Xe máy điện đang xuất hiện ngày càng nhiều trong đời sống hàng ngày, từ học sinh, sinh viên đến người đi làm. Xu hướng này cũng được thể hiện tại Festival Tân sinh viên chuyển đổi xanh diễn ra tại Đại học Bách khoa Hà Nội ngày 25-26/9, nơi người trẻ có thể trực tiếp tìm hiểu, lái thử các mẫu xe điện và tham gia các hoạt động liên quan đến giao thông xanh.
Trong khuôn khổ sự kiện, tọa đàm “Xe máy điện - Từ chính sách, công nghệ đến an toàn và hiệu quả sử dụng” tập trung vào những vấn đề sát với quá trình sử dụng thực tế như công nghệ pin, sạc điện, phòng cháy chữa cháy và hạ tầng.
Theo số liệu được chia sẻ tại tọa đàm, Việt Nam hiện có khoảng 78 triệu xe máy đăng ký, trong đó ước tính 3,5-4,1 triệu xe hai bánh sử dụng điện đang lưu hành. Riêng năm 2026, khoảng 28-30% lượng xe máy bán mới là xe điện.
Con số này cho thấy xe máy điện đã có quy mô đáng kể trên thị trường. Tuy nhiên, xe điện vẫn chưa có lộ trình bắt buộc chuyển đổi đối với phương tiện cá nhân. Vì vậy, tốc độ tăng trưởng hiện phụ thuộc nhiều vào nhu cầu thực tế của người dùng và mức độ thuận tiện khi sử dụng.
Hạ tầng sạc bắt đầu trở thành vấn đề
Cùng với lượng xe tăng, hệ thống phục vụ xe điện cũng được mở rộng. Việt Nam hiện có hơn 15.000 điểm sạc, trên 150.000 cổng sạc và hàng chục nghìn tủ đổi pin.
Tuy nhiên, với xe máy điện, hạ tầng sạc không đơn giản là bổ sung thêm ổ cắm. Vị trí đặt thiết bị, hệ thống điện, phòng cháy chữa cháy và cách quản lý khu vực sạc đều cần được tính đến, nhất là tại chung cư, nhà trọ và những không gian kín.
Đây cũng là lý do vấn đề an toàn pin và sạc được dành nhiều thời lượng tại tọa đàm. Theo PGS.TS Đàm Hoàng Phúc, hệ thống quản lý pin có nhiệm vụ theo dõi tình trạng hoạt động của bộ pin và can thiệp khi phát hiện thông số bất thường.
Dù vậy, bản thân công nghệ không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro nếu người dùng sử dụng sai cách. Việc dùng bộ sạc không phù hợp, hệ thống điện không đáp ứng yêu cầu hoặc tự ý độ, thay đổi bộ pin có thể ảnh hưởng đến các cơ chế bảo vệ nguyên bản của xe.
Xe điện tăng nhanh, hệ sinh thái cũng phải theo kịp
Một điểm đáng chú ý khác là câu chuyện về chiếc xe không kết thúc sau khi khách hàng mua và sử dụng. Khi số lượng xe điện tăng lên, các vấn đề về bảo dưỡng, sửa chữa, bảo hiểm, kiểm tra pin và xử lý pin sau sử dụng cũng sẽ xuất hiện rõ hơn.
Theo định hướng được chia sẻ tại tọa đàm, với phương tiện cá nhân, thay vì áp dụng ngay yêu cầu bắt buộc chuyển đổi, trọng tâm trước mắt là xây dựng hệ sinh thái đủ thuận tiện để người dân có thể chủ động lựa chọn xe điện. Hệ sinh thái này bao gồm hạ tầng sạc, dịch vụ sửa chữa, bảo dưỡng và xử lý pin sau vòng đời.
Với hàng triệu xe máy điện đã lưu hành, thị trường Việt Nam đang bước sang giai đoạn mà vấn đề quan trọng không chỉ là bán thêm bao nhiêu xe. Cách sạc, chất lượng pin, hạ tầng và khả năng xử lý phương tiện sau nhiều năm sử dụng sẽ ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của người dùng.
Bảo Lâm
