Con số nằm trong báo cáo tài chính
Sau khi ba chiếc Zunjie V800 gãy giá đỡ bàn đạp phanh trong bài thử của Dongchedi đầu tháng 10/2026, giới đầu tư Trung Quốc quay sang tìm nhà cung cấp chi tiết này. Theo bản tin của Lam Kình đăng trên 21 Kinh Tế ngày 10/10, giá bán bình quân mỗi cụm bàn đạp của công ty Khải Chúng, một nhà cung cấp niêm yết, chỉ là 64,87 nhân dân tệ, tương đương khoảng 252.000 đồng, trong khi biên lợi nhuận gộp của mảng này đã giảm hai năm liên tiếp.
Cần nói rõ phần chưa được xác nhận. Khải Chúng từ chối trả lời có cung cấp cho V800 hay không, với lý do thỏa thuận bảo mật, dù nhãn trên cụm bàn đạp của mẫu Zhijie S7 ghi nhà cung cấp là công ty này. Hai doanh nghiệp khác là Bethel và Á Thái đều phủ nhận cung cấp bàn đạp cho V800, dù xác nhận JAC là khách hàng của họ.
Vì vậy con số 64,87 nhân dân tệ nên được đọc như mặt bằng giá của chi tiết này trong ngành, chứ không phải giá riêng của chiếc xe đang bị điều tra. Chính mặt bằng đó mới là thứ đáng bàn, bởi nó áp cho mọi mẫu xe dùng cùng nhóm nhà cung cấp, từ xe phổ thông tới xe có giá hơn 1 triệu nhân dân tệ, tức gần 4 tỷ đồng.
Thứ bị cắt nằm ở chỗ không ai nhìn thấy
Khi tháo rời ba chiếc xe, Dongchedi cho biết giá đỡ bàn đạp làm bằng nhựa kỹ thuật PP-GF40, tức polypropylene gia cường sợi thủy tinh. Vật liệu này được dùng phổ biến trong ngành và bản thân nó không phải vấn đề.
Khác biệt nằm ở kết cấu. Vùng trục xoay trên V800 chỉ có một lớp vách đứng đỡ, trong khi các mẫu Wenjie và Zhijie dùng cùng nhà cung cấp và cùng vật liệu lại có 2 tới 3 lớp vách gia cường. Ngay tại vùng gãy còn xuất hiện vết đường hàn nhựa, tức chỗ hai dòng nhựa gặp nhau khi ép phun, và đây là điểm yếu quen thuộc của chi tiết nhựa chịu lực.
Ông Giả Tân Quang, Thường vụ Hiệp hội lưu thông ô tô Trung Quốc, cho rằng trục xoay là đầu mối truyền lực đạp nên thuộc nhóm chi tiết chịu tải then chốt, và thiết kế một lớp vách dễ tạo tập trung ứng suất khi chịu lực cực đoan. Ông đề nghị điều tra chuyên đề theo hướng khuyết tật an toàn.
Trình tự gãy cũng loại bỏ giả thuyết lỗi cá biệt. Chiếc thứ nhất gãy ở lần phanh thứ ba, chiếc thứ hai ở lần thứ tư và chiếc thứ ba ở lần thứ hai, trong khi 8 mẫu xe đối chứng vượt qua 6 lần phanh liên tiếp mà không hỏng.
Từ bảng giá tới tấm vách
Mối liên hệ giữa hai phần trên khá thẳng. Khi giá bán một cụm bàn đạp bị ép xuống vùng vài chục nhân dân tệ, tức chỉ vài trăm nghìn đồng, và biên lợi nhuận của nhà cung cấp mỏng dần qua từng năm, phần dễ bị tối ưu nhất là vật liệu và các chi tiết gia cường mà người mua xe không bao giờ nhìn thấy. Một lớp vách bị bớt đi không làm chiếc xe kém sang trong phòng trưng bày.
Báo cáo kiểm định của bên thứ ba cũng để lại một chi tiết đáng chú ý. Một mẫu thử biến dạng vĩnh viễn 4,07 mm ở mức tải 1.500 N, trong khi giới hạn của tiêu chuẩn ngành là 5 mm, nên phía thử nghiệm cho rằng kết quả nằm sát mép. Họ cũng nói phép gia tải đều 20 mm mỗi phút không tái hiện được xung lực tức thời của một cú phanh gấp thật.
Cơ quan quản lý đã nhìn ra vấn đề ở tầm ngành. Ngày 10/10/2026, bốn bộ ngành công bố dự thảo lấy ý kiến về thiết kế và thử nghiệm xe, trong đó nâng tổng quãng đường chạy thử độ tin cậy của xe năng lượng mới lên không dưới 30.000 km. Nhân dân Nhật báo viết rằng bàn đạp phanh tuyệt đối không được gãy khi xe đang chạy, kèm phê bình việc một số hãng nén chu kỳ nghiên cứu và kiểm chứng.
Vụ việc hiện đã vượt khỏi phạm vi một cuộc tranh cãi giữa hãng xe và một nền tảng đánh giá. Tối 15/10/2026, Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin cùng Cục Quản lý không gian mạng Trung ương và Tổng cục Quản lý giám sát thị trường lập tổ điều tra liên ngành, còn Zunjie tuyên bố phối hợp toàn lực.
Với người mua xe, bài học nằm ở chỗ bảng thông số không mô tả những chi tiết quyết định an toàn. Danh sách tính năng cho biết xe có bao nhiêu màn hình và bao nhiêu cảm biến, nhưng không cho biết giá đỡ bàn đạp có mấy lớp vách, và cũng không cho biết nhà cung cấp chi tiết đó đang bán nó với giá nào.
Mốc kiểm chứng tiếp theo là kết luận của tổ điều tra, và điều cần theo dõi là tổ này có chạm tới phần chuỗi cung ứng hay không. Nếu kết luận chỉ dừng ở việc chi tiết đạt hay không đạt chuẩn, thì câu hỏi vì sao một chi tiết chịu lực lại được thiết kế sát mép tiêu chuẩn vẫn còn nguyên đó.
PV
