Bệnh thận mạn - gánh nặng toàn cầu
Tại hội thảo "Tăng cường phòng chống và quản lý bệnh thận mạn tại Việt Nam" nhằm thúc đẩy giải pháp dự phòng, tầm soát và quản lý bệnh thận mạn lấy người bệnh làm trung tâm do Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu và Đánh giá Kinh tế Y tế (HERAC) tổ chức, GS.TS Võ Tam, Phó Chủ tịch Hội Tiết niệu- Thận học Việt Nam cho biết bệnh mạn là bệnh lý phổ biến ở cả thế giới trong đó châu Á và Việt Nam cũng không là ngoại lệ, với tỉ suất mắc mới, tử vong cao.
Các chuyên gia cho hay bệnh thận mạn hiện đang là một vấn đề sức khỏe toàn cầu, gây ảnh hưởng tới hơn 840 triệu người trên thế giới và gây ra gánh nặng ngày càng gia tăng đối với các quốc gia, đặc biệt ảnh hưởng tới các nước có nguồn lực hạn chế.
Bệnh thận mạn được dự báo sẽ trở thành nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ năm toàn cầu vào năm 2050 nếu không có hành động hiệu quả nào được đưa ra.
Tại Việt Nam, ước tính có hơn 10 triệu người mắc bệnh thận mạn (chiếm khoảng 10,1% dân số hoặc 12.8% dân số trưởng thành), và tử vong do bệnh thận mạn đang đứng thứ 8 trong số 10 nguyên nhân hàng đầu gây tử vong...
Bệnh thận mạn gây gánh nặng kinh tế rất lớn tại Việt Nam, đặc biệt ở giai đoạn cuối cần lọc máu chu kỳ, với chi phí điều trị trung bình 9,6–22,5 triệu đồng/tháng, và phần chi phí phải tự chi trả có thể chiếm tới 80% thu nhập hộ gia đình cận nghèo.
Một vấn đề đáng lo ngại khác là xu hướng suy thận xảy ra ở độ tuổi trẻ hơn, đặc biệt ở nam giới làm việc văn phòng, gồm cả những người dưới 30 tuổi bị suy thận giai đoạn 4 và giai đoạn 5 - giai đoạn cuối.
Trong 5 năm qua, tỷ lệ bệnh nhân trẻ bị suy thận giai đoạn cuối cần chạy thận tăng từ 5% đến 10%, gây gánh nặng lớn cho y tế, gia đình và xã hội.
Phòng bệnh thận từ chính bữa cơm hàng ngày
Theo Tổ chức quốc gia về Thận của Mỹ (National Kidney Foundation), người có thận yếu cần đặc biệt chú ý đến lượng protein nạp vào. Dù protein cần thiết cho cơ thể, nhưng nếu ăn quá nhiều có thể khiến thận phải làm việc quá tải. Vì vậy, nên ưu tiên nguồn protein chất lượng cao với lượng vừa phải như cá, trứng hoặc thịt nạc.
Bên cạnh đó, kiểm soát lượng muối là yếu tố quan trọng. Ăn nhiều natri có thể làm tăng huyết áp và khiến tình trạng suy thận tiến triển nhanh hơn. Các chuyên gia khuyến cáo nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp, thức ăn nhanh và giảm lượng muối trong nấu nướng hằng ngày.
Theo Mayo Clinic, một vấn đề khác cần lưu ý là kali và phốt pho - 2 khoáng chất có thể tích tụ trong cơ thể khi thận hoạt động kém. Người bệnh nên thận trọng với các thực phẩm giàu kali như chuối, khoai tây..., hạn chế các nguồn phốt pho như nước ngọt có ga, nội tạng động vật hay thực phẩm chế biến sẵn.
Chuyên gia về thận T. Alp Ikizler, làm việc tại Đại học Vanderbilt (Mỹ), cho biết chế độ ăn cho người bệnh thận không có công thức chung cho tất cả, mà cần cá thể hóa tùy theo mức độ bệnh. Tuy nhiên, nguyên tắc chung là giảm gánh nặng chuyển hóa và kiểm soát các chất khoáng mà thận khó đào thải.
Ngoài ra, uống đủ nước cũng rất quan trọng nhưng cần phù hợp với tình trạng bệnh. Với một số người suy thận nặng, việc uống quá nhiều nước có thể gây ứ dịch, trong khi uống quá ít lại làm tăng nguy cơ tích tụ độc tố. Do đó, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ để xác định lượng nước phù hợp.
Tăng cường rau xanh và trái cây ít kali, hạn chế đồ chiên rán, rượu bia và duy trì cân nặng hợp lý cũng góp phần bảo vệ chức năng thận. Đồng thời, việc theo dõi định kỳ và tuân thủ hướng dẫn điều trị là yếu tố then chốt.
Nguyễn Phượng
Theo Mayo Clinic
