* Tác giả: Nghiên Nghiên - blooger chuyên viết về giáo dục (Trung Quốc)
Làm công tác tư vấn định hướng tuyển sinh hơn chục năm, mỗi năm cứ đến giai đoạn các trường công bố điểm thi và thí sinh đăng ký nguyện vọng, tôi lại tiếp xúc với vô số phụ huynh và học sinh.
Trước đây, khi chọn trường, mọi người chủ yếu nhìn vào điểm chuẩn, đội ngũ giảng viên, chất lượng và thế mạnh ngành đào tạo. Nhưng hai năm trở lại đây, xu hướng đã thay đổi rõ rệt: điều kiện ký túc xá đang trở thành một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định chọn trường của nhiều học sinh.
Gần đây, tôi đọc được một bài đăng của một phụ huynh than thở về vấn đề này. Sự khác biệt rất lớn giữa điều kiện ở ký túc xá của các trường công lập và dân lập được đưa ra bàn luận, khiến phần bình luận tranh cãi gay gắt. Đọc xong thực sự có nhiều cảm xúc lẫn lộn.
“Vừa nhìn thấy ký túc xá, con gái đã khóc”, phụ huynh Hà Nam than thở: Tim tôi như vỡ vụn!
Một phụ huynh ở Hà Nam chia sẻ rằng con mình có mức điểm khá phù hợp để vào một trường đại học công lập. Từ ngành học, điểm chuẩn cho đến vị trí địa lý của trường đều không có gì đáng phàn nàn. Cả gia đình đã sớm thống nhất chọn trường và háo hức chờ ngày con nhập học.
Thế nhưng, tình cờ nhìn thấy những hình ảnh ký túc xá do sinh viên khóa trước đăng tải trên mạng, cô con gái lập tức không kìm được nước mắt.
Những chiếc giường tầng bằng sắt cũ kỹ, nhiều chỗ bong tróc, hoen gỉ; phòng ở chật chội, nền nhà xuống cấp, trong khi khu vực giặt giũ, phơi quần áo cũng thiếu thốn. Sau khi cùng con đến tận nơi xem ký túc xá, người mẹ thở dài rằng “tim như vỡ vụn”, thậm chí lo lắng đến mức cả đêm không ngủ được.
Vị phụ huynh này không khỏi ấm ức: Con mình đã nỗ lực suốt nhiều năm để đạt điểm cao, lựa chọn một trường công lập có bề dày đào tạo, vậy mà điều kiện ăn ở lại không bằng nhiều trường dân lập chỉ tuyển sinh ở mức 300-400 điểm.
Trong khi đó, ký túc xá ở không ít trường dân lập lại được trang bị giường tầng hiện đại, bàn học riêng, phòng vệ sinh khép kín, máy giặt, tủ đựng đồ... Cơ sở vật chất thậm chí chẳng khác gì một căn hộ.
Tại sao những đứa trẻ học hành vất vả, đạt điểm cao lại phải chấp nhận điều kiện ở đơn sơ, còn những trường dân lập có điểm đầu vào thấp hơn lại có ký túc xá tiện nghi?
Không chỉ một phụ huynh có suy nghĩ như vậy. Một số sinh viên từng ở những khu ký túc xá cũ cũng lên tiếng chia sẻ rằng hơn chục năm trước họ đã sống trong những căn phòng tương tự, nhưng nhiều năm trôi qua, điều kiện vẫn gần như không thay đổi.
Có phụ huynh cho biết con mình thi đỗ một trường công lập khá tốt nhưng sau khi nhìn thấy ký túc xá lại nảy sinh tâm lý không muốn ở trường, thậm chí tính đến phương án thuê nhà bên ngoài.
Một số người còn đề nghị phụ huynh cùng phản ánh với nhà trường, tranh thủ kỳ nghỉ hè để sửa sang, cải tạo ký túc xá.
Nhưng ký túc xá có nên trở thành tiêu chí hàng đầu khi chọn trường?
Ở chiều ngược lại, không ít ý kiến cho rằng phụ huynh đang nhìn vấn đề quá phiến diện. Theo họ, khi chọn đại học, điều quan trọng nhất vẫn phải là chất lượng đào tạo, nguồn lực giáo dục, cơ hội việc làm và giá trị của bằng cấp. Ký túc xá suy cho cùng chỉ là nơi sinh viên tạm thời sinh sống trong vài năm.
Một số người thậm chí cho rằng nếu chỉ vì điều kiện ký túc xá không tốt mà từ bỏ một trường công lập phù hợp với năng lực và có triển vọng tốt hơn thì có phần đáng tiếc.
Sự khác biệt về cơ sở vật chất giữa trường công lập và dân lập cũng có những nguyên nhân nhất định.
Các trường công lập thường có mức học phí tương đối thấp, nguồn kinh phí được ưu tiên cho hoạt động giảng dạy, phòng thí nghiệm, nghiên cứu khoa học, phát triển đội ngũ và xây dựng ngành đào tạo. Trong khi đó, chi phí ký túc xá thường không cao, việc cải tạo cả một tòa nhà có thể cần nguồn kinh phí rất lớn và phải trải qua nhiều thủ tục.
Ngược lại, các trường dân lập có mức học phí cao hơn đáng kể. Việc đầu tư vào khuôn viên, giảng đường, ký túc xá và các tiện ích sinh hoạt có thể trở thành một trong những lợi thế để thu hút sinh viên.
Nói cách khác, mỗi mô hình trường có một cách phân bổ nguồn lực khác nhau.
Một bên chú trọng nhiều hơn đến đào tạo, nghiên cứu và xây dựng nền tảng học thuật; một bên có thể xem môi trường học tập, cơ sở vật chất và trải nghiệm sinh viên là một phần quan trọng trong năng lực cạnh tranh.
Đừng vì một căn phòng mà bỏ qua cả chặng đường đại học
Tất nhiên, nói như vậy không có nghĩa là điều kiện sống của sinh viên không quan trọng. Một căn phòng sạch sẽ, an toàn, đủ không gian sinh hoạt chắc chắn sẽ giúp sinh viên có trải nghiệm học tập tốt hơn. Việc các trường quan tâm cải thiện ký túc xá cũng là điều hoàn toàn chính đáng.
Cảm giác tủi thân của một cô bé khi lần đầu nhìn thấy nơi mình sẽ sống trong nhiều năm tới cũng rất dễ hiểu. Cha mẹ nhìn con mình đã vất vả học hành, cuối cùng phải sống trong một căn phòng xuống cấp, đương nhiên sẽ xót xa. Nhưng nếu chỉ nhìn vào ký túc xá để đánh giá một trường đại học tốt hay không thì có lẽ chưa đủ.
Một căn phòng đẹp có thể khiến bạn vui trong ngày đầu nhập học, nhưng những gì bạn học được trong bốn năm đại học mới là thứ có thể ảnh hưởng đến tương lai nhiều năm sau đó.
Nếu điều kiện thực tế không phù hợp, sinh viên cũng có thể tìm hiểu các phương án ở ngoài trường theo đúng quy định của nhà trường và pháp luật.
Đại học cuối cùng vẫn là hành trình để một người trẻ tích lũy kiến thức, kỹ năng và khả năng tự lập. Điều kiện sống tốt là một điểm cộng, nhưng đừng để một chiếc giường cũ khiến mình bỏ lỡ một ngôi trường phù hợp hơn với năng lực và tương lai của bản thân.
Suy cho cùng, không có lựa chọn nào hoàn toàn đúng hay sai. Cha mẹ thương con, muốn con được sống trong môi trường tốt là điều rất bình thường. Nhưng khi đứng trước một quyết định lớn như chọn trường đại học, có lẽ vẫn nên nhìn xa hơn một căn phòng ký túc xá.
