Ngồi xem Sex Education, nhân vật bà mẹ Jean Milburn khiến tôi vừa buồn cười vừa toát mồ hôi hột. Là một chuyên gia trị liệu tâm lý và tình dục học, bà Jean đại diện cho kiểu phụ huynh cực kỳ cởi mở, trí thức và hiện đại. Bà đinh ninh giữa cha mẹ và con cái thì không nên có bất kỳ bí mật nào. Thế nhưng, bi kịch lại nảy sinh từ chính sự tân tiến thái quá ấy.
Bà Jean thản nhiên xông vào phòng con trai, đọc trộm nhật ký, thậm chí mang cả những chuyện sinh lý thầm kín của Otis ra phân tích công khai trước mặt người ngoài với lý do "muốn giúp con cởi mở tâm lý". Hậu quả là Otis cảm thấy mình như một tiêu bản giải phẫu hơn là một con người. Càng bị mẹ thâm nhập sâu vào đời tư, cậu bé càng xấu hổ, bức bối và tìm mọi cách giấu giếm, nói dối để giữ lấy một chút khoảng trời riêng.
Nhìn Otis khổ sở vì một bà mẹ quá hiểu biết và xông xáo, tôi giật mình thấy hình bóng của chính vợ mình ở nhà.
Ảo tưởng về một "bà mẹ xì tin"
Vợ tôi là người có học thức, tính tình trẻ trung, năng nổ và luôn cập nhật mọi xu hướng của giới trẻ. Cô ấy luôn tự hào mình là một bà mẹ hiện đại, tâm lý, có thể làm bạn thân thiết với đứa con gái 16 tuổi chứ không cổ hủ, khắt khe như thế hệ trước.
Nghe thì rất lý tưởng, nhưng ranh giới giữa việc làm bạn và việc kiểm soát đời tư của con lại bị vợ tôi xóa nhòa hoàn toàn. Cô ấy cho rằng đã là bạn thân thì không được giấu nhau chuyện gì. Vợ tôi thường xuyên tự ý vào phòng con lục lọi góc học tập, xem con đang đọc sách gì, dùng mỹ phẩm nào. Mỗi lần con gái đi chơi với nhóm bạn về, vợ tôi lại ngồi tra khảo từng chi tiết: đi với ai, bạn bè nói chuyện gì, đứa nào đang thích đứa nào. Khi con bé tỏ ý khó chịu và muốn giữ im lặng, vợ tôi liền giận dỗi, bảo con xa cách, không biết trân trọng một người mẹ cởi mở như mình.
Đỉnh điểm là trên mạng xã hội, nơi mà đứa trẻ 16 tuổi coi như một góc riêng để chia sẻ cảm xúc với bạn bè đồng trang lứa. Vợ tôi kết bạn Facebook với con, rồi tự cho mình cái quyền can thiệp vào từng dòng trạng thái của nó.
Cơn bão từ những dòng bình luận vô tư
Cuối tuần vừa rồi, căn nhà tôi náo loạn bởi một trận cãi vã nảy lửa giữa hai mẹ con. Nguyên nhân bắt nguồn từ một bài đăng trên trang cá nhân của con gái.
Con bé đăng một bức ảnh chụp cùng nhóm bạn đi uống trà sữa kèm theo dòng trạng thái bâng quơ, có chút tâm trạng ẩm ương của tuổi mới lớn. Thay vì chỉ lướt qua hoặc nhắn tin riêng nếu lo lắng, vợ tôi lại vào thả một loạt bình luận ngay dưới bài viết công khai. Cô ấy dùng ngôn ngữ nửa đùa nửa thật để "bóc mẽ" con: hỏi con tiền đâu mà đi uống trà sữa đắt thế, trêu chọc chuyện con bé đang để ý một cậu bạn cùng lớp, thậm chí còn tag cả tên một phụ huynh khác vào bàn tán rôm rả.
Tối hôm đó đi học về, con gái tôi ném mạnh chiếc cặp xuống ghế, mắt đỏ hoe và gào khóc nức nở. Con bé cảm thấy bị bẽ bàng tột cùng trước mặt bạn bè ở trường. Đám bạn cùng lớp đã chụp lại những bình luận của vợ tôi để trêu chọc, khiến con bé xấu hổ đến mức không dám mở điện thoại ra xem.
Thay vì nhận lỗi, vợ tôi lại tự ái, đùng đùng nổi giận mắng con láo xược, cho rằng mình chỉ bình luận vui vẻ kiểu xì tin, gần gũi với con mà con lại "làm quá lên". Hai mẹ con đấu khẩu dữ dội, một bên gào lên đòi quyền riêng tư, một bên khóc lóc trách con vô ơn, không hiểu lòng mẹ. Cánh cửa phòng con gái đóng sầm lại, kèm theo việc nó chặn luôn tài khoản Facebook của mẹ nó ngay trong đêm.
Làm bạn với con là tôn trọng, không phải đồng hóa
Ngồi lại nói chuyện với vợ sau khi không khí trong nhà tạm lắng xuống, tôi phải thẳng thắn kéo cô ấy về với thực tế. Nhiều bậc cha mẹ thời nay, đặc biệt là những người tự nhận mình có tư tưởng tiến bộ, rất dễ rơi vào cái bẫy của bà Jean Milburn: nhân danh sự thấu hiểu để can thiệp thô bạo vào ranh giới cá nhân của đứa trẻ.
Một đứa trẻ 16 tuổi không cần một người mẹ đóng vai bạn cùng lứa để đi buôn chuyện hay trêu đùa trên mạng xã hội. Thứ chúng cần là một người mẹ biết lắng nghe khi chúng chủ động mở lời, và biết lùi lại để cho chúng một khoảng không gian riêng tư được tôn trọng.
Mạng xã hội đối với tụi nhỏ là thế giới riêng của bạn bè chúng. Việc cha mẹ xuất hiện ở đó, để lại những bình luận tọc mạch hay bóc mẽ không khiến người lớn trở nên ngầu hay xì tin hơn, mà chỉ biến chúng thành trò cười và đẩy con cái vào trạng thái phòng thủ, xa lánh.
Muốn làm bạn với con, trước hết phải học cách gõ cửa trước khi bước vào phòng, và học cách tôn trọng những bí mật tuổi mới lớn của con. Bởi nếu cha mẹ cứ cố tình bước qua ranh giới ấy, thứ nhận lại sẽ không phải là sự tin tưởng, mà chỉ là những chiếc then cài cửa ngày càng được chốt chặt hơn mà thôi.
Minh Châu
