Khi viện dưỡng lão không còn là lựa chọn duy nhất
Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, năm 2025 Việt Nam có khoảng 102,3 triệu dân, trong đó người từ 60 tuổi trở lên chiếm 14,5%, tương đương khoảng 14,8 triệu người. Dự báo đến năm 2030, con số này sẽ chạm mốc gần 18 triệu người. Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất thế giới - quá trình mà nhiều nước phát triển từng phải mất hàng chục, thậm chí hàng trăm năm mới trải qua.
Đi cùng tốc độ già hóa nhanh là những thay đổi trong cấu trúc gia đình: ngày càng nhiều người cao tuổi sống một mình hoặc chỉ có vợ chồng bên nhau, trong khi con cái bận rộn với công việc và cuộc sống riêng. Bài toán "ai chăm sóc cha mẹ khi về già" trở thành nỗi trăn trở chung của không ít gia đình trung lưu đô thị - những người đủ điều kiện kinh tế nhưng không đủ thời gian.
Người cao tuổi tham gia hoạt động cộng đồng ngoài trời (làm vườn, tập dưỡng sinh, đánh cờ...) cùng những người bạn đồng trang lứa.
Trong bối cảnh đó, một loại hình chăm sóc người cao tuổi kiểu mới đang dần hình thành tại Việt Nam: làng dưỡng sinh cộng đồng, hay còn gọi là làng hưu trí kết hợp nghỉ dưỡng. Khác với hình ảnh quen thuộc về viện dưỡng lão - nơi thường gắn với sự tĩnh lặng và đôi khi là cảm giác bị "gửi đi" - mô hình này được thiết kế theo hướng ngược lại: một không gian sống tích hợp giữa khu nghỉ dưỡng và khu chăm sóc sức khỏe, nơi người cao tuổi vừa được theo dõi sức khỏe cơ bản, vừa có đời sống cộng đồng phong phú cùng những người bạn đồng trang lứa.
Những "ngôi làng" như vậy thường tọa lạc ở vùng ven đô hoặc ngoại thành, nơi có không gian xanh, khí hậu trong lành nhưng vẫn đủ gần để con cháu dễ dàng ghé thăm cuối tuần. Bên trong, cư dân có thể tham gia các câu lạc bộ theo sở thích - từ làm vườn, câu cá, đánh cờ đến yoga, thiền hay các lớp học kỹ năng mới - thay vì chỉ quanh quẩn trong phòng như hình dung truyền thống về nơi dưỡng lão.
Giới chuyên gia trong lĩnh vực bất động sản chăm sóc sức khỏe nhận định, điểm khác biệt cốt lõi của mô hình này nằm ở sự thay đổi tư duy: người cao tuổi không còn được nhìn nhận như đối tượng "cần được chăm sóc thụ động", mà là những cá nhân vẫn có nhu cầu sống độc lập, kết nối xã hội và tận hưởng cuộc sống theo cách riêng. Việc tách không gian sống của người cao tuổi khỏi nhà riêng cũng giúp giảm áp lực cho con cái, mà không đồng nghĩa với việc "bỏ rơi" cha mẹ - miễn là khoảng cách địa lý đủ gần để duy trì kết nối gia đình thường xuyên.
Giải bài toán chăm sóc người cao tuổi tại các đô thị lớn
Thực tế, mô hình làng dưỡng sinh cộng đồng đã xuất hiện tại một số địa phương trong nước những năm gần đây, với quy mô và cách vận hành khác nhau - có nơi chú trọng yếu tố nghỉ dưỡng núi rừng, có nơi tập trung nhiều hơn vào hệ thống chăm sóc y tế. Điểm chung của các mô hình này là đều hướng đến nhóm khách hàng đô thị có điều kiện kinh tế khá trở lên, sẵn sàng chi trả cho chất lượng sống của cha mẹ thay vì lựa chọn viện dưỡng lão giá rẻ hay để người già ở nhà một mình.
Khoảnh khắc gia đình đa thế hệ - con cháu về thăm ông bà tại khu nghỉ dưỡng vào cuối tuần, thể hiện tinh thần "gần nhà, gần con cháu".
Đơn cử, tại khu vực ngoại thành Hà Nội, Soc Village Wellness & Retreat - một tổ hợp nghỉ dưỡng giữa rừng thông tại Sóc Sơn, cách trung tâm thành phố khoảng 45 phút di chuyển - gần đây cũng bắt đầu phát triển thêm các sản phẩm nghỉ dưỡng ngắn ngày dành riêng cho người cao tuổi, kết hợp hoạt động dưỡng sinh, theo dõi sức khỏe định kỳ và không gian thiên nhiên, cho thấy nhu cầu về loại hình này đang dần được thị trường trong nước đón nhận.
Toàn cảnh khuôn viên/kiến trúc một khu nghỉ dưỡng kết hợp chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi.
Dù vẫn ở giai đoạn khởi đầu và số lượng dự án chưa nhiều, làng hưu trí kết hợp nghỉ dưỡng được xem là một hướng đi tiềm năng để giải bài toán chăm sóc người cao tuổi tại các đô thị lớn - nơi tốc độ già hóa dân số đang diễn ra song song với sự thay đổi trong cấu trúc gia đình truyền thống.
Về lâu dài, giới quan sát cho rằng mức độ phát triển của mô hình này sẽ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ chi phí, chất lượng dịch vụ y tế đi kèm, đến việc thay đổi nhận thức xã hội về việc đưa cha mẹ đến sống tại những mô hình chăm sóc tập trung - vốn vẫn còn khá mới mẻ với văn hóa gia đình nhiều thế hệ tại Việt Nam.
Bảo Châu, Ảnh: Soc Village
