Anh N.T.T (34 tuổi), tìm đến Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health (TP HCM) trong tình trạng rối loạn cương dương kéo dài hơn ba tháng. Anh kể rằng trong một lần thân mật, vợ anh bất ngờ gọi nhầm tên người yêu cũ. Dù người vợ giải thích chỉ là vô tình, cảm giác tổn thương và hụt hẫng vẫn bám riết lấy anh.
“Sau sự cố đó, mỗi lần chuẩn bị quan hệ tôi đều căng thẳng, hình ảnh cũ lại hiện lên trong đầu và tôi không thể duy trì được sự cương cứng”, anh T. chia sẻ.
Sau thăm khám, TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health (TP HCM), chẩn đoán anh T mắc rối loạn cương mang tính tâm lý (psychogenic erectile dysfunction), kèm theo biểu hiện lo âu thành tích. Bệnh nhân được điều trị kết hợp thuốc ức chế PDE5 trong giai đoạn đầu và liệu pháp nhận thức – hành vi nhằm tháo gỡ sang chấn cảm xúc. Sau chín tuần, chức năng sinh lý cải thiện rõ rệt, đồng thời cặp đôi được tư vấn trị liệu hôn nhân để hàn gắn mối quan hệ.
Không chỉ riêng anh T, nhiều nam giới đến phòng khám trong trạng thái hoang mang, tự ti hoặc tổn thương sâu sắc sau khi vợ hoặc bạn tình buột miệng gọi tên người yêu cũ trong lúc quan hệ. Cảm giác bị so sánh dễ đẩy họ vào các rối loạn chức năng tình dục như rối loạn cương, giảm ham muốn hay xuất tinh sớm.
Một trường hợp khác là anh V.H 29 tuổi, sống chung với bạn gái. Anh đến khám vì xuất tinh sớm xuất hiện đột ngột trong hai tháng. Khi khai thác bệnh sử, bác sĩ phát hiện bạn gái anh H từng gọi nhầm tên người yêu cũ trong một lần gần gũi. Dù cả hai đã bỏ qua, nhưng từ đó anh không còn cảm thấy kiểm soát được phản ứng của mình.
“Mỗi lần quan hệ, tôi càng cố kiểm soát thì lại càng xuất tinh nhanh hơn”, anh H nói. Bác sĩ nhận định đây là biểu hiện điển hình của mất kiểm soát nhận thức tình dục, khi lo âu làm phá vỡ sự điều hòa tự nhiên của phản xạ xuất tinh.
Sau tám tuần điều trị bằng liệu pháp hành vi, kết hợp thuốc hỗ trợ và tăng cường giao tiếp với bạn gái, thời gian xuất tinh của anh H cải thiện từ khoảng một phút lên năm phút.
Cơ chế tâm lý – sinh học phía sau tổn thương cảm xúc
Theo TS.BS Trà Anh Duy, phản ứng tình dục là sự phối hợp tinh vi giữa hệ thần kinh, nội tiết, mạch máu và tâm lý. Khi nam giới gặp một kích thích cảm xúc tiêu cực trong lúc thân mật như cảm giác bị phản bội hay bị so sánh, hệ thống limbic trong não kích hoạt phản ứng căng thẳng.
Hormone cortisol và adrenalin tăng cao sẽ ức chế quá trình tiết nitric oxide, chất cần thiết để giãn mạch và tạo sự cương cứng. Chỉ cần não bộ ‘bật chế độ cảnh báo’, cơ thể lập tức chuyển sang trạng thái phòng vệ thay vì hưng phấn.
Nhiều nghiên cứu quốc tế cũng chỉ ra vai trò then chốt của yếu tố cảm xúc và nhận thức trong điều hòa ham muốn tình dục. Một trải nghiệm tiêu cực có thể khiến hệ thần kinh trung ương “ngắt kết nối” giữa cảm xúc và chức năng sinh lý, tạo ra phản xạ né tránh quan hệ trong những lần sau.
Bác sĩ Duy tư vấn rối loạn tình dục do sang chấn tâm lý đòi hỏi tiếp cận đa mô thức. Thuốc có thể giúp cải thiện triệu chứng trước mắt, nhưng liệu pháp tâm lý mới là yếu tố cốt lõi để giải quyết gốc rễ vấn đề.
Liệu pháp nhận thức – hành vi giúp bệnh nhân nhận diện và điều chỉnh những suy nghĩ tiêu cực, giảm ám ảnh, khôi phục cảm giác kiểm soát. Trị liệu tình dục và tư vấn cặp đôi cũng được khuyến khích để tăng cường giao tiếp, xây dựng lại sự an toàn cảm xúc giữa hai người.
Sự cố trong đời sống tình dục không phải là dấu chấm hết cho một mối quan hệ. Điều quan trọng là sự chia sẻ, thấu hiểu và tìm kiếm hỗ trợ đúng lúc. Nam giới không nên tự chịu đựng hay né tránh, bởi điều này chỉ làm tổn thương kéo dài và sâu sắc hơn, bác sĩ Duy chia sẻ.
Khi xuất hiện các dấu hiệu như mất cương, giảm ham muốn hoặc xuất tinh sớm sau một biến cố cảm xúc, hãy tìm đến chuyên gia nam học hoặc trung tâm sức khỏe tình dục để được tư vấn toàn diện. Can thiệp sớm không chỉ giúp phục hồi chức năng sinh lý, mà còn góp phần hàn gắn niềm tin và giữ gìn hạnh phúc lâu dài cho cả hai phía.
Ngọc Minh
