Bác sĩ Lê Văn Thiệu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, thời gian gần đây, bệnh viện đã tiếp nhận nhiều trường hợp áp xe gan và nhiễm sán lá gan gây tổn thương gan nghiêm trọng. Đa phần các trường hợp mắc sán này khi khai thác tiền sử đều có đặc điểm chung là ăn gỏi cá nước ngọt và rau sống. Đây là yếu tố nguy cơ điển hình gây nhiễm sán lá gan.
Vòng đời của loại ký sinh trùng này rất đặc thù: sán ký sinh qua ốc nước ngọt, sau đó sang cá và lây sang người ở giai đoạn ấu trùng có đuôi. Ấu trùng sán có thể bám trên cá hoặc các loại rau thủy sinh như rau ngổ, rau muống nước, ngó sen, củ sen… Nếu ăn sống hoặc chế biến không kỹ, nguy cơ nhiễm bệnh là rất cao.
Mới đây, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cũng tiếp nhận trường hợp bệnh nhân N.T.P (68 tuổi, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng đau tức vùng hạ sườn phải kéo dài. Trước đó khoảng 20 ngày, bà xuất hiện các triệu chứng mệt mỏi, đau âm ỉ vùng thượng vị, kèm sốt từng cơn, lúc nóng lúc lạnh. Dù đã thăm khám tại hai cơ sở y tế và phát hiện tổn thương ở gan, tình trạng bệnh không cải thiện, buộc phải chuyển tuyến để điều trị chuyên sâu.
Kết quả thăm khám và xét nghiệm tại Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho thấy nhiều chỉ số bất thường: men gan tăng cao, chỉ số viêm CRP tăng mạnh, chức năng đông máu suy giảm và có biểu hiện thiếu máu. Đáng chú ý, các xét nghiệm chuyên sâu xác định bệnh nhân dương tính cùng lúc với nhiều loại ký sinh trùng, gồm sán lá gan, giun đũa chó mèo, sán máng và amíp.
Hình ảnh siêu âm và cộng hưởng từ (MRI) ghi nhận ổ áp xe gan trái kích thước lớn, khoảng 64 x 39 mm. Từ đó, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị áp xe gan do đa nhiễm ký sinh trùng kèm bội nhiễm vi khuẩn – một thể bệnh hiếm nhưng tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nặng.
Bệnh nhân trên cũng có thói quen ăn gỏi cá, các loại rau sống.
Theo ThS.BS Đặng Văn Dương, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, điều trị trong trường hợp này đặc biệt phức tạp, đòi hỏi phối hợp nhiều biện pháp cùng lúc. Bệnh nhân được sử dụng kháng sinh để kiểm soát nhiễm khuẩn, đồng thời dùng thuốc đặc hiệu nhằm tiêu diệt ký sinh trùng. Tuy nhiên, do các tác nhân ký sinh đã tồn tại lâu ngày trong gan, hình thành các ổ kén xơ hóa, việc đưa thuốc vào trung tâm tổn thương gặp nhiều khó khăn, kéo dài thời gian điều trị.
Bên cạnh điều trị nội khoa, các bác sĩ đã tiến hành chọc hút ổ áp xe, thu được khoảng 20 ml dịch mủ. Phẫu thuật chỉ được cân nhắc nếu các phương pháp bảo tồn không hiệu quả. Sau 20 ngày điều trị tích cực, tình trạng nhiễm trùng được kiểm soát, các xét nghiệm ký sinh trùng trở về âm tính, bệnh nhân ổn định và xuất viện.
"Con đường" đưa sán vào cơ thể
Từ ca bệnh này, các chuyên gia cảnh báo, nhiễm ký sinh trùng đường tiêu hóa vẫn là vấn đề phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua do diễn tiến âm thầm. Các tác nhân như sán lá gan hay sán máng thường lây qua thực phẩm và nước uống không đảm bảo vệ sinh. Sau khi xâm nhập cơ thể, chúng có thể theo đường máu đến gan, gây tổn thương kéo dài trước khi biểu hiện triệu chứng rõ ràng.
Một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu được chỉ ra là thói quen ăn uống thiếu an toàn, đặc biệt là ăn thực phẩm sống như gỏi cá, rau thủy sinh chưa được nấu chín. Đây là “con đường” phổ biến đưa ấu trùng ký sinh trùng vào cơ thể.
Để phòng bệnh, các chuyên gia khuyến cáo người dân cần tuân thủ nguyên tắc ăn chín, uống sôi; hạn chế sử dụng thực phẩm sống; không dùng nước chưa qua xử lý. Đồng thời, nên tẩy giun định kỳ 1–2 lần mỗi năm, đảm bảo vệ sinh khi tiếp xúc với vật nuôi.
Quan trọng hơn, khi xuất hiện các triệu chứng như đau hạ sườn phải kéo dài, sốt không rõ nguyên nhân, mệt mỏi, chán ăn, người dân cần đi khám sớm. Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt là siêu âm ổ bụng, có vai trò quan trọng trong phát hiện sớm tổn thương gan và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.
Ngọc Minh
