Đổi mới sáng tạo giải quyết rác thải nhựa
Ngày 20/8, tại Diễn đàn & Triển lãm Quốc tế Đổi mới Sáng tạo InnoEx 2026, mười một dự án đổi mới sáng tạo của Việt Nam đã trình diễn các giải pháp có khả năng nhân rộng nhằm giải quyết vấn đề ô nhiễm nhựa, minh chứng cho thấy đổi mới sáng tạo có thể biến các thách thức môi trường thành cơ hội phát triển kinh doanh và tạo ra tác động tích cực.
Các giải pháp này đã trải qua hai tháng ươm tạo và chín tháng tăng tốc trong khuôn khổ Chương trình Đổi mới Sáng tạo mảng Nhựa (Plastics Innovation Programme – PIP) do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) triển khai.
Với sự hỗ trợ từ Phân quỹ Chương trình Nghị sự 2030 vì sự Phát triển Bền vững thuộc Quỹ Hòa bình và Phát triển Liên Hợp Quốc (UNPDF) và Quỹ Coca-Cola Foundation, sáng kiến này giải quyết bài toán rác thải nhựa ở nhiều mắt xích khác nhau của chuỗi giá trị, bao gồm thu gom, phân loại, tái sử dụng, tái chế và thay đổi hành vi.
Các sáng kiến thí điểm này đã giúp ngăn ngừa, thu gom, tái chế hoặc xử lý đúng quy chuẩn hơn 750 tấn rác thải nhựa, đồng thời thử nghiệm các phương pháp tiếp cận mới về vật liệu thay thế, hệ thống dữ liệu số, mô hình kinh tế tuần hoàn, công nghệ cải tiến và các cơ chế tài chính đổi mới.
Những nỗ lực này cũng hỗ trợ việc thực thi Luật Bảo vệ Môi trường và các quy định mới về quản lý chất thải và nhựa, đặc biệt là các quy định liên quan đến Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR).
Hơn cả tác động về môi trường, các giải pháp này còn hỗ trợ tạo ra các cơ hội việc làm công bằng, được tôn trọng và tử tế cho những người lao động trong ngành quản lý chất thải, đồng thời bảo vệ quyền lợi và phúc lợi của họ.
Quỹ Coca-Cola Foundation xem đổi mới sáng tạo là động lực then chốt và là yếu tố hỗ trợ thiết yếu trong việc giải quyết các vấn đề liên quan rác thải nhựa và thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam.
Các giải pháp đổi mới sáng tạo đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối giữa các chính sách quản lý chất thải và việc thực thi trong thực tế, đồng thời giải quyết các thách thức môi trường cụ thể. Thông qua mối quan hệ hợp tác với UNDP, Quỹ Coca-Cola Foundation đặt mục tiêu giúp đỡ các sáng kiến này phát triển vượt qua giai đoạn hỗ trợ ban đầu để tự chủ tài chính và có thể mở rộng quy mô, từ đó kiến tạo các giá trị lâu dài về môi trường, xã hội và kinh tế cho Việt Nam.
Kết nối các nhà đổi mới sáng tạo
Chương trình cũng đã hỗ trợ kết nối các nhà đổi mới sáng tạo với các nhà đầu tư, doanh nghiệp và đối tác chiến lược, kiến tạo lộ trình đưa các giải pháp đầy triển vọng vượt qua giai đoạn thí điểm.
Sự hỗ trợ ban đầu cho phép các dự án thử nghiệm ý tưởng, xây dựng bằng chứng thực nghiệm và chứng minh tính khả thi, đặt nền móng vững chắc để các giải pháp này trở nên tự chủ, có khả năng mở rộng quy mô và có khả năng mang lại giá trị lâu dài về mặt kinh tế, xã hội và môi trường.
Sự kiện Demo Day đã làm nổi bật động lực này thông qua các thỏa thuận hợp tác được ký kết, bao gồm sự hợp tác giữa nền tảng số LoopNet của CEL với TPC Distribution Việt Nam, và giữa mô hình Xe tải Cyan (Cyan Truck) của MAB với Rogo Solutions.
Với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Trung tâm Hỗ trợ Thanh niên Khởi nghiệp (BSSC), nay là Trung tâm Khởi nghiệp Sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB) và Công ty Cổ phần Xúc tiến Đầu tư và Hỗ trợ Doanh nghiệp (IBP), các đội tham gia cũng đã có cơ hội tiếp cận Green Innovation Fellowship và nền tảng kết nối đầu tư tại InnoEx 2026.
Những mối liên kết này giúp các nhà đổi mới tiếp tục tương tác với các nhà đầu tư, đối tác trong hệ sinh thái và các chương trình hỗ trợ bổ sung khác sau khi kết thúc giai đoạn tăng tốc.
Phát biểu tại sự kiện, ông Nguyễn Văn Được, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: “Với phương châm nhất quán đó, Thành phố Hồ Chí Minh sẵn sàng “đi trước, làm mẫu”, triển khai thí điểm các ý tưởng đổi mới sáng tạo, đồng hành cùng các tổ chức trong nước và quốc tế, các doanh nghiệp và nhà khoa học trong các giải pháp nhằm tăng cường kiểm soát và hạn chế rác thải nhựa, giảm phát thải. Thành phố sẵn sàng tạo điều kiện cho các đợt thử nghiệm có kiểm soát về mô hình thu gom, tái chế và tuần hoàn rác thải, bằng cách lựa chọn các khu vực phù hợp để thí điểm với quy mô đủ lớn nhằm xác thực tính hiệu quả và từng bước nhân rộng.”
“Những nhà đổi mới sáng tạo này đã chứng minh rằng các giải pháp môi trường cũng có thể tạo ra cơ hội kinh tế, củng cố sức mạnh cộng đồng và thúc đẩy quá trình chuyển đổi của Việt Nam hướng tới nền kinh tế tuần hoàn. Tuy nhiên, chỉ riêng đổi mới sáng tạo là chưa đủ. Các giải pháp thành công cần phải được kết nối với nguồn vốn đầu tư, chính sách và các mối quan hệ đối tác để có thể vượt ra khỏi quy mô thí điểm và tạo ra tác động ở quy mô lớn,” bà Ramla Khalidi, Trưởng đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam phát biểu.
“Về phía Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chúng tôi mong muốn tiếp tục phối hợp với Thành phố Hồ Chí Minh, UNDP và các đối tác để tạo điều kiện kết nối các sáng kiến đổi mới sáng tạo với quá trình xây dựng và triển khai chính sách, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp và các nhà đầu tư, để những giải pháp có tiềm năng có thể từng bước được đưa vào thực tiễn và nhân rộng.” ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu.
Khi Việt Nam thúc đẩy các mục tiêu phát triển kinh tế tuần hoàn, Chương trình Đổi mới Sáng tạo mảng Nhựa đã xây dựng một danh mục ngày càng phát triển gồm các giải pháp nội địa nhằm giải quyết ô nhiễm nhựa, đồng thời củng cố mối quan hệ giữa các nhà sáng lập, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Bằng cách thúc đẩy đổi mới sáng tạo và mở đường cho các hợp tác và đầu tư, chương trình đang góp phần đặt nền móng cho thế hệ doanh nghiệp kinh tế tuần hoàn tiếp theo.
Quốc Vinh
