Những năm gần đây, đồ uống “0 calo” hay “không đường” ngày càng trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều người. So với nước ngọt thông thường, các sản phẩm này được quảng bá là ít đường, ít calo hơn, phù hợp với người muốn kiểm soát cân nặng hoặc giảm lượng đường trong chế độ ăn.
Không ít người thậm chí coi đây là thức uống hằng ngày, sử dụng tại bữa ăn, nơi làm việc hoặc thay thế nước lọc. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây chỉ nên được xem là giải pháp thay thế đồ uống có đường, chứ không phải một lựa chọn để uống thường xuyên như nước.
Các sản phẩm không calo thường sử dụng chất tạo ngọt thay thế như sucralose, aspartame hoặc acesulfame kali thay cho đường. Dù giúp giảm lượng đường và năng lượng, điều này không có nghĩa chúng hoàn toàn không ảnh hưởng đến cơ thể.
Theo một nghiên cứu được trình bày tại Tuần lễ Tiêu hóa châu Âu (UEG Week) 2025, các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu của 123.788 người tham gia UK Biobank và theo dõi họ trong thời gian trung bình 10,3 năm nhằm đánh giá mối liên hệ giữa việc tiêu thụ đồ uống ít đường hoặc không đường với sức khỏe gan. Tất cả người tham gia đều không mắc bệnh gan khi bắt đầu nghiên cứu.
Kết quả cho thấy, những người tiêu thụ trên 250ml đồ uống ít đường hoặc không đường mỗi ngày có nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ chuyển hóa cao hơn 60% so với nhóm hầu như không sử dụng. Trong khi đó, nhóm uống lượng đồ uống có đường tương đương cũng ghi nhận nguy cơ cao hơn khoảng 50%.
Trong suốt thời gian theo dõi, có 1.178 người được chẩn đoán mắc bệnh gan nhiễm mỡ chuyển hóa. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh con số “nguy cơ tăng 60%” là mức tăng tương đối giữa hai nhóm nghiên cứu, không có nghĩa cứ 10 người uống đồ uống không calo thì có 6 người mắc bệnh, cũng không đồng nghĩa nguy cơ của mỗi cá nhân tăng thêm 60 điểm phần trăm.
Đáng chú ý, đây là nghiên cứu quan sát chứ không phải thử nghiệm lâm sàng. Các nhà khoa học chỉ theo dõi thói quen tiêu thụ đồ uống của người tham gia và ghi nhận tình trạng sức khỏe sau đó, vì vậy chưa thể kết luận đồ uống không calo là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh gan nhiễm mỡ.
Ngoài ra, nhiều yếu tố khác như cân nặng, chế độ ăn uống, mức độ vận động hay tiền sử mắc bệnh tiểu đường cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả. Các nhà nghiên cứu cũng không loại trừ khả năng nhiều người đã lựa chọn đồ uống không đường vì trước đó gặp vấn đề về cân nặng hoặc sức khỏe.
Theo các chuyên gia, đồ uống không calo vẫn có thể là lựa chọn phù hợp để giảm lượng đường nạp vào cơ thể đối với những người khó từ bỏ nước ngọt. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa nên uống nhiều hơn hoặc sử dụng chúng thay nước lọc mỗi ngày.
Một số sản phẩm còn chứa caffeine hoặc các thành phần có tính axit. Việc sử dụng thường xuyên cũng có thể khiến người dùng duy trì thói quen ưa vị ngọt, thay vì hình thành chế độ ăn uống cân bằng hơn.
Các chất tạo ngọt thay thế hiện vẫn được quản lý theo giới hạn sử dụng an toàn. Uống một hoặc hai lon đồ uống không calo không đồng nghĩa sẽ ngay lập tức gây bệnh gan nhiễm mỡ hay làm ảnh hưởng đến sức khỏe chuyển hóa.
Dù vậy, các chuyên gia vẫn khuyến cáo khi khát nước, lựa chọn đầu tiên nên là nước lọc. Đồ uống không calo chỉ nên được sử dụng như một giải pháp thay thế đồ uống có đường, thay vì trở thành thức uống được tiêu thụ suốt cả ngày.
Lan Hương (Theo Segye Ilbo)
