Theo báo cáo dữ liệu thị trường và năng lượng công bố ngày 02/11/2026, phân khúc vận tải hàng hóa nặng tại Trung Quốc vừa ghi nhận một cột mốc lịch sử khi lượng xe tải điện hạng nặng (tải trọng từ 12 tấn trở lên) bán ra trong tháng 9 đạt 33.100 chiếc, tăng 37% so với cùng kỳ năm ngoái. Kết quả này đưa thị phần xe tải điện vượt ngưỡng 50,3% tổng doanh số xe tải hạng nặng toàn quốc, bất chấp việc toàn bộ thị trường xe tải nói chung bị thu hẹp 21%.
Đáng chú ý, ở phân khúc xe đầu kéo hạng nặng chuyên kéo rơ-moóc đường dài, tỷ lệ xe chạy năng lượng mới trong tháng 9 đã vọt lên mức 64,5%. Tính chung 9 tháng đầu năm 2026, các doanh nghiệp vận tải Trung Quốc đã mua mới 226.400 xe tải điện hạng nặng (tăng 64% so với cùng kỳ và chiếm 38,1% thị phần), gần bằng tổng doanh số của cả năm 2025 (231.100 chiếc) dù vẫn còn một quý cuối năm.
Tốc độ điện hóa thần tốc này đã bỏ xa kế hoạch của chính các nhà hoạch định chính sách tại Bắc Kinh. Đầu năm 2026, 11 bộ ngành Trung Quốc từng đặt mục tiêu đến năm 2030 mới đưa thị phần xe tải hạng nặng năng lượng mới chạm mốc 40%. Tuy nhiên, thị trường thực tế đã vượt qua cột mốc này sớm tới 4 năm, kéo nhu cầu tiêu thụ dầu diesel trên toàn lãnh thổ Trung Quốc sụt giảm khoảng 230.000 thùng mỗi ngày trong năm 2026.
Động lực chính thúc đẩy các chủ đội xe từ bỏ động cơ dầu diesel không nằm ở khẩu hiệu môi trường mà đến từ bài toán kinh tế thực dụng và công nghệ đổi pin siêu tốc. Một nghiên cứu độc lập do Hội đồng Quốc tế về Giao thông Sạch (ICCT) phối hợp với Trung tâm Công nghệ và Nghiên cứu Ô tô Trung Quốc (CATARC) thực hiện chỉ ra rằng trong điều kiện vận hành tiêu chuẩn, chi phí trên mỗi tấn-km của xe tải chạy pin rẻ hơn khoảng 19% so với xe tải chạy dầu diesel (trong khi hãng sản xuất pin CATL tự công bố mức tiết kiệm khoảng 0,6 nhân dân tệ trên mỗi km lăn bánh).
Để giải quyết triệt để điểm yếu thời gian chờ sạc của những khối pin khổng lồ, gã khổng lồ pin CATL đã phủ sóng mô hình trạm đổi pin tự động dành riêng cho xe tải nặng. Các khối pin tiêu chuẩn hóa có dung lượng 432 kWh và 513 kWh của hãng có thể được cánh tay robot tháo lắp, thay mới hoàn toàn chỉ trong khoảng 5 phút - nhanh tương đương một lần đổ đầy bình dầu diesel. Sau khi chi 2,56 tỷ nhân dân tệ (khoảng 370 triệu USD) mua gần 25% cổ phần của nhà vận hành Qiyuan Green Power (đơn vị sở hữu hơn 1.600 trạm sạc và đổi pin), thương hiệu đổi pin Qiji của CATL dự kiến nâng tổng số trạm đổi pin xe tải của riêng hãng lên 900 trạm vào cuối năm 2026 và cán mốc 2.000 trạm trong năm 2027.
Vân Anh
