Trong gần 60 mẫu xe thuộc Top 5 các hạng mục Car Choice Awards 2026 được đưa tới Vietnam Innovative Mobility Show (VIMS) diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia trong hai ngày 3 và 4/10, xe hybrid và thuần điện có mặt ở nhiều khu vực khác nhau.
Không chỉ có những hạng mục riêng như Xe hybrid mới của năm hay Xe thuần điện mới của năm, nhiều sản phẩm điện hóa còn xuất hiện trong các nhóm xe gia đình, xe cho Gen Z, xe dành cho phụ nữ hay xe dịch vụ.
Từ một phân nhánh thành một phần của thị trường
Nhìn vào danh sách giải thưởng CCA 2026, dấu ấn điện hóa càng rõ hơn.
Jaecoo J5 SHS-H giành giải Xe hybrid mới của năm - hạng phổ thông, trong khi Hyundai Palisade Hybrid chiến thắng ở nhóm cao cấp. VinFast VF 8 được xướng tên ở hạng mục Xe thuần điện mới của năm. Bên cạnh đó, những mẫu xe điện như VinFast Limo Green, VF 3 và Geely EX2 lần lượt chiến thắng ở các hạng mục xe dịch vụ, xe Gen Z và xe dành cho phụ nữ. BYD M6, một mẫu MPV thuần điện, trở thành Xe được bình chọn nhiều nhất 2026.
Ngay cả ở nhóm xe gia đình 1-2 tỷ đồng, mẫu chiến thắng Honda CR-V cũng có phiên bản sử dụng hệ truyền động hybrid. Chuyên gia Đàm Hoàng Phúc đánh giá hệ thống hybrid thiên về vận hành bằng điện là một trong những yếu tố tạo nên sự cân bằng giữa trải nghiệm lái, khả năng tiết kiệm nhiên liệu và tính thực dụng của mẫu xe.
Bức tranh tại VIMS cũng diễn ra tương tự. Lynk & Co 02 xuất hiện tại ba khu vực trưng bày khác nhau, trong khi Lynk & Co 900 sử dụng hệ truyền động plug-in hybrid góp mặt ở nhóm hybrid cao cấp. Khu lái thử có Jaecoo J5 với cả các biến thể EV và SHS-H, các sản phẩm VinFast, Geely EX2 và nhiều xe điện hóa của Honda. Theo ban tổ chức, hơn 2.000 lượt đăng ký lái thử được ghi nhận sau hai ngày mở cửa.
Một chiếc xe điện cần nhiều thứ hơn pin và động cơ điện
VIMS và CCA đồng thời nằm trong khuôn khổ Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia 2026. Vì vậy, đặt những chiếc xe điện hóa cạnh các lĩnh vực AI, robot, bán dẫn, chuyển đổi số hay năng lượng cũng cho thấy một góc nhìn khác.
Một chiếc ô tô hiện đại không đơn thuần là sản phẩm cơ khí. Phía sau xe có bán dẫn, phần mềm, AI, hệ thống kết nối, công nghệ pin, dữ liệu và một hệ thống hạ tầng năng lượng phục vụ quá trình sử dụng. Khi phương tiện thay đổi, những dịch vụ xung quanh phương tiện cũng phải thay đổi theo.
Đây là điểm giúp những lĩnh vực tưởng chừng khá xa ô tô bắt đầu có điểm giao nhau.
Tại Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm nay, Meey Group giới thiệu các giải pháp ứng dụng AI, dữ liệu, bản đồ số và công nghệ 3D trong lĩnh vực bất động sản. Từ góc nhìn rộng hơn, khi dữ liệu đô thị và không gian ngày càng được số hóa, các lớp thông tin về vị trí, quy hoạch và hạ tầng cũng có thể hỗ trợ nhiều nhu cầu liên quan đến giao thông, như nghiên cứu vị trí bãi đỗ, trạm sạc, điểm dịch vụ hay tích hợp thông tin trên bản đồ phục vụ người lái.
VietinBank lại cho thấy một mắt xích khác của hệ sinh thái số. Bên cạnh chuyển tiền hay thanh toán hóa đơn, VietinBank iPay Mobile đã tích hợp nhiều tiện ích từ đặt vé máy bay, phòng khách sạn đến QR Pay. Trong một hệ sinh thái giao thông ngày càng số hóa, nền tảng thanh toán có thể trở thành lớp kết nối giữa người sử dụng xe với các dịch vụ như bãi đỗ, trạm sạc hay những tiện ích trong hành trình.
Như vậy, chuyển dịch sang ô tô điện hóa không chỉ là câu chuyện các hãng xe thay động cơ xăng bằng mô-tơ điện. Nó kéo theo một chuỗi thay đổi từ năng lượng, hạ tầng sạc đến dữ liệu, bản đồ và thanh toán.
Xe điện hóa còn dẫn ngược về bài toán năng lượng
Nếu nhìn xa hơn chiếc xe, một câu hỏi khác xuất hiện: nguồn điện phục vụ quá trình điện hóa sẽ đến từ đâu và Việt Nam có thể nắm giữ bao nhiêu giá trị trong chuỗi chuyển dịch đó?
Bài phát biểu của TS. Lê Thị Thoa - Giám đốc Dự án CASE - trong khuôn khổ Ngày hội Đổi mới Sáng tạo Quốc gia mở ra một phần câu trả lời cho vấn đề này.
Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, công suất điện gió ngoài khơi được định hướng đạt khoảng 6.000-17.032 MW trong giai đoạn 2030-2035 và có thể tăng lên 113.503-139.079 MW vào năm 2050. Điện gió ngoài khơi vì thế không chỉ được nhìn nhận như một nguồn điện mới, mà còn có khả năng mở ra thị trường cho cơ khí chế tạo, kết cấu thép, thiết bị điện, cảng biển, logistics và các dịch vụ kỹ thuật.
Đáng chú ý, câu chuyện ở đây cũng có điểm tương đồng với ngành ô tô: phát triển thị trường là một chuyện, nhưng quan trọng hơn là nền kinh tế trong nước giữ lại được bao nhiêu giá trị từ quá trình chuyển đổi.
Với điện gió ngoài khơi, Việt Nam đã có nền tảng được tích lũy từ nhiều thập kỷ phát triển dầu khí, từ thiết kế và chế tạo kết cấu lớn đến thi công, vận tải và vận hành công trình biển. Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) đã tham gia cung cấp 33 móng Suction Bucket Jacket cho dự án Greater Changhua 2b & 4 tại Đài Loan (Trung Quốc). Riêng dự án này huy động gần 100 nhà cung cấp trong nước và tạo ra hơn 4.000 việc làm.
Những kết cấu hàng nghìn tấn được chế tạo tại Việt Nam và đưa vào các dự án quốc tế cho thấy một chuyển dịch đáng chú ý: thay vì chỉ nhập và sử dụng công nghệ xanh, doanh nghiệp trong nước bắt đầu có khả năng tham gia vào chuỗi cung ứng tạo ra chính những công nghệ phục vụ quá trình chuyển đổi năng lượng.
Tuy nhiên, nội địa hóa không đồng nghĩa với việc phải sản xuất tất cả.
Với điện gió ngoài khơi, hướng tiếp cận được đặt ra là ưu tiên trước những lĩnh vực Việt Nam đã có năng lực hoặc có thể nâng cấp nhanh, như kết cấu thép, móng, tháp, công trình biển, cảng và logistics; sau đó mới tiến dần lên thiết bị điện, cáp ngầm và những cấu phần có hàm lượng công nghệ cao hơn. Quan trọng hơn, doanh nghiệp chỉ có cơ sở đầu tư nhà máy và dây chuyền dài hạn khi quy hoạch được chuyển thành dự án cụ thể và tạo ra dòng đơn hàng đủ ổn định.
VIMS 2026 có thể là nơi người dùng trực tiếp nhìn thấy quá trình chuyển đổi qua những chiếc xe mới. Car Choice Awards cho thấy cách thị trường lựa chọn các công nghệ ấy. Còn nhìn rộng hơn, câu chuyện đổi mới sáng tạo nằm ở khả năng xây dựng cả hệ sinh thái phía sau sản phẩm - từ dữ liệu và tài chính số cho tới hạ tầng năng lượng và năng lực sản xuất trong nước.
Nếu quá trình đó diễn ra đồng thời, điện hóa sẽ không chỉ thay đổi thứ người Việt cầm lái, mà còn có thể trở thành một phần của quá trình nâng cấp năng lực công nghệ và công nghiệp của nền kinh tế.
Thanh Linh
