Chỉ trong hai phiên giao dịch 29 và 30/10, hàng loạt cổ phiếu công nghệ Mỹ đồng loạt lao dốc, trong đó Intel mất hơn 31%, ServiceNow giảm 30% và Marvell Technology mất gần 22%. Riêng trong phiên thứ Sáu, đợt bán tháo đã xóa sổ hơn 1.000 tỷ USD giá trị thị trường của các doanh nghiệp công nghệ, theo Cboe Global Markets.
Làn sóng bán tháo diễn ra trên diện rộng, từ các nhà sản xuất chip, bộ nhớ, máy chủ và thiết bị lưu trữ đến những tập đoàn điện toán đám mây, phần mềm và nền tảng giao dịch tài sản số. Tâm điểm của đợt giảm là lo ngại về quy mô chi tiêu AI ngày càng lớn, trong khi kết quả kinh doanh và triển vọng của một số tập đoàn không đáp ứng kỳ vọng.
Cú sốc lớn đầu tiên xuất hiện ở Alphabet. Ngày 29/10, cổ phiếu công ty mẹ Google giảm 12,6%, xuống còn khoảng 283 USD, đánh dấu phiên giao dịch tồi tệ nhất trong lịch sử. Đà giảm thổi bay khoảng 500 tỷ USD vốn hóa thị trường chỉ trong một ngày.
Sang phiên 30/10, cổ phiếu tiếp tục chịu áp lực bán khi nhà đầu tư đánh giá lại triển vọng kinh doanh và khoản chi khổng lồ mà tập đoàn đang dành cho AI.
Điều khiến giới đầu tư lo ngại không nằm ở việc Google thiếu người dùng. Ngược lại, lượng truy vấn trên công cụ tìm kiếm trong quý III tăng với tốc độ nhanh nhất trong 5 năm. Vấn đề là lượng truy vấn tăng lên chưa đồng nghĩa với doanh thu quảng cáo tăng tương ứng.
Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh, Philipp Schindler, Giám đốc kinh doanh của Google, thừa nhận tốc độ tăng trưởng mạnh của các truy vấn trên AI Mode đã tác động đến doanh thu tìm kiếm do khả năng kiếm tiền từ những truy vấn này hiện thấp hơn hình thức tìm kiếm truyền thống.
Trong khi đó, cho dù doanh thu công ty tăng 25%, đạt 127,6 tỷ USD, nhưng lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu thấp hơn kỳ vọng. Đáng chú ý, chi tiêu vốn lên tới 51,36 tỷ USD, trong khi dòng tiền tự do chuyển sang âm 9,07 tỷ USD.
Không chỉ Alphabet, những tên tuổi lớn khác cũng góp phần đẩy thị trường vào hai phiên giao dịch đầy biến động.
Sang ngày 30/10, Intel trở thành tâm điểm của đợt bán tháo. Cổ phiếu hãng chip này lao dốc 28,58%, đánh dấu phiên giảm mạnh nhất kể từ năm 1974. Nguyên nhân trực tiếp là dự báo doanh thu quý IV chỉ đạt 15-16 tỷ USD, thấp hơn mức 17,07 tỷ USD mà giới phân tích kỳ vọng.
Intel cũng cảnh báo không dự kiến tạo ra dòng tiền dương trong năm nay khi nhu cầu máy tính cá nhân suy yếu, các vấn đề trong sản xuất chưa được giải quyết và công ty phải chi mạnh để mở rộng năng lực sản xuất.
Không chỉ Intel, hàng loạt doanh nghiệp bán dẫn khác cũng bị bán mạnh. AMD giảm 10,9%, Nvidia mất 4,2%, trong khi chỉ số bán dẫn Philadelphia giảm 7,2% trong phiên thứ Sáu. SanDisk mất 13,47%, Marvell giảm khoảng 10% và Arm Holdings mất hơn 10%.
Amazon cũng góp phần làm gia tăng lo ngại về chi phí đầu tư AI. Dù AWS tiếp tục tăng trưởng, công ty ghi nhận dòng tiền tự do âm 42,4 tỷ USD trong 12 tháng gần nhất. Amazon dự kiến chi khoảng 220 tỷ USD trong năm 2026 và CEO Andy Jassy cho biết mức đầu tư năm tới có thể còn cao hơn.
Đợt bán tháo không dừng lại ở các tập đoàn vốn hóa lớn. ServiceNow giảm gần 27% trong phiên 29/10, đánh dấu mức giảm mạnh nhất trong lịch sử công ty, sau khi kết quả kinh doanh và triển vọng doanh thu thuê bao không đáp ứng kỳ vọng của một bộ phận nhà đầu tư. Marvell Technology mất khoảng 13%, còn Fortinet giảm hơn 20%. Những diễn biến này cho thấy áp lực đã lan từ nhóm bán dẫn sang cả các doanh nghiệp phần mềm và an ninh mạng.
Theo Reuters, trong phiên cuối cùng của tháng 10, chỉ số Nasdaq Composite giảm 2,86%, mức giảm mạnh nhất kể từ ngày 5/6. Chỉ số bán dẫn cũng mất 7,2%, trong đó Intel giảm 28,6%, AMD giảm 10,9% và Nvidia giảm 4,2%.
Điểm đáng chú ý là đợt điều chỉnh lần này không đơn thuần xuất phát từ một báo cáo tài chính yếu hay một doanh nghiệp riêng lẻ. Những kết quả kinh doanh liên tiếp đang buộc thị trường phải đánh giá lại mối quan hệ giữa tốc độ mở rộng AI và khả năng tạo ra dòng tiền thực tế.
Trong nhiều quý vừa qua, các tập đoàn công nghệ lớn liên tục nâng ngân sách xây dựng trung tâm dữ liệu, mua chip và mở rộng hạ tầng tính toán. Quy mô đầu tư ngày càng lớn, nhưng thời điểm những khoản chi này chuyển hóa thành lợi nhuận vẫn chưa rõ ràng.
Khi Alphabet cho thấy AI Mode có thể tạo ra nhiều lượt tìm kiếm hơn nhưng lại kiếm tiền kém hiệu quả hơn tìm kiếm truyền thống, còn Amazon và Intel phát tín hiệu dòng tiền chịu sức ép, nhà đầu tư bắt đầu đòi hỏi nhiều hơn những lời hứa về tăng trưởng trong tương lai.
Reuters cho biết chỉ số Nasdaq 100 đã giảm hơn 5,8% trong tháng 10, khiến hơn 2.000 tỷ USD vốn hóa đứng trước nguy cơ bị xóa sổ khi nhà đầu tư lo ngại các khoản đầu tư AI khổng lồ không thể mang lại lợi nhuận đủ nhanh.
Sau giai đoạn thị trường đặt cược mạnh vào triển vọng AI, Phố Wall đang chuyển sang một phép thử khắt khe hơn: doanh nghiệp có thể biến khoản đầu tư hàng trăm tỷ USD thành doanh thu, lợi nhuận và dòng tiền trong bao lâu?
Nguyễn Hải
