Tỷ phú Elon Musk vừa tuyên bố SpaceX huy động thành công 40 tỷ USD để mua chip AI, đồng thời cảnh báo hơn 200 công ty cung cấp hạ tầng điện toán AI có thể bị đào thải hoặc buộc phải sáp nhập. Sự tương phản nằm ở chỗ SpaceX vẫn vay được khoản tiền khổng lồ, trong khi nhiều đối thủ đang gặp khó khăn khi tiếp cận nguồn vốn.
Trên mạng xã hội X, ông Musk cho biết thị trường nợ gần như đã đóng cửa với những doanh nghiệp không có nguồn doanh thu đáng kể bên ngoài các trung tâm dữ liệu AI. Ông cho rằng hơn 200 công ty neocloud sẽ phải đối mặt với làn sóng thất bại và hợp nhất, dù một số doanh nghiệp vẫn có thể sống sót.
Khoản vay 40 tỷ USD của SpaceX được ông Musk giải thích bằng hai lợi thế: công ty có xếp hạng tín nhiệm ở mức đầu tư và đang tạo ra doanh thu từ dịch vụ Internet vệ tinh Starlink cùng hoạt động phóng tên lửa. Theo ông, khoản nợ này chủ yếu phục vụ việc mua GPU, dự kiến được giao trong quý I và quý II/2027.
Cuộc chơi AI ngày càng đắt đỏ
Neocloud là nhóm nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây tập trung vào GPU và năng lực xử lý AI. Những cái tên như CoreWeave, Nebius, Crusoe Cloud và Lambda Labs phục vụ nhu cầu tính toán đang tăng lên khi các doanh nghiệp phát triển và vận hành mô hình AI.
Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu này, các công ty phải chi những khoản tiền lớn cho GPU, trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện. Mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào vốn vay khiến họ dễ tổn thương nếu chi phí tài chính tăng hoặc cơ sở hạ tầng không thể đưa vào vận hành đúng tiến độ.
Đó cũng là rủi ro mà thị trường đang bắt đầu tính đến. Chi phí bảo hiểm rủi ro vỡ nợ của một số doanh nghiệp neocloud tăng trong những ngày gần đây, phản ánh lo ngại rằng họ có thể không kịp cung cấp năng lực tính toán đã cam kết với khách hàng. Khi đó, doanh thu có thể không đến đúng thời điểm để đáp ứng các nghĩa vụ nợ.
Áp lực còn đến từ tiến độ xây dựng trung tâm dữ liệu. The Information đưa tin khách thuê hiện yêu cầu mức phạt hơn 5 triệu USD mỗi ngày nếu đơn vị phát triển không bàn giao đủ nguồn điện và cơ sở hạ tầng đúng hạn. Mức này tăng mạnh so với khoảng 1 triệu USD hồi đầu năm.
Trong khi đó, chi phí vay vốn có thể trở thành gánh nặng lớn hơn đối với các doanh nghiệp bị thị trường đánh giá rủi ro cao. Lợi suất trái phiếu không có tài sản bảo đảm của CoreWeave được nêu ở mức khoảng 15%, cho thấy nhà đầu tư đang đòi hỏi mức bù đắp lớn cho rủi ro tín dụng.
Vì sao SpaceX vẫn vay được tiền?
Điểm khác biệt lớn nhất giữa SpaceX và nhiều công ty neocloud nằm ở nguồn thu. Trong khi các nhà cung cấp hạ tầng AI phụ thuộc đáng kể vào hoạt động điện toán, SpaceX còn có Starlink và dịch vụ phóng tên lửa tạo ra dòng tiền từ những mảng kinh doanh khác.
Nguồn thu này giúp SpaceX có cơ sở tài chính thuận lợi hơn khi huy động vốn để mua GPU. Ngược lại, những doanh nghiệp phụ thuộc vào việc mở rộng trung tâm dữ liệu phải đồng thời giải quyết hai bài toán: huy động đủ tiền để xây dựng hạ tầng và đưa năng lực tính toán vào hoạt động đúng hạn để tạo doanh thu.
Nghịch lý là trong cuộc đua AI, nhu cầu tính toán càng tăng thì số tiền cần bỏ ra để đáp ứng nhu cầu ấy cũng càng lớn. Nếu không tiếp cận được vốn, doanh nghiệp khó mua thêm GPU; nếu không có đủ GPU và hạ tầng sẵn sàng, họ lại khó cung cấp dịch vụ như cam kết. Vòng luẩn quẩn này có thể khiến những công ty thiếu nguồn lực bị bỏ lại phía sau.
Dù vậy, dự báo của ông Musk chưa đồng nghĩa hơn 200 doanh nghiệp chắc chắn sẽ sụp đổ. Ông nói một số công ty sẽ vượt qua giai đoạn khó khăn, nhưng không nhiều. Đây vẫn là nhận định về diễn biến có thể xảy ra, trong bối cảnh thị trường ngày càng thận trọng với những doanh nghiệp vay nợ lớn để mở rộng năng lực AI.
Nguyễn Hải
