Có những địa danh không chỉ là tên gọi hành chính. Với Tân Hóa (Quảng Trị),đó còn là một thương hiệu du lịch đã đi ra thế giới.
Theo VOV4/VOV Miền Trung, sau sáp nhập đơn vị hành chính, tỉnh Quảng Trị đã khôi phục tên thôn Tân Hóa trong đợt sắp xếp thôn, tổ dân phố, nhằm bảo tồn thương hiệu “Làng du lịch tốt nhất thế giới”. Cuối năm 2023, mô hình Làng du lịch thích ứng thời tiết ở Tân Hóa, thuộc tỉnh Quảng Bình cũ, được Tổ chức Du lịch Thế giới UNWTO, nay là UN Tourism, vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất thế giới”.
Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, xã Tân Hóa sáp nhập với các xã Thượng Hóa, Trung Hóa và Minh Hóa, hình thành xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị. Việc địa danh Tân Hóa không còn trên bản đồ hành chính được cho là có ảnh hưởng nhất định đến hoạt động quảng bá du lịch, nhất là khi các nền tảng số cập nhật dữ liệu địa giới mới, khiến du khách khó tìm kiếm địa danh này trên bản đồ trực tuyến.
Ảnh: Báo Lao Động
Trước thực tế đó, HĐND xã Kim Phú đã thông qua nghị quyết thành lập thôn Tân Hóa trên cơ sở sáp nhập ba thôn Yên Thọ của xã Tân Hóa cũ, với 395 hộ dân. Theo Chủ tịch UBND xã Kim Phú Hoàng Tự Quốc Hùng, đây là thương hiệu du lịch có giá trị đặc biệt, đã được định vị trên bản đồ du lịch quốc tế nên cần được gìn giữ và phát huy.
Làng du lịch thích ứng thời tiết giữa vùng rốn lũ
Tân Hóa nằm giữa một thung lũng rộng, được bao bọc bởi những dãy núi đá vôi trùng điệp. Cổng thông tin du lịch Quảng Bình giới thiệu, Tân Hóa cách thị trấn Quy Đạt khoảng 8km về phía Đông Nam, có diện tích tự nhiên hơn 7.427ha; sông Rào Nan uốn lượn giữa thung lũng, chia khu vực thành hai bờ.
Vẻ đẹp của Tân Hóa gắn với núi đá vôi, đồng cỏ, hang động và cả những mùa nước lên. Cổng thông tin du lịch Quảng Trị cho biết, từ giữa tháng 9 đến đầu tháng 11, nơi đây thường chịu ảnh hưởng của mùa mưa, có năm nước lũ dâng cao ngập cả làng; trận lũ năm 2010 từng khiến Tân Hóa chìm sâu dưới 12m nước, vì vậy nơi đây được gọi là “vùng rốn lũ” của Quảng Bình cũ.
Làng Tân Hóa nhìn từ trên cao (Ảnh Báo Chính Phủ)
Điều đặc biệt là người dân không chỉ tìm cách chống chọi với thiên tai, mà còn từng bước biến sự khắc nghiệt của thời tiết thành một phần trong câu chuyện du lịch. Theo UN Tourism, mô hình du lịch thích ứng thời tiết ở Tân Hóa được phát triển từ năm 2017, trong đó các tour thám hiểm hang động được điều chỉnh theo mùa, đặc biệt vào mùa mưa, nhằm bảo đảm an toàn cho du khách và nhân sự phục vụ. Mô hình homestay thích ứng thời tiết được giới thiệu từ năm 2022 và tiếp tục cải tiến vào năm 2023.
Từ một vùng từng được biết đến bởi lũ lụt, Tân Hóa nay có các dịch vụ homestay, trải nghiệm nông nghiệp, ẩm thực tại nhà dân, quầy lưu niệm và nhiều dịch vụ cộng đồng khác phục vụ khách du lịch. Đây cũng là lý do nơi này được nhắc đến như một ví dụ đáng chú ý về du lịch bền vững, nơi cộng đồng địa phương tham gia trực tiếp vào chuỗi dịch vụ.
Ngôi làng mùa lũ (Ảnh Nhịp sống thị trường)
Cách du khách tham gia các hoạt động thích ứng với thời tiết khi du lịch tại làng Tân Hóa (Ảnh Nhịp sống thị trường)
Ngôn ngữ riêng, bữa cơm bản địa và những lưu ý khi tới Tân Hóa
Không chỉ có cảnh quan, Tân Hóa còn hấp dẫn bởi văn hóa người Nguồn. Cổng thông tin du lịch Quảng Bình cho biết cư dân nơi đây chủ yếu là người Nguồn, có ngôn ngữ riêng là tiếng Nguồn. Sinh kế truyền thống của họ gắn với làm rẫy, đánh cá, săn bắt, lấy mật ong; ẩm thực đặc trưng dân dã là cơm Pồi.
UN Tourism cũng ghi nhận việc bảo tồn văn hóa địa phương là một ưu tiên ở Tân Hóa. Bên cạnh tiếng Việt trong hệ thống giáo dục, người Nguồn vẫn duy trì tiếng Nguồn trong giao tiếp hằng ngày; các phong tục, lễ hội và hình thức văn nghệ dân gian được lưu giữ qua nhiều thế hệ.
Với du khách, trải nghiệm ở Tân Hóa không dừng lại ở việc “check-in” một ngôi làng từng được thế giới gọi tên. Cổng thông tin du lịch Quảng Trị cho biết, hành trình khám phá hệ thống hang động Tú Làn có thể đưa du khách bơi qua sông ngầm trong hang, trekking qua rừng nguyên sinh, cắm trại bên thác nước và hồ tự nhiên.
Du khách cũng có thể ăn tối tại nhà dân, tìm hiểu đời sống cộng đồng người Nguồn, đạp xe qua làng, lái ATV xuyên rừng lim hoặc nghỉ tại Tú Làn Lodge, khu lưu trú được thiết kế cách mặt đất khoảng 11m để thích ứng với lũ hằng năm.
Bữa tối sẽ được chuẩn bị và phục vụ bởi chính chủ nhà, với những món ăn truyền thống đặc sắc nhất của người Nguồn ở làng Tân Hóa (Ảnh The Oxalis Experience)
Tuy nhiên, Tân Hóa không phải điểm đến phù hợp với kiểu du lịch tự phát, tùy hứng. Nhiều trải nghiệm ở đây như khám phá hang động, trekking, bơi sông ngầm, ATV hay trải nghiệm mùa lũ đều phụ thuộc vào thời tiết, thể lực, lịch tour và hướng dẫn an toàn. Du khách nên đặt dịch vụ trước, đi theo đơn vị tổ chức chuyên nghiệp, không tự ý vào hang, đi rừng hoặc xuống nước khi chưa có hướng dẫn.
Khi tra cứu, đặt tour hoặc tìm đường, du khách cũng nên lưu ý tên gọi hành chính hiện nay là thôn Tân Hóa, xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị; đồng thời có thể tìm thêm theo từ khóa Tân Hóa, Minh Hóa, Quảng Bình cũ để tránh nhầm lẫn trên bản đồ.
Giữa thung lũng núi đá vôi, Tân Hóa không phải nơi dành cho những chuyến đi quá vội. Ngôi làng này hấp dẫn bởi chính câu chuyện của nó: một vùng rốn lũ biết sống chung với thời tiết, một cộng đồng người Nguồn còn giữ tiếng nói riêng, và một thương hiệu du lịch Việt Nam đã được thế giới công nhận.
