Xe máy điện bùng nổ 2026: Cuộc chơi lớn bắt đầu, ai sẽ bị bỏ lại phía sau?

Dưới đây là nội dung chương trình Trên Ghế 229 phát sóng ngày 29/1 trên HTV9.

Thời gian vừa rồi, chúng ta có thể thấy rằng rất nhiều thương hiệu xe máy ra mắt các mẫu xe điện. Anh nghĩ sao về xu thế này?

Xe máy điện so với xe máy xăng rõ ràng rất phù hợp với môi trường đô thị nhờ đặc tính không phát thải tại chỗ. Ở Việt Nam, đặc biệt là Hà Nội hay TP.HCM. Chúng ta không thể đổ toàn bộ trách nhiệm ô nhiễm cho xe máy, nhưng không thể phủ nhận đây là một nguồn phát thải tại chỗ đáng kể. Vì vậy, việc chuyển đổi sang xe điện trong đô thị là một hướng tiếp cận có nhiều lợi thế. Những lợi ích này đã được nhắc đến khá nhiều trên các kênh truyền thông, nên tôi không đi sâu thêm. 

Điều đáng nói là năm 2026 đang chứng kiến một làn sóng mới khi các hãng lớn đều có kế hoạch bài bản và nghiêm túc hơn với xe máy điện. Honda đã nổ phát pháo đầu tiên ngay từ đầu năm, sau đó là VinFast với hàng loạt giải pháp mới. Có thể thấy các hãng đã xác định đây là năm “quyết chiến”, vừa chinh phục thị trường vừa đẩy mạnh xe điện, điều hoàn toàn dễ hiểu trong bối cảnh các chính sách giảm phát thải sắp được triển khai.

Đấy là góc nhìn từ hãng xe. Vậy nếu ở góc nhìn là người tiêu dùng, động lực nào để họ tích cực hơn trong việc chuyển đổi sang xe máy điện?

Điều này cũng giống như khi mình nói về xe điện và xe xăng truyền thống: một chiếc xe máy điện tốt thực sự mang lại nhiều lợi thế cho người tiêu dùng so với xe dùng động cơ xăng. Trước hết, xe điện sạch sẽ hơn vì không phải sử dụng xăng dầu và không có khói bụi. Thứ hai, chi phí sử dụng trước mắt rẻ hơn, do sạc điện rẻ và mức hao tổn thấp hơn.

Tất nhiên, các vấn đề như xử lý pin hay tuổi thọ mô-tơ là câu chuyện cần tính về dài hạn. Nhưng trong bối cảnh xã hội và phương tiện hiện nay, xe điện vẫn mang lại rất nhiều lợi ích thấy ngay, và vì thế quá trình chuyển đổi chắc chắn sẽ bắt nguồn từ phía người tiêu dùng.

Song song với những thuận lợi đó vẫn tồn tại các rào cản. Với những người dùng có thể dung hòa được hai yếu tố này, việc chuyển sang xe điện sẽ đem lại khá nhiều lợi ích. Một điểm quan trọng là xe điện có đặc thù sử dụng thuận tiện hơn xe xăng nếu xét riêng ở góc độ phương tiện: điện có thể đưa về nhà, sạc tại chỗ mà không cần ghé trạm xăng. Về lý thuyết, lợi thế là rất rõ ràng, dù trong thực tế khi sử dụng vẫn sẽ có những bất cập nhất định.

Rõ ràng, việc chuyển đổi từ phương tiện quen thuộc như xe xăng sang xe điện không hoàn toàn dễ dàng. Vậy đâu là khó khăn giữa việc người tiêu dùng và nhà sản xuất gặp nhau, thưa anh?

Tôi cho rằng nút thắt lớn nhất để người tiêu dùng có thể sử dụng xe máy điện một cách thoải mái hiện nay chính là hạ tầng. 

Thực tế trên thị trường cho thấy chi phí sở hữu xe điện không chênh lệch quá nhiều so với xe xăng cùng phân khúc, nhưng câu hỏi sạc ở đâu, sạc như thế nào và để xe ở đâu vẫn luôn là điều khiến người dân băn khoăn.

Để giải quyết điểm nghẽn này cần có sự chung tay của ba bên, trong đó có vai trò rất quan trọng của cơ quan chức năng. Chính quyền cần có chính sách và đầu tư phù hợp về hạ tầng, từ quy hoạch mạng lưới điện, bố trí bãi đỗ cho tới các quy định khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để người dân chuyển sang xe điện.

Thực tế hiện nhiều gia đình muốn mua xe điện nhưng sống ở các chung cư cũ, nơi hạ tầng không được thiết kế cho việc sạc xe máy điện với số lượng lớn. Nếu vào giờ cao điểm, nhiều xe cùng cắm sạc thì sẽ phát sinh rất nhiều vấn đề, chưa kể đến câu chuyện an toàn cháy nổ. Ngoài ra, với những người sống trong ngõ nhỏ hoặc khu vực lõi đô thị như phố cổ Hà Nội, việc không có chỗ để xe cố định khiến chuyện sạc xe càng trở nên khó khăn.

Cá nhân tôi cũng đang ở khu vực cho phép sạc xe khá thoải mái. Nhưng trải nghiệm thực tế cho thấy việc sạc tại chỗ vẫn có những bất cập so với phương án tháo pin mang lên nhà sạc, đòi hỏi người dùng phải điều chỉnh thói quen sử dụng. 

Tuy nhiên, song song với đó cần có sự hỗ trợ từ phía nhà sản xuất thông qua các mẫu xe phù hợp hơn, cùng chính sách và hạ tầng đi kèm. Khi cả ba yếu tố này hội tụ, xe máy điện mới có điều kiện phát triển thuận lợi.

Thời gian vừa qua, nhiều hãng xe máy đã giới thiệu các mẫu xe đổi pin cũng như các trạm đổi pin công cộng. Anh nghĩ các sản phẩm như vậy tác động thế nào đến người tiêu dùng?

Có nhiều ý kiến cho rằng đổi pin sẽ là chìa khóa giúp xe điện trở nên đại trà. Tuy nhiên, cá nhân mình cho rằng xe điện đổi pin chỉ giải quyết một phần nhu cầu sử dụng, chứ không thay thế hoàn toàn các hình thức xe điện khác. 

Nhìn vào mẫu CUV e: của Honda có thể thấy đây là dòng xe không thể cắm sạc trực tiếp, mà buộc phải tháo pin và đặt vào đế sạc. Với những người dùng có chỗ đỗ và ổ cắm sẵn tại nhà, việc xe không thể sạc trực tiếp lại trở thành một bất tiện.

Ở chiều ngược lại, có những mẫu xe khác sử dụng pin rất nặng, lên tới khoảng 20 kg, khiến việc tháo pin để mang đi sạc hay đổi pin trở nên khó khăn, đặc biệt với chị em. Điều đó cho thấy các hãng sản xuất cần đa dạng hóa sản phẩm để phù hợp với nhiều điều kiện sử dụng khác nhau: người ở căn hộ có ổ điện riêng, người ở chung cư có chỗ sạc, hay người thường xuyên ở ngoài đường và cần đổi pin nhanh.

Việc xuất hiện thêm các dòng xe đổi pin sẽ giúp bức tranh xe máy điện đô thị trở nên hoàn thiện hơn, nhất là trong bối cảnh Việt Nam hiện nay khi nhu cầu này khá lớn. 

Một tỷ lệ không nhỏ người dùng xe máy điện là các tài xế chạy dịch vụ, những người cần xe hoạt động liên tục và muốn giảm thời gian chờ sạc bằng cách đổi pin. Với người dùng cá nhân, nhu cầu đổi pin vẫn có nhưng theo tôi sẽ không quá lớn, bởi mô hình này vẫn tồn tại những băn khoăn như chất lượng pin sau khi đổi hay khả năng đáp ứng của hạ tầng tủ đổi pin tại các khu vực đông đúc.

VinFast đang là thương hiệu hoạt động mạnh mẽ nhất trong việc kinh doanh xe máy điện và vừa công bố doanh số hơn 400.000 chiếc trong năm 2025. Từ ví dụ này, theo anh thị trường xe máy điện Việt Nam đang ở giai đoạn nào?

Nếu nhìn sang Trung Quốc – một thị trường xe máy điện rất phát triển – có thể thấy việc phổ cập xe máy điện ở Việt Nam mới chỉ ở giai đoạn sơ khai. Theo trải nghiệm cá nhân của tôi, Trung Quốc có lẽ đã đi trước chúng ta khoảng 20 năm trong câu chuyện này.

Ở Việt Nam hiện nay, VinFast là một trong những nhà sản xuất nổi bật nhờ lợi thế bản địa, cùng cách tiếp cận thị trường rất quyết liệt và sát với nhu cầu thực tế. Có những việc mà các hãng nước ngoài khó làm, hoặc nếu làm được cũng không thể nhanh như VinFast, và điều đó thực sự đáng ghi nhận. Bên cạnh đó, VinFast còn sở hữu danh mục sản phẩm rất đồ sộ, đáp ứng được nhu cầu đa dạng của người dùng, bởi thực tế không có hai người nào có nhu cầu hoàn toàn giống nhau.

Chính vì vậy, theo tôi, trong năm tới VinFast vẫn sẽ giữ vai trò dẫn dắt thị trường. Tuy nhiên, những ông lớn như Honda, Yamaha hay các hãng Trung Quốc như Yadea chắc chắn cũng sẽ không đứng ngoài cuộc chơi.

Năm 2026 được dự báo sẽ là giai đoạn rất sôi động của thị trường xe máy điện, một phần do mốc 1/7/2026 liên quan đến thí điểm vùng phát thải thấp. Từ nay đến đó, chúng ta sẽ còn chứng kiến nhiều giải pháp mới và sáng tạo, thậm chí có hãng đã tính đến việc tái sử dụng pin sau vòng đời trên xe. Theo tôi, những yếu tố này quan trọng không kém trải nghiệm sử dụng, và khả năng cao thời gian tới sẽ còn thêm nhiều thương hiệu mới gia nhập thị trường Việt Nam.

Thị trường xe máy điện hiện có 3 thương hiệu lớn là VinFast, Honda, Yadea. Theo anh, đâu là cái tên có ưu thế hơn?

Hiện nay, nếu nhìn vào thị trường, chúng ta ít nghe đến Yadea bởi ngay từ đầu hãng đã xác định nhóm khách hàng chính là học sinh, sinh viên. Đã có giai đoạn doanh số xe máy điện Honda trong các trường học đứng đầu, cho đến khi VinFast tung ra những giải pháp hợp lý và cạnh tranh hơn. Ở thời điểm hiện tại, VinFast và Yadea vẫn cạnh tranh khá mạnh, đặc biệt ở phân khúc giá rẻ, và theo tôi cuộc cạnh tranh này sẽ còn tiếp diễn.

Với Honda, những gì họ thể hiện gần đây cùng chiến lược cho giai đoạn 2026–2028 cho thấy hãng đang định vị mình ở phân khúc cao hơn. Điều này cũng dễ hiểu, bởi Honda là một ông lớn toàn cầu và không có nhiều lý do để tham gia sâu vào phân khúc giá thấp. 

Bên cạnh đó, tâm lý người dùng Việt Nam vẫn rất trung thành với Honda. Tôi biết nhiều người xác định rõ: nếu cần một phương tiện ngon, bổ, rẻ trước mắt, họ chọn VinFast hoặc xe Trung Quốc; nhưng nếu muốn một chiếc xe đi lâu dài, có phong cách và cảm giác sử dụng như xe máy truyền thống, họ sẵn sàng chờ Honda. Đây không phải số ít mà là một nhóm người dùng khá đông. Nếu Honda đi đúng lộ trình đã cam kết, rất có thể họ sẽ trở thành một thế lực lớn, tương tự như những gì từng làm được với SH hay Spacy, và giờ có thể là CUV e:.

Ngoài ra, Yamaha hay các hãng khác, thậm chí Suzuki, cũng được biết là có kế hoạch đưa xe máy điện về Việt Nam. Trước mắt, các hãng này sẽ ưu tiên giữ chân và chinh phục khách hàng trung thành của mình. Trong ngắn hạn, khoảng 2–3 năm tới, bức tranh xe máy điện tại Việt Nam theo tôi sẽ phân chia khá rõ ràng, và về lâu dài sẽ phụ thuộc rất nhiều vào chính sách cũng như các ưu đãi dành cho xe điện.

Cảm ơn những chia sẻ của anh Linh rất nhiều.

Thùy Trag