Các mẫu xe hybrid cắm sạc (PHEV) từ lâu được xem là “điểm trung gian hợp lý” giữa hybrid truyền thống và xe điện chạy pin, mang lại lợi ích tiết kiệm nhiên liệu trong đô thị nhưng không bị giới hạn về phạm vi khi chạy đường dài. Nhưng một nghiên cứu mới công bố cho thấy thực tế lại khác xa kỳ vọng của các nhà sản xuất và cơ quan quản lý.
Nghiên cứu do Viện nghiên cứu Fraunhofer thực hiện, phân tích dữ liệu tiêu thụ nhiên liệu thực tế từ hơn 981.000 xe PHEV sản xuất giai đoạn 2021–2023 thông qua hệ thống ghi nhận nhiên liệu tích hợp sẵn trong xe (OBFCM). Đây được xem là phân tích dữ liệu thực tế quy mô nhất từ trước tới nay về xe hybrid cắm sạc, sử dụng tín hiệu truyền dữ liệu không dây trực tiếp từ các phương tiện đang lưu thông.
Cụ thể, so sánh với số liệu chứng nhận trong phòng thí nghiệm theo tiêu chuẩn WLTP, khoảng cách giữa con số “trên giấy” và “ngoài đường” là rất lớn. Trên giấy tờ, mức tiêu thụ nhiên liệu trung bình của PHEV được công bố khoảng 1,57 lít/100 km. Nhưng dữ liệu thực tế cho thấy con số này tăng vọt lên khoảng 6,12 lít/100 km. Nói cách khác, lượng nhiên liệu tiêu hao thực tế cao gấp 3,8 lần so với những gì các nhà sản xuất công bố.
Tình hình còn tệ hơn khi xét riêng trong chế độ “hết pin” (charge-depleting), tức là xe được thiết kế để ưu tiên chạy điện trước khi dùng động cơ đốt trong. Thay vì mức tiêu thụ thấp như kỳ vọng, mức trung bình ở chế độ này vẫn lên tới khoảng 2,98 lít/100 km, tức gần gấp đôi con số kết hợp chính thức.
Nguyên nhân chính được chỉ ra là người dùng PHEV không sạc pin thường xuyên khi sử dụng xe. Dữ liệu cho thấy ở nhiều trường hợp, xe chỉ chạy bằng điện khoảng 45–49% quãng đường, thấp hơn đáng kể so với mức 70–85% mà các phương pháp đo lường giả định. Ở xe phục vụ công ty, con số này còn thấp hơn nữa, chỉ khoảng 11–15% quãng đường chạy điện. Khi pin không được sạc đầy theo dự kiến, động cơ xăng buộc phải hoạt động nhiều hơn, dẫn tới tiêu hao nhiên liệu gia tăng đáng kể. Chưa kể trọng lượng pin lớn khiến xe “nặng nề” hơn khi động cơ phải gồng gánh.
Ngoài ra, còn có sự khác biệt đáng kể giữa các thương hiệu. Một số mẫu xe cao cấp, đặc biệt từ các hãng Đức, trình bày mức tiêu thụ nhiên liệu thực tế cao hơn hẳn, với vài trường hợp ghi nhận gần 7 lít/100 km. Trong khi đó, các mẫu PHEV giá rẻ hoặc phổ thông từ các hãng như Kia, Toyota, Ford hay Renault khi được sạc đầy thường có mức tiêu thụ dưới 1 lít/100 km trong điều kiện tương tự, tức ít nhiên liệu hơn đáng kể so với các mẫu cao cấp.
Một điểm quan trọng là khi chủ xe không cắm sạc thường xuyên, chiếc PHEV về cơ bản trở thành một mẫu hybrid thông thường (HEV), bởi “nặng hơn” do trọng lượng pin lớn nhưng lại không dùng tới điện, khiến tiêu thụ nhiên liệu tăng lên, điều mà các con số “trên giấy” không phản ánh đúng.
Hoàng Dũng
