Vietnam Airlines vừa giành giải World's Best Culinary Airline (Hãng hàng không có ẩm thực tốt nhất thế giới) tại lễ trao giải World Culinary Awards lần thứ 7, tổ chức ở Jamaica ngày 14/10. Đây là lần đầu tiên một hãng bay châu Á đứng đầu hạng mục này. Kết quả năm nay cũng chấm dứt chuỗi 4 năm liên tiếp Air France giữ danh hiệu, kéo dài từ 2022 đến 2025.
Danh sách đề cử năm nay có 11 hãng. Bốn cái tên đáng gờm nhất là Singapore Airlines, Qatar Airways, Cathay Pacific và Turkish Airlines, cả bốn đều nằm trong top 5 bảng xếp hạng hãng bay tốt nhất thế giới Skytrax 2026 công bố hồi giữa tháng 9. Các đề cử còn lại gồm Emirates, Etihad Airways, Qantas, Austrian Airlines, Swiss và chính đương kim vô địch Air France.
World Culinary Awards là giải "anh em" của World Travel Awards, hệ thống giải thưởng ngành du lịch ra đời từ đầu thập niên 1990. Riêng giải ẩm thực mới được tổ chức từ năm 2020, với các hạng mục dành cho nhà hàng, điểm đến ẩm thực, dịch vụ ăn uống ở sân bay và trên máy bay. Người thắng không do hội đồng giám khảo nếm thử rồi chấm điểm. Kết quả đến từ bình chọn của người làm trong ngành ẩm thực và công chúng, đề cử nào nhận nhiều phiếu nhất trong hạng mục sẽ thắng. Nói cách khác, giải này đo mức độ được biết đến và thiện cảm của hành khách nhiều hơn là một bài kiểm tra hương vị.
Bún chả ở khoang thương gia, phở trên chặng bay Mỹ
Thực đơn của Vietnam Airlines dựa nhiều vào món ăn vùng miền. Trên đường bay Hà Nội - TP.HCM, khách hạng thương gia có thể chọn cơm hấp hạt sen kiểu Huế, bún chả Hà Nội, mì Quảng, cao lầu Hội An, bánh canh Sài Gòn hoặc cá lóc hấp bầu kiểu miền Tây. Suất ăn thay đổi theo thời điểm trong ngày, từ bữa sáng, bữa trưa, bữa tối đến bữa phụ giữa buổi.
Ở đường bay quốc tế, hãng kết hợp món Việt với món của nước đến. Chuyến bay đi Hàn Quốc có cơm trộn bibimbap, bò nướng bulgogi và canh gà sâm. Đường bay Nhật Bản phục vụ bò wagyu, lẩu shabu-shabu, cá om rượu sake, đặt cạnh chả lá lốt và tôm rim nước mắm. Trên chặng San Francisco - TP.HCM, phở có mặt trong thực đơn hạng thương gia.
Hạng phổ thông cũng xen kẽ món Việt và món quốc tế. Theo Vietnam Airlines, suất ăn được tính theo hạng ghế, đường bay, mùa trong năm và loại máy bay. Trên một số đường bay dài đi châu Âu, Úc và Mỹ, khách thương gia có thể đặt trước món ăn, chậm nhất 36 giờ trước giờ khởi hành. Cục Hàng không Việt Nam cho rằng việc đưa món ăn vùng miền lên máy bay giúp khách quốc tế tiếp xúc với văn hóa Việt ngay từ trước khi hạ cánh.
Vì sao làm đồ ăn ngon trên máy bay lại khó
Khoang máy bay là môi trường bất lợi cho vị giác. Không khí rất khô, áp suất thấp hơn mặt đất và tiếng động cơ ồn liên tục. Năm 2010, Lufthansa đặt hàng Viện Fraunhofer (Đức) làm thử nghiệm trong buồng mô phỏng khoang máy bay. Kết quả cho thấy khả năng cảm nhận vị mặn và vị ngọt của người tham gia giảm khoảng 30%.
Vị umami, tức vị ngọt thịt, đậm đà có trong nước dùng xương, nấm hay nước mắm, lại gần như không bị ảnh hưởng. Một nghiên cứu khác của Đại học Cornell (Mỹ) còn ghi nhận tiếng ồn lớn khiến vị này rõ hơn. Về lý thuyết, đây là điểm có lợi cho món Việt, vốn dùng nhiều nước dùng ninh xương, nước mắm, rau thơm và vị chua cay. Tuy vậy, chưa có thông tin nào cho thấy yếu tố này quyết định kết quả bình chọn.
Đầu bếp Luke Nguyen, người từng làm thực đơn cho Vietnam Airlines, cũng thừa nhận khó khăn này. Năm 2018, ông nói hành khách mất khoảng 15-20% vị giác khi bay, và việc tìm món vừa giữ đúng vị Việt vừa hợp với nhiều kiểu khách khác nhau là không dễ.
Đối thủ đầu tư vào ẩm thực ra sao
Các hãng lớn đều chi mạnh cho bữa ăn trên không. Air France mời các đầu bếp có nhà hàng gắn sao Michelin như Anne-Sophie Pic và Régis Marcon thiết kế thực đơn cho hạng nhất La Première và hạng thương gia. Bữa ăn được phục vụ lần lượt từng món theo kiểu nhà hàng Pháp, phô mai có lượt riêng chứ không chung đĩa với tráng miệng. Singapore Airlines duy trì Hội đồng Ẩm thực Quốc tế, một nhóm đầu bếp thuộc nhiều trường phái, chuyên thiết kế, thử và làm mới thực đơn trên toàn mạng bay.
Kết quả của World Culinary Awards cũng không trùng với Skytrax. Tại lễ trao giải Skytrax tháng 9, Singapore Airlines nhận giải suất ăn hạng phổ thông tốt nhất thế giới, còn Turkish Airlines thắng ở hạng mục suất ăn hạng thương gia. Bảng xếp hạng Skytrax lấy từ khảo sát hơn 24,8 triệu lượt phản hồi của hành khách trong giai đoạn tháng 9/2025 đến tháng 8/2026. Hai giải dùng hai cách đánh giá khác nhau, nên kết quả lệch nhau là điều dễ hiểu.
Không phải lần đầu ẩm thực Việt "lên trời"
Vietnam Airlines đầu tư vào thực đơn từ nhiều năm trước. Năm 2018, hãng ký hợp đồng 3 năm với đầu bếp người Úc gốc Việt Luke Nguyen, bổ nhiệm ông làm Đại sứ Ẩm thực Toàn cầu. Luke Nguyen tạo 8 món cho hạng thương gia trên các chuyến bay từ Úc về Việt Nam, đồng thời góp ý cho khoảng 50 món hãng phục vụ trên toàn mạng bay. Hai bên cũng mở nhà hàng Phở Mây để giới thiệu món ăn trên máy bay ra mặt đất.
Trước đó, World Travel Awards từng trao cho Vietnam Airlines danh hiệu hãng hàng không hàng đầu thế giới về bản sắc văn hóa trong 3 năm liên tiếp, tính đến năm 2018. Hãng giữ chứng chỉ 4 sao của Skytrax từ năm 2016. Hồi tháng 3, AirlineRatings xếp Vietnam Airlines thứ 16 trong 25 hãng dịch vụ đầy đủ tốt nhất thế giới năm 2026, đứng đầu ở hai hạng mục sản phẩm hạng thương gia và hạng phổ thông đặc biệt có giá trị tốt nhất.
Ẩm thực Việt Nam cũng xuất hiện thường xuyên ở World Culinary Awards. Việt Nam được bình chọn là điểm đến ẩm thực tốt nhất châu Á năm 2022 và 2025. Năm nay, Lễ hội Văn hóa ẩm thực, món ngon Saigontourist Group nhận danh hiệu lễ hội ẩm thực tốt nhất thế giới năm thứ tư liên tiếp.
Bên trong máy bay Boeing 787-9 của Vietnam Airlines
Vietnam Airlines đặt mục tiêu trở thành hãng hàng không 5 sao trước năm 2030. Tính đến tháng 3/2026, hãng khai thác 113 đường bay đến 22 điểm nội địa và 39 điểm quốc tế tại 22 quốc gia.
Thế Duyệt
