Tờ South China Morning Post (SCMP) mới đây đưa tin, Trung Quốc gần như đã hoàn thành việc xây dựng Kênh đào Bình Lục trị giá 10 tỷ USD để tăng cường quan hệ thương mại giữa các tỉnh phía tây nam nước này với Đông Nam Á.
Giờ đây, Trung Quốc đang xem xét một dự án tham vọng hơn – và tốn kém hơn – ở sâu trong nội địa.
Kênh đào Tương Quế theo kế hoạch sẽ là một tuyến đường thủy dài 300 km, hoạt động như một phần mở rộng của Kênh đào Bình Lục mới, giúp các thành phố nằm giữa Trung Quốc đại lục có đường tiếp cận trực tiếp đến Vịnh Bắc Bộ.
Trung tâm thác Madao của Kênh đào Bình Lục ở thành phố Khâm Châu, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, phía nam Trung Quốc, đang được xây dựng vào ngày 26/10/2025. Ảnh: people.cn
Giống như dự án trước đó, mục tiêu của việc xây Kênh đào Tương Quế là giúp các thành phố nằm sâu trong Trung Quốc đại lục tiếp cận nhanh chóng và dễ dàng hơn với các tuyến đường vận chuyển toàn cầu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa đến thị trường xuất khẩu lớn nhất của nước này: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).
Nếu hoàn thành, Kênh đào Tương Quế sẽ cho phép Trung Quốc tạo ra một mạng lưới đường thủy rộng lớn – được gọi là “Hành lang Hán - Tương - Quế” – trải dài 3.200 km từ phía bắc xuống phía nam của nước này, qua bốn tỉnh: Thiểm Tây, Hồ Bắc, Hồ Nam và Quảng Tây.
Theo SCMP, tương lai của dự án này vẫn còn chưa chắc chắn, vì việc xây dựng Kênh đào Tương Quế sẽ vô cùng tốn kém. Với kinh phí xây dựng ước tính 150 tỷ nhân dân tệ (CNY), kênh đào này sẽ đắt hơn gấp đôi so với Kênh đào Bình Lục.
Nhưng việc sắp khai trương tuyến đường thủy mới ở tỉnh Quảng Tây là Kênh đào Bình Lục đã làm tăng cơ hội trở thành hiện thực của dự án xây dựng Kênh đào Tương Quế, vì “thời điểm đã chín muồi” cho một dự án như vậy, theo giáo sư Lu Yi tại Trường Giao thông vận tải thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Trường Sa (Trung Quốc).
Các quan chức tỉnh Hồ Nam ở miền trung Trung Quốc đã đệ trình đề xuất đưa dự án Kênh đào Tương Quế vào Kế hoạch phát triển quốc gia giai đoạn 2026-2030 của Trung Quốc. Nếu nhận được sự chấp thuận từ Bắc Kinh, dự án có thể xuất hiện trong kế hoạch cuối cùng – dự kiến được công bố vào tháng 3 năm nay.
Theo một đề xuất chính sách được công bố vào tháng 12/2025, tỉnh Hồ Bắc đã đưa “Hành lang Hán - Tương - Quế” vào kế hoạch 5 năm tiếp theo của tỉnh này, cùng với một dự án lớn khác nhằm mở rộng năng lực vận chuyển tại Đập Tam Hiệp.
Theo giáo sư Lu, hành lang này là một phần của kế hoạch do Bắc Kinh công bố năm 2021 nhằm tích hợp các hệ thống sông và kênh đào chính của Trung Quốc thành một mạng lưới giao thông vận tải công suất cao.
“Sau khi hoàn thành, bốn tỉnh [của Trung Quốc] sẽ không chỉ được kết nối bằng một tuyến đường vận chuyển huyết mạch mà còn có thêm một cửa ngõ phía nam rất cần thiết ra biển”, ông nói.
Theo nhà nghiên cứu Yu Jiaxiang của Tập đoàn Cảng Hồ Bắc, tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc) đã và đang nâng cấp các âu tàu và đường thủy trên sông Hán từ năm 2024, với mục tiêu cho phép các tàu có trọng tải 2.000 tấn lưu thông trên sông. Dự án trị giá 8,7 tỷ CNY này dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2029.
Các chuyên gia nhận định, phát triển vận tải đường thủy nội địa có thể thúc đẩy nền kinh tế địa phương ở miền trung và miền tây Trung Quốc, đồng thời giảm bớt khó khăn cho quá trình chuyển đổi lớn đang diễn ra trong ngành sản xuất của nước này, khi các nhà máy di dời từ vùng ven biển giàu có đến các trung tâm sản xuất rẻ hơn nằm sâu trong đại lục.
Ngoài việc giảm chi phí hậu cần, giao thông vận tải đường thủy nội địa của Trung Quốc còn đóng vai trò như một thỏi nam châm thu hút các cụm công nghiệp, ông Yu cho biết.
“Điều này đặc biệt quan trọng khi miền trung và miền tây Trung Quốc đang đẩy nhanh quá trình thu hút các ngành công nghiệp di dời từ vùng ven biển, thúc đẩy sự tăng trưởng nhanh chóng của các vành đai kinh tế ven cảng”, ông nói. “Với ‘Hành lang Hán - Tương - Quế’ kéo dài sâu vào nội địa [Trung Quốc], tầm ảnh hưởng chiến lược và giá trị của Kênh đào Bình Lục sẽ được khuếch đại hơn nữa.”
Duy Nguyễn
Theo SCMP
