Tôi từng không biết nghỉ ngơi.
Không phải vì tôi không mệt, mà vì mỗi khi ngồi xuống, tôi lại có cảm giác mình đang lãng phí thời gian. Nếu còn việc chưa hoàn thành, tôi thấy mình không có quyền nghỉ. Nếu người khác vẫn đang làm việc, tôi càng khó cho phép bản thân dừng lại. Có những ngày đã làm việc đến kiệt sức, tôi vẫn cố tìm thêm một việc để làm trước khi đi ngủ, chỉ để không phải đối diện với cảm giác mình chưa đủ cố gắng.
Xem Sex Education, tôi nhớ đến một nhân vật không phải lúc nào cũng được nhắc đến khi nói về những bài học của bộ phim: Michael Groff.
Michael Groff từng nghĩ mình phải luôn là người kiểm soát mọi thứ
Michael Groff là hiệu trưởng cũ của trường Moordale Secondary và là cha của Adam. Trong phần lớn thời gian xuất hiện ở những mùa đầu, ông được xây dựng như một người nghiêm khắc, coi trọng kỷ luật và đặc biệt quan tâm đến hình ảnh của mình.
Ông muốn Adam trở thành một người đàn ông theo đúng hình mẫu mà ông cho là đúng. Ông kỳ vọng con trai phải mạnh mẽ, giỏi thể thao và không được để lộ sự yếu đuối.
Nhưng đến mùa 3, cuộc hôn nhân của Michael tan vỡ và ông mất vị trí hiệu trưởng. Những thứ từng tạo nên hình ảnh của ông lần lượt biến mất. Không còn chức vụ, không còn gia đình như trước, Michael buộc phải đối diện với một câu hỏi mà trước đây ông gần như chưa bao giờ đặt ra: nếu không còn là hiệu trưởng, không còn là người chồng và người cha theo hình mẫu mình đặt ra, ông còn là ai?
Netflix Tudum cho biết mùa 4 tiếp tục cho Michael bước vào hành trình thay đổi, trong đó ông bắt đầu viết lách và tham gia trị liệu để hiểu hơn về bản thân cũng như mối quan hệ với Adam.
Điều khiến tôi chú ý không phải sự thay đổi của Michael, mà là cách ông từng sống trước khi thay đổi.
Ông gần như chỉ biết mình thông qua những vai trò và trách nhiệm.
Tôi nhận ra mình cũng từng có một phiên bản nhỏ hơn của điều đó.
Tôi từng nghĩ nghỉ ngơi đồng nghĩa với việc mình đang không cố gắng
Tôi lớn lên với suy nghĩ rằng người “có ích” là người luôn bận rộn.
Một ngày hiệu quả phải là một ngày có thật nhiều việc được hoàn thành. Một người có trách nhiệm là người không để ai phải nhắc nhở. Nếu còn thời gian trống, tôi thường nghĩ mình có thể làm thêm điều gì đó.
Vì thế, nghỉ ngơi rất dễ khiến tôi thấy có lỗi.
Tôi nằm xem một bộ phim nhưng trong đầu vẫn nghĩ đến công việc. Tôi ngủ thêm một chút vào cuối tuần nhưng cảm giác như mình vừa bỏ phí buổi sáng. Tôi từ chối một cuộc hẹn để ở nhà nghỉ ngơi rồi lại tự hỏi liệu mình có đang trở nên lười biếng.
Điều đáng nói là chẳng ai yêu cầu tôi phải sống như vậy. Phần lớn áp lực đến từ chính tôi.
Theo American Psychological Association, nghỉ ngơi và phục hồi là những yếu tố quan trọng trong việc duy trì sức khỏe thể chất và tinh thần. Căng thẳng kéo dài có thể khiến con người khó thư giãn ngay cả khi không còn đối mặt với tác nhân gây stress.
Đọc những điều này, tôi mới nhận ra mình đã đánh đồng hai khái niệm: nghỉ ngơi và lười biếng. Trong khi đó, chúng hoàn toàn khác nhau.
Theo Cleveland Clinic, việc liên tục cảm thấy cần phải làm việc, khó ngắt mình khỏi công việc và cảm thấy tội lỗi khi nghỉ ngơi có thể liên quan đến tình trạng kiệt sức. Nghỉ ngơi không phải là phần thưởng chỉ dành cho những người đã hoàn thành tất cả công việc; đó là một phần cần thiết của quá trình phục hồi.
Tôi nghĩ đây mới là tác hại lớn nhất của suy nghĩ mình phải luôn bận rộn. Nó khiến tôi không chỉ làm việc nhiều hơn. Nó khiến tôi không còn biết cách phục hồi sau khi kiệt sức.
Tôi bắt đầu hiểu rằng mình không cần phải “gồng gánh” mọi lúc
Michael Groff là một nhân vật khiến tôi suy nghĩ vì ông từng xây dựng gần như toàn bộ giá trị bản thân xung quanh những gì mình phải làm: làm hiệu trưởng, làm chồng, làm cha, làm một người đàn ông mạnh mẽ.
Nhưng khi những vai trò ấy không còn nguyên vẹn, ông buộc phải bắt đầu lại từ chính mình.
Tôi nghĩ nhiều người cũng có suy nghĩ tương tự. Chúng ta quen tự hỏi hôm nay mình đã làm được gì, nhưng ít khi hỏi hôm nay mình có khỏe không.
Chúng ta dễ tự hào vì một ngày làm việc 10 tiếng, nhưng lại thấy có lỗi khi dành hai tiếng để ngủ.
Chúng ta coi việc bận rộn là bằng chứng mình đang tiến về phía trước, dù đôi khi điều mình thực sự cần là dừng lại một chút.
Nghỉ ngơi không có nghĩa là tôi đang bỏ cuộc
Sau khi xem Sex Education, tôi bắt đầu thử thay đổi một điều rất nhỏ: không bắt bản thân phải “xứng đáng” với việc nghỉ ngơi.
Tôi không cần hoàn thành toàn bộ công việc mới được nghỉ, không cần đạt một mục tiêu nào đó mới được xem phim, không cần kiệt sức mới có lý do để đi ngủ sớm.
Tôi vẫn thích cảm giác hoàn thành công việc, vẫn muốn mình tiến bộ và có trách nhiệm với những gì đang làm. Nhưng tôi không còn muốn lấy sự bận rộn làm thước đo duy nhất cho giá trị của mình.
Tôi có thể nghỉ mà không cần thấy có lỗi. Tôi có thể có một ngày không hiệu quả. Tôi có thể làm ít hơn hôm qua. Và điều đó không khiến tôi trở thành một người kém giá trị.
Xem Sex Education, tôi mới hiểu rằng có lẽ mình đã lớn lên với một suy nghĩ sai: muốn trở thành người tốt thì lúc nào cũng phải cố gắng đến kiệt sức.
Bây giờ tôi nghĩ khác. Có những ngày cố gắng là điều cần thiết. Nhưng cũng có những ngày điều tốt nhất tôi có thể làm cho bản thân chỉ đơn giản là nghỉ ngơi.
Ngọc Hân (ghi)
