Tính năng mới trên T-90M
Lô xe tăng chiến đấu chủ lực T-90M mới nhất vừa được bàn giao cho Quân đội Nga đang được tích hợp biến thể mới của hệ thống phòng vệ chủ động (APS) Arena-M. Các nguồn tin từ Bộ Quốc phòng Nga xác nhận hệ thống này sở hữu "chế độ chống máy bay không người lái (anti-drone)" nhằm bảo vệ phương tiện trước các cuộc tấn công từ máy bay không người lái (UAV) tự sát và đạn tuần kích.
Năng lực tác chiến mới này đạt được nhờ việc phát triển phần mềm nâng cấp cho tổ hợp Arena-M, với quá trình hoàn thiện được báo cáo đã kết thúc vào năm 2025. Cơ chế hoạt động của Arena-M dựa trên radar giám sát liên tục môi trường xung quanh để phát hiện các mối đe dọa. Ngay khi nhận diện đầu đạn đang bay tới, hệ thống sẽ tự động theo dõi, tính toán quỹ đạo và phóng đạn phòng vệ để đánh chặn, tiêu diệt mục tiêu trước khi nó kịp va chạm với xe tăng.
Thực tế, Nga đã phát triển hệ thống phòng vệ chủ động "tiêu diệt cứng" (hard-kill) từ những năm 1990 với nhiều biến thể Arena sẵn sàng đưa vào sản xuất. Tuy nhiên, do thiếu hụt ngân sách, các hệ thống này trước đây chủ yếu được định hướng cho thị trường xuất khẩu.
Vai trò then chốt của đạn tuần kích và UAV tự sát trong các hoạt động chống tăng của cả hai phe tại cuộc chiến Nga - Ukraine đã thúc đẩy quân đội các nước trên thế giới quan tâm đặc biệt đến việc phát triển APS nhằm gia tăng khả năng sống sót trước các mối đe dọa này. Khả năng đánh chặn các loại đạn tấn công đột nóc – như tên lửa Javelin mà Mỹ viện trợ cho Ukraine, hay Bulsae-4 mà Triều Tiên cung cấp cho Nga – cũng trở thành ưu tiên hàng đầu.
Các đoạn phim được công bố kèm theo tuyên bố từ Bộ Quốc phòng về việc nâng cấp Arena-M đã hé lộ hình ảnh các phương tiện thiết giáp bên trong dây chuyền sản xuất tại Uralvagonzavod – nhà máy sản xuất xe tăng lớn nhất thế giới, cũng như việc tích hợp hệ thống này lên xe tăng chủ lực T-72B3. Những chiếc T-72 trang bị hệ thống mới lần đầu tiên được ghi nhận triển khai vào tháng 3/2025.
Khả năng ra sao?
Về thông số kỹ thuật, Arena-M có khả năng đánh chặn rocket, tên lửa và đạn nổ lõm chống tăng (HEAT) di chuyển với tốc độ lên tới 1.000 m/s ở khoảng cách 50 mét.
Việc thiếu vắng hệ thống phòng vệ chủ động "tiêu diệt cứng" đã khiến xe tăng Nga ngày càng tụt hậu so với các công nghệ tiên tiến. Một trong những mẫu xe tăng mới nhất sở hữu tính năng này là Chonma 2 của Triều Tiên, được đồn đoán sẽ chuyển giao cho Quân đội Nga trong năm nay. Trong khi đó, từ cuối năm 2022, Quân đội Ba Lan đã biên chế số lượng ngày càng lớn xe tăng K2 của Hàn Quốc tích hợp hệ thống phòng vệ chủ động KAPS danh tiếng.
Tuy nhiên, xe tăng phương Tây cũng cho thấy sự chậm trễ trong việc triển khai các hệ thống tương tự, minh chứng qua sự dễ bị tổn thương của M1A1 Abrams, Leopard 2 và Challenger 2 trên chiến trường Ukraine. Dòng xe tăng Merkava IV của Israel đã tích hợp hệ thống APS Trophy từ năm 2008; hệ thống này hiện được xuất khẩu để nâng cấp khả năng bảo vệ cho xe tăng của Mỹ và Đức do thiếu các giải pháp nội địa thay thế.
Mặc dù trước đó thiếu hệ thống phòng vệ chủ động, các quan chức Nga vẫn bày tỏ sự hài lòng cao độ đối với T-90M. Dòng xe này đại diện cho bước tiến đáng kể so với các thế hệ xe tăng chủ lực trước đây của Nga, bất chấp tốc độ phát triển chậm chạp của ngành công nghiệp quốc phòng trong 30 năm sau khi Liên Xô tan rã.
Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Nga Dmitry Medvedev từng ghi nhận vào tháng 2/2024 rằng những chiếc xe tăng này "đã chứng tỏ bản lĩnh xuất sắc trong giai đoạn chiến dịch quân sự đặc biệt". Ông nói thêm: "Các chỉ huy chiến trường trở về từ tiền tuyến khi đề xuất trang bị đều yêu cầu được hỗ trợ để có T-90M. Đó là một vũ khí rất tốt".
Tổng thống Vladimir Putin cũng dành những lời khen ngợi tương tự vào tháng 7/2023, khi ông trích dẫn báo cáo về độ bền của T-90M sau khi trúng bom ven đường và gọi đây là chiếc xe tăng tốt nhất thế giới. Mặc dù sở hữu nhiều ưu thế so với các xe tăng mới của phương Tây, năng lực của T-90M vẫn được đánh giá là hạn chế hơn nhiều so với các mẫu xe tăng tối tân của Trung Quốc và Hàn Quốc như Type 100, Type 99B và K2.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
