Tại Việt Nam, theo GLOBOCAN 2022, ung thư phổi đứng thứ hai về nguyên nhân tử vong do ung thư, chỉ sau ung thư gan.
Điều đáng lo ngại là bệnh thường tiến triển âm thầm. Nhiều người chỉ đi khám khi triệu chứng đã rõ rệt, đồng nghĩa với việc bệnh đã ở giai đoạn muộn, khiến việc điều trị trở nên khó khăn và tốn kém hơn rất nhiều.
Theo PGS.TS.BS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai, rào cản lớn nhất trong điều trị ung thư phổi chính là phát hiện muộn.
Thực tế, phần lớn người bệnh đến viện khi đã xuất hiện các triệu chứng rõ như khó thở, đau ngực, sụt cân… Lúc này, bệnh thường đã ở giai đoạn III hoặc IV. Trong khi đó, nếu phát hiện ở giai đoạn sớm (0, I, II), khi tổn thương còn khu trú, khả năng điều trị triệt căn và kéo dài thời gian sống là hoàn toàn khả thi.
“Chuyển từ phát hiện muộn sang phát hiện sớm chính là chìa khóa để cải thiện tỷ lệ sống và chất lượng sống cho người bệnh”, PGS Phương nhấn mạnh.
2 dấu hiệu ho không còn “bình thường”
Một trong những biểu hiện sớm nhưng dễ bị bỏ qua nhất của ung thư phổi chính là ho. Tuy nhiên, không phải cơn ho nào cũng đáng lo. Vấn đề nằm ở việc nhận diện những dấu hiệu bất thường.
Ho kéo dài trên 2 tuần không rõ nguyên nhân: Nhiều người cho rằng ho do cảm cúm, thời tiết hoặc viêm họng thông thường. Nhưng nếu cơn ho kéo dài dai dẳng trên 2 tuần, không đáp ứng với thuốc điều trị thông thường, cần đặc biệt cảnh giác. Đây có thể là dấu hiệu sớm của tổn thương trong phổi.
Ho thay đổi tính chất hoặc kèm dấu hiệu lạ: Nếu bạn vốn bị ho mạn tính (đặc biệt ở người hút thuốc), hãy chú ý khi cơn ho có sự thay đổi như: ho nhiều hơn, ho khan chuyển sang ho có đờm, hoặc xuất hiện máu trong đờm. Đây là dấu hiệu cảnh báo không thể xem nhẹ.
Ngoài ra, các triệu chứng đi kèm như khàn tiếng kéo dài, đau tức ngực âm ỉ, khó thở nhẹ cũng cần được kiểm tra sớm.
Theo PGS Phương, hút thuốc lá vẫn là nguyên nhân hàng đầu, liên quan đến khoảng 90% ca ung thư phổi. Khói thuốc chứa hơn 7.000 hóa chất, trong đó có hàng chục chất gây ung thư như benzene, formaldehyde…
Không chỉ người hút thuốc chủ động, người thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động cũng đối mặt nguy cơ cao. Bên cạnh đó, ô nhiễm không khí, tiếp xúc hóa chất độc hại (amiăng, khí radon), tiền sử bệnh phổi mạn tính hay yếu tố di truyền cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Những nhóm cần đặc biệt lưu ý gồm:
- Người trên 50 tuổi
- Người hút thuốc lâu năm hoặc đã bỏ thuốc chưa quá 15 năm
- Người có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi
- Người làm việc trong môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi
Đừng chờ khó thở mới đi khám
Tâm lý chủ quan, hoặc suy nghĩ “trời kêu ai nấy dạ” khiến nhiều người bỏ qua cơ hội phát hiện bệnh sớm. Tuy nhiên, ung thư phổi không phải là “án tử” nếu được phát hiện kịp thời.
Các chuyên gia khuyến cáo, để phòng ngừa ung thư phổi, mọi người nên:
- Bỏ thuốc lá và tránh khói thuốc
- Đeo khẩu trang khi ở môi trường ô nhiễm
- Duy trì chế độ ăn giàu rau xanh, vitamin
- Tập thể dục đều đặn
- Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt với nhóm nguy cơ cao
Ung thư phổi có thể âm thầm, nhưng không phải không có dấu hiệu. Một cơn ho kéo dài, một thay đổi nhỏ trong cơ thể nếu được chú ý đúng lúc có thể là “tín hiệu cứu sống”.
Đừng đợi đến khi khó thở mới tìm đến bác sĩ. Lắng nghe cơ thể từ những điều nhỏ nhất chính là cách bảo vệ lá phổi của bạn.
Hiện nay, chụp CT lồng ngực liều thấp được xem là phương pháp hiệu quả nhất để phát hiện sớm ung thư phổi. Phương pháp này có thể phát hiện các khối u rất nhỏ (2–3mm), điều mà X-quang thông thường khó làm được.
Tại Bệnh viện Bạch Mai, quy trình chẩn đoán và điều trị được triển khai theo hướng đa chuyên khoa, kết hợp giữa phẫu thuật, hóa trị, xạ trị và liệu pháp miễn dịch. Đặc biệt, việc ứng dụng các dấu ấn sinh học giúp cá thể hóa điều trị – mỗi bệnh nhân là một “bài toán riêng” với phác đồ tối ưu.
Nhờ đó, thời gian từ chẩn đoán đến điều trị được rút ngắn xuống dưới 10 ngày, giúp người bệnh không bỏ lỡ “thời điểm vàng”.
Ngọc Minh
