Theo The Verge, ở tuổi 24, Leopold Aschenbrenner, cựu nhà nghiên cứu AI tại OpenAI, từng được xem là một trong những gương mặt trẻ đáng chú ý tại Thung lũng Silicon. Anh Aschenbrenner xây dựng danh tiếng bằng những dự báo táo bạo về tương lai trí tuệ nhân tạo, sau đó biến những quan điểm này thành nền tảng cho Situational Awareness, quỹ đầu cơ chuyên đặt cược vào AI. Tuy nhiên, chỉ trong thời gian ngắn, chính những khoản đầu tư vào làn sóng AI đã đẩy quỹ vào tình thế phải bán tháo tài sản.
Đầu tháng 7, Situational Awareness từng được định giá khoảng 45 tỷ USD. Sau một giai đoạn khó khăn của nhóm cổ phiếu AI, quy mô quỹ được cho là chỉ còn khoảng 10 tỷ USD sau khi bán tài sản cho Citadel, tập đoàn tài chính lớn của Mỹ do tỷ phú Ken Griffin điều hành.
Đây là cú đảo chiều đáng chú ý đối với một quỹ từng tuyên bố mức sinh lời lên tới 439%. Diễn biến này cũng cho thấy một nghịch lý của cơn sốt AI: niềm tin mạnh mẽ vào một xu hướng công nghệ có thể tạo ra những khoản lợi nhuận khổng lồ khi thị trường đi đúng hướng, nhưng đồng thời cũng khuếch đại rủi ro khi kỳ vọng và giá tài sản bắt đầu đi chệch khỏi nhau.
Từ những dự báo về AGI đến quỹ đầu cơ đặt cược vào AI
Quỹ đầu cơ Situational Awareness được đặt tên theo loạt bài tiểu luận của anh Aschenbrenner về tương lai trí tuệ nhân tạo. Trong các bài viết này, anh đưa ra một viễn cảnh đầy tham vọng, trong đó những hệ thống AI có khả năng suy luận ngày càng mạnh sẽ nhanh chóng vượt qua năng lực con người trong nhiều lĩnh vực, tiến tới trí tuệ siêu việt và tạo ra những thay đổi lớn đối với kinh tế cũng như an ninh quốc gia.
Một trong những luận điểm quan trọng nhất của Aschenbrenner là AGI, hay trí tuệ nhân tạo tổng quát, có thể xuất hiện vào khoảng năm 2027. Từ giả định đó, chiến lược đầu tư của quỹ đầu cơ Situational Awareness được xây dựng xoay quanh việc xác định và nắm giữ những tài sản có khả năng hưởng lợi lớn nhất từ quá trình phát triển AI.
Trong cuộc phỏng vấn kéo dài 4 giờ với nhà nghiên cứu Dwarkesh Patel, anh Aschenbrenner từng mô tả tham vọng của quỹ vượt xa một tổ chức quản lý tài sản thông thường. Anh Aschenbrenner đã chia sẻ: “Về cơ bản, công ty đầu tư này sẽ giống như một trung tâm đầu não về AI”. Theo anh, quỹ muốn có “nhận thức tình huống vượt trội hơn nhiều so với bất kỳ ai quản lý tiền tệ ở New York (Mỹ)”. Mục tiêu không chỉ là đạt thành công về đầu tư mà còn trở thành một tiếng nói có ảnh hưởng trong cuộc tranh luận về tương lai AI.
Những quan điểm này giúp Quỹ đầu cơ Aschenbrenner thu hút sự chú ý đáng kể tại Thung lũng Silicon. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là anh gần như không có kinh nghiệm quản lý quỹ đầu cơ trước khi thành lập Situational Awareness.
Trước đó, Aschenbrenner từng làm việc tại FTX Future Fund và OpenAI. Năm 19 tuổi, anh tốt nghiệp thủ khoa Đại học Columbia. Trước khi gia nhập OpenAI, Aschenbrenner được Tyler Cowen, một nhà kinh tế học có ảnh hưởng trong một số cộng đồng công nghệ, gọi là “thần đồng kinh tế” và nhận tài trợ từ Quỹ học bổng Emergent Ventures.
Tại OpenAI, anh Aschenbrenner làm việc trong nhóm nghiên cứu giám sát và kiểm soát kỹ thuật AI, tập trung vào vấn đề kiểm soát các hệ thống AI có năng lực vượt trội.
Sau đó, anh rời công ty trong một vụ việc liên quan đến làm lộ thông tin nội bộ. Hai tháng sau, anh Aschenbrenner công bố loạt bài viết và bắt đầu xây dựng quỹ đầu cơ mang tên Situational Awareness.
Chính những quan điểm về tốc độ phát triển của AI và AGI trở thành nền tảng cho chiến lược đầu tư của quỹ. Nhưng khi niềm tin công nghệ được kết hợp với những khoản đặt cược lớn, rủi ro trên thị trường cũng nhanh chóng tăng lên.
Khi niềm tin vào AI gặp đòn bẩy tài chính
Vấn đề của một chiến lược đầu tư tập trung không chỉ nằm ở việc dự đoán đúng hay sai một xu hướng. Với quỹ đầu cơ, đòn bẩy tài chính có thể khiến một khoản đặt cược lớn trở thành rủi ro lớn hơn rất nhiều.
Anh Aschenbrenner từng thừa nhận điều này trong cuộc phỏng vấn năm 2024: “Hiển nhiên, việc không bị phá sản là nhiệm vụ số một”, đồng thời nhấn mạnh rằng “bạn phải căn chỉnh thời điểm cho chuẩn xác”, bởi trình tự của các khoản đầu tư trên con đường tiến tới AGI có ý nghĩa rất lớn.
Quỹ đầu cơ Situational Awareness dường như đã đặt cược mạnh vào giả định rằng làn sóng AI sẽ tiếp tục mở rộng với tốc độ nhanh. Khi giá tài sản giảm mạnh, đòn bẩy tài chính trở thành con dao hai lưỡi. Khoản vay có thể khuếch đại lợi nhuận khi thị trường đi lên, nhưng cũng nhanh chóng làm trầm trọng thêm thua lỗ khi giá cổ phiếu lao dốc. Trong trường hợp đó, các chủ nợ có thể yêu cầu quỹ bổ sung tài sản thế chấp thông qua các lệnh gọi ký quỹ.
Theo The Verge, trước khi bán tài sản cho Citadel, Situational Awareness đã tổ chức các cuộc trao đổi với nhà đầu tư và chủ nợ nhằm huy động thêm vốn. Quỹ thậm chí còn chào bán cho một số nhà đầu tư cơ hội mua lại một phần danh mục.
Sau đó, quỹ bán một phần lớn danh mục cổ phiếu đại chúng trị giá khoảng 16 tỷ USD cho Tập đoàn Citadel. Đây là phần tài sản có tính thanh khoản cao nhất trong danh mục, cho thấy áp lực thanh khoản mà quỹ phải đối mặt. Tuy nhiên, Situational Awareness vẫn được cho là nắm giữ những khoản đầu tư tư nhân đáng kể, trong đó có khoảng 5 tỷ USD tại Anthropic.
Có thể nói rằng, những gì xảy ra với Quỹ đầu cơ Situational Awareness cho thấy rủi ro không nhất thiết chỉ nằm ở việc một dự báo công nghệ có chính xác hay không. Ngay cả khi AI tiếp tục là một trong những xu hướng công nghệ quan trọng, khoảng thời gian để hiện thực hóa kỳ vọng, tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp và diễn biến của thị trường tài chính vẫn có thể hoàn toàn khác nhau.
Đó cũng là khoảng cách giữa một luận điểm công nghệ và một chiến lược đầu tư. Một nhà đầu tư có thể tin rằng AI sẽ định hình thập kỷ tới, nhưng vẫn phải đối mặt với những khoản lỗ rất lớn nếu thị trường điều chỉnh trước khi dự báo đó trở thành hiện thực.
Nhìn tổng thể, Situational Awareness được xây dựng dựa trên niềm tin rằng AI sẽ tiến rất nhanh và những người nhận ra điều đó sớm có thể giành được lợi thế đầu tư. Nhưng khi những khoản đặt cược lớn được kết hợp với đòn bẩy, chỉ một chu kỳ giảm mạnh của cổ phiếu AI cũng đủ biến lợi thế thành áp lực thanh khoản.
Sự kiện này vì thế không chỉ là câu chuyện về một quỹ đầu cơ non trẻ, mà còn phản ánh một bài toán lớn hơn của kỷ nguyên AI, đó là làm thế nào để chuyển niềm tin vào một cuộc cách mạng công nghệ thành giá trị tài chính mà không để chính mức độ tự tin vào tương lai trở thành nguồn rủi ro lớn nhất.
Nguồn: The Verge
Vũ Hoàng
