Tháng 6/2021, bà Lý ở Trung Quốc quyết định đổi căn nhà hiện tại sang một căn có diện tích lớn hơn để cải thiện điều kiện sống. Thông qua môi giới bất động sản, bà Lý đã ưng ý căn nhà của ông Vương. Sau khi thương lượng, 2 bên thống nhất giá bán là 2 triệu NDT (hơn 7,4 tỷ đồng). Ngay trong ngày ký hợp đồng mua bán nhà, bà Lý đã gửi ông Vương 50.000 NDT (hơn 184 triệu đồng) tiền cọc.
3 tháng sau, chỉ 1 tuần trước thời điểm sang tên, ông Vương bất ngờ yêu cầu bà Lý trả thêm 50.000 NDT do giá nhà tăng, nếu không sẽ hủy hợp đồng. Hành vi này của ông Vương khiến bà Lý rất bức xúc bởi giá cả đã được thỏa thuận rõ ràng trong hợp đồng.
Sau khi thương lượng không thành, bà Lý quyết định khởi kiện ông Vương ra tòa. Bà yêu cầu tòa tuyên hủy hợp đồng giữa 2 bên, đồng thời đòi đối phương hoàn trả gấp đôi tiền cọc và bồi thường thiệt hại do chênh lệch giá nhà là 250.000 NDT (hơn 930 triệu đồng).
Sau khi xem xét vụ việc, tòa án xác định giá nhà có biến động nên đã ủy quyền cho 1 công ty thẩm định xác định giá trị căn nhà tại thời điểm dự kiến thực hiện chuyển nhượng. Kết quả thẩm định cho thấy giá nhà là 2,2 triệu NDT (hơn 8,1 tỷ đồng), cao hơn giá hợp đồng 200.000 NDT.
Căn cứ kết quả thẩm định, tòa án xét thấy hợp đồng mua bán nhà giữa bà Lý và ông Vương là thỏa thuận tự nguyện, có đầy đủ cơ sở pháp lý. Theo đó, các bên phải thực hiện đúng nghĩa vụ đã cam kết. Việc bà Lý nộp tiền cọc theo thỏa thuận là thể hiện ý chí nghiêm túc thực hiện hợp đồng. Trong khi đó, ông Vương không tiến hành thủ tục sang tên trong thời hạn đã định, cấu thành vi phạm hợp đồng.
Tòa án nhận định, ông Vương từ chối thực hiện nghĩa vụ hợp đồng, nên yêu cầu hủy hợp đồng của bà Lý có cơ sở pháp lý. Đồng thời, do ông Vương không thực hiện hợp đồng, bà Lý sau khi bán nhà cũ không thể mua được căn nhà mới theo kế hoạch, và nay giá nhà tăng khiến chi phí mua nhà tăng thêm, gây thiệt hại thực tế 200.000 NDT. Cuối cùng, tòa án ra phán quyết hủy hợp đồng, yêu cầu ông Vương hoàn trả tiền cọc 50.000 NDT và bồi thường thiệt hại 200.000 NDT (hơn 744 triệu đồng) cho bà Lý.
Tòa án Trung Quốc nhận định, việc mua bán nhà là sự kiện trọng đại, cả bên mua và bên bán cần nhận thức rõ rủi ro. Trước khi giao dịch, các bên nên lựa chọn môi giới uy tín, có dịch vụ đảm bảo. Khi đã ký kết thỏa thuận, các bên phải nghiêm túc thực hiện nghĩa vụ. Nếu một bên vì hối tiếc mà vi phạm hợp đồng thì phải chịu trách nhiệm pháp lý theo quy định.
Theo Bộ luật Dân sự Trung Quốc, bên nhận tiền cọc không thực hiện nghĩa vụ, dẫn đến hợp đồng không đạt được mục đích, phải hoàn trả gấp đôi tiền cọc. Nếu gây thiệt hại cho bên kia, mức bồi thường bao gồm lợi ích có thể đạt được khi hợp đồng được thực hiện. Trong vụ việc này, dựa trên thỏa thuận hợp đồng và kết quả thẩm định thiệt hại thực tế, tòa án xác định mức bồi thường 200.000 NDT và hoàn trả tiền cọc 50.000 NDT.
Vụ việc này là lời cảnh tỉnh cho cả người mua và người bán trong giao dịch bất động sản: ký hợp đồng và nộp tiền cọc chưa đồng nghĩa với việc giao dịch hoàn tất. Người mua cần lưu ý rằng, ngay cả khi đã thanh toán tiền cọc, họ vẫn có nguy cơ đối mặt với hành vi trốn tránh nghĩa vụ của bên bán, đặc biệt trong bối cảnh giá nhà biến động. Bên bán cũng cần hiểu rằng việc tự ý tăng giá hoặc từ chối thực hiện hợp đồng sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lý, bao gồm cả bồi thường thiệt hại và hoàn trả tiền cọc.
Để giảm rủi ro, các bên nên chọn môi giới uy tín, thỏa thuận rõ ràng về giá, tiền cọc và thời hạn sang tên, đồng thời cân nhắc các điều khoản bảo vệ quyền lợi khi giá thị trường biến động. Những biện pháp này giúp giao dịch an toàn và hạn chế tranh chấp pháp lý.
Ánh Lê (Theo Baijiahao)
