Cá từ lâu đã được xem là nguồn dinh dưỡng tuyệt vời, cung cấp Omega-3 quý giá, protein chất lượng cao và nhiều loại vitamin, khoáng chất khác. Từ đó cung cấp năng lượng, hỗ trợ sức khỏe tim mạch và hệ thần kinh... Tuy nhiên, cách chế biến và thói quen ăn uống không phù hợp có thể làm mất đi giá trị dinh dưỡng của cá, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ gây hại sức khỏe.
Để đảm bảo mỗi bữa ăn cá đều an toàn, ngon miệng và giữ được tối đa dưỡng chất, bạn cần nắm vững 4 mẹo quan trọng sau đây:
1. Nên chọn cá theo đúng mùa
Việc chọn cá theo đúng mùa vụ là mẹo đầu tiên và cơ bản nhất để đảm bảo chất lượng. Mùa vụ không chỉ ảnh hưởng đến độ tươi ngon, giá cả hợp lý mà còn tác động trực tiếp đến hàm lượng dinh dưỡng trong cá, đặc biệt là Omega-3 và Vitamin. Cá vào mùa sinh sản tự nhiên thường có hàm lượng dinh dưỡng cao nhất.
Hơn nữa, cá theo mùa thường ít bị nhiễm bệnh và chất độc hơn do được nuôi hoặc đánh bắt trong môi trường tự nhiên, ít bị phụ thuộc vào chất bảo quản. Điều này giúp đảm bảo bạn đang hấp thụ nguồn thực phẩm sạch, an toàn, bảo vệ sức khỏe tim mạch và hệ tiêu hóa.
2. Không chiên cá ở nhiệt độ quá cao và tuyệt đối không ăn cá cháy
Chế biến sai cách là nguyên nhân hàng đầu làm thất thoát dinh dưỡng và sinh ra độc tố trong cá. Tuyệt đối không chiên cá ở nhiệt độ quá cao và tránh để cá bị cháy. Nhiệt độ cao khi chiên rán, nướng có thể tạo ra các hợp chất độc hại như acrylamide và PAHs (polycyclic aromatic hydrocarbons), làm tăng nguy cơ ung thư.
Khi cá bị cháy, không chỉ mất đi dinh dưỡng mà các chất đạm và mỡ trong cá có thể tạo ra chất gây ung thư như acrylamide và benzopyrene. Những chất này tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe, đặc biệt là hệ tiêu hóa và gan. Để hạn chế, nên chiên rán ở nhiệt độ vừa phải và thay dầu khi thấy dầu bắt đầu cháy.
3. Nói không với cá sống, cá chưa chín kỹ để tránh nuốt "mầm bệnh"
Cá sống hoặc chưa chín kỹ, đặc biệt là cá nước ngọt, dễ dàng bị nhiễm các mầm bệnh nguy hiểm. Ăn cá sống đồng nghĩa với việc nuốt "mầm bệnh" vào thân, có thể gây ngộ độc cấp tính và tích lũy chất độc lâu dài. Cá sống dưới nước dễ nhiễm độc tố, vi sinh vật như sán lá gan, sán dây, giun đầu móc hay vi khuẩn Listeria, gây nguy hiểm cho nội tạng, não bộ, thậm chí đe dọa tính mạng.
Vì vậy, bạn nên tránh các món cá sống hoặc tái như gỏi cá hay sashimi từ nguồn không đáng tin cậy. Nếu muốn ăn, cần chọn cá từ nguồn uy tín, được đông lạnh đúng chuẩn vệ sinh và chỉ nên ăn lượng vừa phải, không thường xuyên.
4. Kiểm soát lượng muối khi chế biến cá
Bên cạnh dầu mỡ, kiểm soát muối khi chế biến cá rất quan trọng để bảo vệ dinh dưỡng và sức khỏe tim mạch. Cá tươi chứa nhiều protein, Omega-3 và vitamin, nhưng nếu chế biến với quá nhiều muối, các chất dinh dưỡng này sẽ bị giảm đi, đồng thời cơ thể hấp thụ quá nhiều natri.
Ăn quá nhiều muối, đặc biệt qua thói quen ăn cá khô ướp muối, có thể gây giữ nước, tăng huyết áp, và làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, thận. Do đó, nên chế biến cá với lượng muối hợp lý và ưu tiên chọn cá tươi để duy trì sức khỏe tối ưu.
Ngoài ra, bạn nên tránh kết hợp cá với một số thực phẩm kỵ nhau vì chúng có thể gây rối loạn tiêu hóa và cản trở hấp thụ dinh dưỡng. Các loại rau như rau cải, rau muống chứa nhiều acid oxalic, có thể kết hợp với canxi trong cá tạo ra hợp chất khó hấp thụ, ảnh hưởng đến sức khỏe xương.
Nguồn và ảnh: Health UDN, Family Doctor
Ngọc Ái
