Nhiều người dù xuất hiện các dấu hiệu bất thường như: đau tức ngực, đau thượng vị hay ho kéo dài vẫn chần chừ chưa đi khám. Lý do phổ biến là tâm lý sợ phát hiện bệnh nặng, đặc biệt là ung thư. Theo các chuyên gia y tế, chính tâm lý né tránh này khiến không ít trường hợp bệnh được phát hiện ở giai đoạn muộn, làm giảm cơ hội điều trị hiệu quả.
Chia sẻ về thực tế này, ThS.BS Nguyễn Duy Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Ung bướu, Xạ trị và Y học hạt nhân, Bệnh viện Phương Đông cho biết, trong quá trình khám chữa bệnh, bác sĩ gặp khá nhiều bệnh nhân có tâm lý sợ đi khám vì lo nếu phát hiện bệnh sẽ ảnh hưởng đến cuộc sống, công việc hoặc những dịp quan trọng trong năm như lễ, Tết.
Bác sĩ đã gặp nhiều người khi xuất hiện triệu chứng ban đầu thường có xu hướng tự trấn an rằng bệnh không nghiêm trọng. Thậm chí có người lo ngại nếu đi khám và phát hiện ung thư thì sẽ “không còn khả năng điều trị”, nên cố gắng trì hoãn việc kiểm tra sức khỏe.
“Hiện nay vẫn có quan niệm sai lầm cho rằng ung thư đồng nghĩa với hết hy vọng. Vì vậy nhiều người có xu hướng tích lũy các triệu chứng, chỉ đến khi tình trạng trở nên khó chịu, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt mới đi khám”, bác sĩ Duy Anh nói.
Chính việc trì hoãn này khiến không ít trường hợp khi phát hiện bệnh đã ở giai đoạn muộn hơn so với thời điểm xuất hiện triệu chứng ban đầu.
Phần lớn triệu chứng ban đầu là bệnh lành tính
Tuy nhiên, theo bác sĩ Duy Anh, người dân không nên quá lo lắng khi cơ thể xuất hiện triệu chứng bất thường. Thực tế, hơn 60–70% các triệu chứng xuất hiện lần đầu thường liên quan đến những bệnh lý lành tính.
Chẳng hạn, nếu lần đầu xuất hiện đau vùng thượng vị, nguyên nhân phổ biến có thể là viêm dạ dày, trào ngược dạ dày – thực quản hoặc rối loạn tiêu hóa.
“Những trường hợp như vậy nếu đi khám sớm, bác sĩ có thể xác định nguyên nhân cụ thể, ví dụ viêm dạ dày do vi khuẩn HP, do thói quen hút thuốc, uống rượu… Từ đó điều trị và điều chỉnh lối sống để tránh nguy cơ tiến triển thành bệnh nặng hơn”, bác sĩ Duy Anh cho biết.
Ngược lại, nếu các yếu tố nguy cơ như hút thuốc, uống rượu hoặc viêm nhiễm kéo dài không được kiểm soát, tình trạng viêm mạn tính có thể tiến triển thành bệnh lý ác tính theo thời gian.
Triệu chứng kéo dài cần đi khám ngay
Bác sĩ Duy Anh cũng lưu ý rằng khi một triệu chứng đã xuất hiện trong thời gian dài và ngày càng nặng hơn, người bệnh cần đi khám càng sớm càng tốt.
Ngay cả khi đó chỉ là bệnh lành tính, việc điều trị muộn vẫn có thể gây ra biến chứng nguy hiểm. Ví dụ, viêm loét dạ dày nếu kéo dài có thể dẫn tới thủng dạ dày hoặc xuất huyết tiêu hóa.
Ngoài ra, nhiều bệnh lý khác như suy thận, bệnh tim mạch hay đột quỵ ở người trẻ cũng có thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo từ sớm. Tuy nhiên, nếu bỏ qua các dấu hiệu này, bệnh có thể tiến triển nặng trước khi được phát hiện.
“Hiện nay tỷ lệ bệnh tim mạch, nhồi máu cơ tim hay đột quỵ ở người trẻ không còn hiếm gặp. Nếu phát hiện sớm, chúng ta hoàn toàn có thể điều chỉnh lối sống và điều trị để giảm nguy cơ”, bác sĩ Duy Anh cho hay.
Trì hoãn khám bệnh nhiều tháng mới thực sự nguy hiểm
Theo bác sĩ Duy Anh, việc chậm khám bệnh trong thời gian ngắn như vài tuần, ví dụ trước và sau dịp Tết, thường chưa đủ để làm thay đổi hoàn toàn giai đoạn của nhiều loại ung thư.
Thông thường, để bệnh ung thư tiến triển từ giai đoạn này sang giai đoạn khác có thể mất nhiều tháng, thậm chí từ 10–12 tháng hoặc lâu hơn tùy loại bệnh.
Tuy nhiên, trong thực tế bác sĩ từng gặp không ít trường hợp bệnh nhân trì hoãn việc khám bệnh trong nửa năm hoặc một năm vì tâm lý chủ quan hoặc sợ hãi. Đây mới là yếu tố khiến bệnh tiến triển nặng hơn.
Bác sĩ dẫn ví dụ có những bệnh nhân xuất hiện triệu chứng ho ra máu trong thời gian dài nhưng không đi khám. Khi đến bệnh viện kiểm tra, tổn thương ung thư đã phát triển gây rò giữa các cơ quan hô hấp, dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm phổi hoặc suy hô hấp.
“Nếu phát hiện sớm hơn, chúng tôi có thể can thiệp bằng các phương pháp như đặt stent để hạn chế biến chứng và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân”, bác sĩ Duy Anh nói.
Theo bác sĩ Duy Anh, thông điệp quan trọng nhất đối với cộng đồng là không nên sợ hãi việc khám bệnh.
Ngay khi cơ thể xuất hiện dấu hiệu bất thường, người dân nên đi kiểm tra sớm. Phần lớn các triệu chứng ban đầu không phải ung thư, và nếu có bệnh thì phát hiện càng sớm cơ hội điều trị càng cao.
Việc chủ động lắng nghe cơ thể và kiểm tra sức khỏe kịp thời không chỉ giúp phát hiện bệnh sớm mà còn giúp người bệnh có nhiều lựa chọn điều trị hiệu quả hơn, tránh những hậu quả đáng tiếc do trì hoãn khám chữa bệnh.
Ngọc Minh
