AI từng được kỳ vọng sẽ mở ra một chu kỳ tăng trưởng bứt phá cho ngành công nghệ Ấn Độ, nhưng thực tế lại đang diễn ra theo một kịch bản đầy thách thức. Trí tuệ nhân tạo không chỉ giúp các doanh nghiệp nâng cao năng suất, mà còn buộc chính những đế chế cung cấp dịch vụ công nghệ phải thay đôi mô hình kiếm tiền truyền thống của mình.
Tata Consultancy Services, Wipro, HCLTech hay Cognizant đang chuyển dần từ mô hình tính phí dựa trên số giờ nhân sự sang cách tính theo kết quả đạt được. Đây là thay đổi quan trọng với một ngành trị giá khoảng 315 tỷ USD mỗi năm, vốn phụ thuộc lâu nay vào việc cung cấp một lực lượng kỹ sư khổng lồ cho khách hàng.
Khi AI có thể tự động hóa ngày càng nhiều công việc, lợi thế từng giúp các tập đoàn lớn giành hợp đồng đang suy yếu. Khách hàng không còn muốn trả tiền đơn thuần cho số lượng nhân sự được triển khai. Họ muốn nhiều sản phẩm hơn, hoàn thành nhanh hơn, trong khi chi phí thấp hơn.
Jimit Arora, CEO hãng tư vấn Everest Group, nhận định thị trường hiện nghiêng mạnh về phía khách hàng khi các nhà cung cấp dịch vụ phải cạnh tranh quyết liệt để giữ hợp đồng.
Một trong những thay đổi rõ nhất nằm ở cách định giá. CEO TCS K Krithivasan chia sẻ rằng khoảng 80% hợp đồng của họ trong các mảng tài chính, nhân sự và dịch vụ doanh nghiệp hiện đã gắn liền với các chỉ số hiệu quả thực tế. Con số này đã tăng gấp đôi kể từ khi AI bùng nổ.
Tương tự, Cognizant bắt tay với Daimler Truck theo cơ chế chia sẻ khoản chi phí tiết kiệm được nhờ AI. Còn HCLTech khi quản lý hệ thống đám mây cho E.ON cũng phải chấp nhận khoản thanh toán từ năm thứ hai phụ thuộc hoàn toàn vào mức độ cải thiện hiệu suất kinh doanh.
Áp lực này đang đè nặng lên vai các lãnh đạo. Ông Sandeep Kalra, CEO Persistent Systems, cho biết nhiều đối tác thẳng thừng yêu cầu giảm 25% đến 30% chi phí cho cùng một khối lượng công việc, đồng thời ép tiến độ phải nhanh hơn.
Điều đáng chú ý là AI cũng đang làm suy yếu lợi thế quy mô của các tập đoàn lớn. Những công ty tầm trung như Persistent Systems hay Coforge có thể triển khai đội ngũ cấp cao nhanh hơn, đưa ra mức giá linh hoạt hơn và tận dụng AI để cạnh tranh với những đối thủ từng vượt xa họ về quy mô nhân sự.
Trong quý II, doanh thu của Persistent tăng 16%, còn Coforge tăng khoảng một phần ba. Trong khi đó, tốc độ tăng trưởng của TCS, Infosys, Wipro và HCLTech chỉ dao động khoảng 1% đến 3%.
AI vì thế đang tạo ra một nghịch lý. Công nghệ giúp các công ty CNTT làm việc hiệu quả hơn, đồng thời chính năng suất đó lại khiến khách hàng đặt câu hỏi tại sao phải tiếp tục trả mức phí cũ.
Tác động sâu hơn có thể xuất hiện trên thị trường lao động. Theo cựu CFO Infosys V. Balakrishnan, mô hình kim tự tháp từng giúp các tập đoàn CNTT Ấn Độ tuyển số lượng lớn kỹ sư trẻ đang dần mất đi. Khi các công cụ AI có thể đảm nhiệm những công việc lập trình cơ bản, nhu cầu đối với lực lượng kỹ sư cấp thấp sẽ giảm.
Sau cùng, AI không chỉ đơn thuần cướp đi một vài vị trí công việc, mà nó đang ép cả nền công nghệ Ấn Độ phải đối mặt với câu hỏi sinh tồn: Họ thực chất đang bán sức lao động chân tay hay bán giá trị thực sự cho khách hàng?
Vũ Hoàng
