16 năm đã trôi qua, nhưng những lời Pain nói với Naruto vẫn mang đến cảm giác day dứt khó tả. Đứng trước Naruto sau khi tàn phá Konoha, Nagato không chỉ biện minh cho những gì mình đã làm mà còn đưa ra một quan điểm u tối về bản chất con người: chỉ cần con người còn tồn tại, thù hận sẽ không bao giờ biến mất.
"Chỉ cần sống trên đời, con người sẽ làm tổn thương người khác mà không hề nhận ra. Chừng nào nhân loại còn tồn tại, thù hận cũng sẽ tồn tại. Một nền hòa bình thực sự không thể tồn tại trong thế giới đầy rẫy lời nguyền này!", Pain nói.
Đây là một quan điểm nghe có vẻ quá bi quan nếu đến từ một phản diện Naruto thông thường. Nhưng khi biết được quá khứ đã tạo nên Pain, những lời nói ấy lại trở nên đáng suy ngẫm hơn rất nhiều.
Câu hỏi này được đẩy lên cao trào trong Naruto: Shippuden tập 174, "Tale of Naruto Uzumaki". Sau khi Naruto đánh bại Lục Đạo Pain và gặp Nagato, người đứng phía sau tất cả, lập luận của Pain trở nên rõ ràng: đau khổ tạo ra thù hận, thù hận dẫn đến trả thù, còn trả thù lại tạo ra thêm đau khổ. Con người cứ thế tiếp tục duy trì vòng lặp này.
Điều khó chịu nhất là Nagato không hoàn toàn sai về vòng lặp ấy. Sai lầm nằm ở cách hắn lựa chọn để giải quyết nó.
Những lời nói của Pain phơi bày mặt tối nhất của con người
Nếu đến từ một nhân vật khác, những lời nói của Nagato có thể chỉ giống như triết lý quen thuộc của một kẻ phản diện. Nhưng với Nagato, chúng có sức nặng khác hẳn bởi cả cuộc đời hắn chính là những bằng chứng cho niềm tin ấy.
Khi còn nhỏ và sống tại Làng Mưa bị chiến tranh tàn phá, Nagato mất cha mẹ sau khi họ vô tình bị các ninja Làng Lá sát hại trong Đại chiến Ninja lần thứ hai. Sau đó, cậu phải sống cùng Yahiko và Konan, hai đứa trẻ mồ côi khác. Cuộc đời của cả ba thay đổi khi Jiraiya tìm thấy họ và quyết định dạy nhẫn thuật thay vì bỏ mặc những đứa trẻ này.
Trong một khoảng thời gian, cả ba thực sự tin rằng họ có thể thay đổi quê hương. Nhưng rồi Yahiko qua đời. Khoảnh khắc đó đã phá vỡ niềm tin của Nagato vào tương lai hòa bình mà Jiraiya từng hình dung. Cậu bé từng muốn bảo vệ bạn bè dần trở thành Pain, một con người tin rằng chỉ khi trực tiếp trải qua đau khổ, người ta mới có thể thực sự hiểu được nó.
Nagato không coi thù hận là một khuyết điểm ngẫu nhiên của những kẻ xấu. Với hắn, thù hận được tạo ra từ mất mát. Một người mất đi người thân, đổ lỗi cho kẻ khác, tìm cách trả thù, tạo ra một nạn nhân mới và để lại thêm một lý do cho người khác tiếp tục căm hận.
Lịch sử của Konoha cũng chứa đầy những cuộc chiến, tranh chấp chính trị, nhiệm vụ trả thù và những đứa trẻ phải kế thừa những xung đột mà chúng chưa từng tạo ra.
Theo một cách nào đó, kẻ thù lớn nhất của Naruto chính là hệ thống và lịch sử của Làng Lá, chứ không đơn thuần là Madara. Vì vậy, những đau khổ mà Nagato phải trải qua trước khi trở thành Pain có mối liên hệ trực tiếp với bạo lực giữa các ngôi làng.
Pain tin rằng mình đang phơi bày một vòng lặp mà tất cả những người khác đã quá quen với việc chấp nhận.
Pain muốn hòa bình đến mức sẵn sàng hủy diệt cả một ngôi làng
Pain khao khát hòa bình đến mức sẵn sàng phá hủy cả một ngôi làng để đạt được mục tiêu.
Kế hoạch của hắn là tạo ra một thứ vũ khí khủng khiếp đến mức các quốc gia phải sợ hãi trước nguy cơ xảy ra chiến tranh một lần nữa. Theo suy nghĩ của Pain, những khoảng thời gian hòa bình sẽ xuất hiện khi mọi người đều nhớ rõ cảm giác đau khổ khủng khiếp mà chiến tranh mang lại. Hắn muốn phá vỡ vòng lặp bạo lực bằng cách trở thành kẻ thực hiện nó hiệu quả nhất.
Bởi vậy, việc Konoha bị hủy diệt không đơn thuần là màn phô diễn sức mạnh của Pain. Nó chính là khuyết điểm trong triết lý của hắn được biến thành hiện thực.
Pain hiểu đau khổ. Nhưng hắn đã nhầm lẫn giữa việc hiểu đau khổ và việc có quyền gây ra đau khổ cho người khác.
Vì sao bài học về thù hận và hòa bình của Pain vẫn còn nguyên giá trị?
Điều khiến phân cảnh này vẫn được nhớ đến sau 16 năm không phải bởi Pain "hoàn toàn đúng". Rất nhiều phản diện cũng từng đưa ra những lập luận có lý.
Điểm đặc biệt nằm ở việc Naruto không đưa ra một lời phản bác đơn giản. Naruto từng trải qua cô đơn, bị từ chối và mất mát giống như Nagato. Cậu hiểu tại sao thù hận có thể trở nên hấp dẫn đến vậy. Sau khi Pain giết Jiraiya và phá hủy Konoha, Naruto cũng từng bị đẩy đến rất gần với việc chấp nhận chính logic mà Nagato theo đuổi.
Nhưng Naruto không đánh bại tư tưởng của Pain bằng cách giả vờ rằng vòng lặp thù hận không tồn tại. Cậu thừa nhận nó và quyết định không tiếp tục vòng lặp ấy.
Sau khi nghe câu chuyện của Nagato, Naruto thừa nhận rằng mình không thể đơn giản tha thứ cho những gì đã xảy ra. Tuy nhiên, cậu cũng không từ bỏ niềm tin của Jiraiya rằng hòa bình vẫn đáng để theo đuổi.
Naruto cho rằng nếu một người phải lựa chọn điểm dừng cho vòng lặp này, cậu sẽ cố gắng trở thành người đó. Vì vậy, Naruto hứa với Pain rằng mình sẽ mang lại hòa bình thực sự cho thế giới này, dù cuối cùng cậu đã không thể thực hiện trọn vẹn lời hứa ấy.
Trận chiến về thể xác kết thúc khi Naruto đánh bại Pain. Nhưng cuộc chiến về tư tưởng chỉ thực sự kết thúc khi Naruto từ chối trở thành một Pain khác. Nagato nhận ra sự khác biệt đó. Câu trả lời của Naruto khiến hắn xúc động bởi nó gợi nhớ về con người mà Nagato từng là trước khi trở thành Pain: một đứa trẻ từng tin rằng đau khổ không nhất thiết phải quyết định tương lai.
Bộ truyện chưa bao giờ hứa rằng thù hận sẽ biến mất vĩnh viễn. Những xung đột về sau tiếp tục đặt câu hỏi tương tự. Nhưng đó mới chính là bài học quan trọng.
Hòa bình không có giá trị bởi nó chắc chắn sẽ tồn tại mãi mãi. Hòa bình có giá trị bởi vẫn có người lựa chọn nó dù biết rằng thù hận hoàn toàn có thể quay trở lại.
16 năm sau, những lời nói của Pain vẫn khiến người xem day dứt bởi chúng chạm đến một điều rất con người: chúng ta có thể vô tình làm tổn thương người khác, kế thừa những mối hận mà bản thân chưa từng tạo ra và đôi khi nhầm lẫn giữa trả thù với công lý khi bản thân đã chịu quá nhiều tổn thương.
Ảnh: Studio Pierrot
Bảo Lâm
