Nếu gia đình có điều kiện kinh tế khá giả, cha mẹ có nên nói cho con biết hay không? Đây là câu hỏi một bà mẹ vừa đặt ra, thu hút sự chú ý và tranh luận của hàng trăm phụ huynh khác.
Theo chia sẻ của người mẹ, vợ chồng chị làm nghề bán bún, công việc phải thức khuya dậy sớm, nhiều năm qua luôn tất bật từ sáng sớm đến tối muộn. Vì vậy, ngoại hình của hai vợ chồng lúc nào cũng lam lũ, quần áo đơn giản, thậm chí khi đi họp phụ huynh cho con, giáo viên từng hỏi liệu gia đình có cần hỗ trợ miễn giảm học phí hay không.
Dù vậy, thực tế kinh tế gia đình không đến mức khó khăn. Hai vợ chồng đã tích góp được hai căn nhà, một mảnh đất cùng khoảng 12 cây vàng. Tuy nhiên, họ không nói rõ với con về tài chính gia đình vì sợ con biết sẽ sinh tâm lý ỷ lại.
Điều khiến chị bắt đầu băn khoăn là gần đây, con cái chị vốn học lực khá tốt thường xuyên nói rằng muốn đi làm công nhân cho “lương ổn định”. Nguyên nhân là vì các con nghe bố mẹ nói chuyện về việc khách buôn chưa trả tiền nên nghĩ gia đình đang gặp khó khăn.
Không chỉ vậy, con còn bày tỏ ý định sau khi học xong sẽ đi xuất khẩu lao động để “đỡ đần bố mẹ”, dù khả năng học tập hoàn toàn có thể thi đỗ đại học. Khi người mẹ khuyên con cứ yên tâm học hành, chi phí để bố mẹ lo, đứa trẻ vẫn gạt đi vì cho rằng gia đình nghèo.
Tình huống này nhanh chóng tạo ra nhiều ý kiến trái chiều trong cộng đồng mạng.
Công khai hay giấu giếm?
Một số người cho rằng việc cha mẹ không công khai tài sản với con là điều hoàn toàn bình thường. Nếu trẻ biết gia đình có điều kiện, một số em có thể sinh tâm lý dựa dẫm, giảm động lực phấn đấu. Vì vậy, nhiều phụ huynh lựa chọn cách nói rằng gia đình “đủ sống” thay vì tiết lộ chi tiết tài sản.
Việc giữ kín thông tin tài chính trong gia đình, kể cả với con cái, là một nguyên tắc an toàn. Không ít người chia sẻ những bài học cá nhân khi việc công khai tiền bạc trong gia đình dẫn đến mâu thuẫn hoặc những rắc rối không mong muốn.
"Không công khai tài sản và bắt học đến cùng. Quan niệm cá nhân em, phải lấy sự khó khăn của cha mẹ để làm động lực phấn đấu", một bà mẹ góp ý.
Tuy nhiên, một nhóm khác lại cho rằng việc “giả nghèo” quá lâu có thể khiến trẻ hiểu sai về hoàn cảnh gia đình. Khi tin rằng cha mẹ đang quá vất vả, một số trẻ có thể đưa ra những quyết định ảnh hưởng đến tương lai như bỏ ý định học đại học để đi làm sớm.
Nếu cha mẹ thường xuyên thể hiện hình ảnh quá khó khăn, thậm chí đến mức khi đi họp phụ huynh giáo viên còn chủ động hỏi có cần miễn giảm học phí hay hỗ trợ tài chính hay không, điều đó có thể vô tình khiến trẻ hình thành tâm lý tự ti. Trẻ có thể cảm thấy gia đình mình “thua kém” bạn bè, từ đó luôn mang cảm giác lo lắng, dè dặt trong chi tiêu hoặc ngại chia sẻ với người khác về hoàn cảnh của mình.
Một số phụ huynh cho biết từng trải qua tình huống tương tự khi còn nhỏ. Vì nghĩ gia đình thiếu thốn, họ đã chọn học trường rẻ nhất hoặc đi làm sớm thay vì theo đuổi ngành học mình yêu thích. Chỉ đến khi trưởng thành, họ mới biết cha mẹ thực ra vẫn đủ khả năng hỗ trợ.
Điều quan trọng không phải là nói hết tài sản, mà là giúp con hiểu đúng rằng gia đình tuy sống giản dị nhưng vẫn ổn định, đủ khả năng lo cho con học hành và phát triển lâu dài. Cách tốt nhất là chia sẻ với con một phần sự thật nhưng không cần nói quá chi tiết. Theo cách này, trẻ nên biết rằng gia đình vẫn đủ khả năng lo cho việc học, từ đó yên tâm tập trung vào học tập, đồng thời vẫn duy trì lối sống tiết kiệm.
Một số người cũng nhìn nhận ý định đi làm sớm của đứa trẻ trong câu chuyện không phải là dấu hiệu tiêu cực mà ngược lại cho thấy em biết nghĩ và quan tâm đến cha mẹ. Điều quan trọng là người lớn cần định hướng để trẻ hiểu rằng thương bố mẹ không đồng nghĩa với việc hy sinh cơ hội học tập.
Câu chuyện “giả nghèo” trong nuôi dạy con thực tế không phải điều mới. Trong nhiều gia đình làm ăn buôn bán, cha mẹ thường sống giản dị và ít khi nói về tài sản tích lũy. Tuy nhiên, khi con cái trưởng thành và bắt đầu suy nghĩ về tương lai, cách chia sẻ thông tin tài chính trong gia đình cũng trở thành một bài toán không dễ.
Cha mẹ không nhất thiết phải phô trương sự giàu có trước con, nhưng cũng không nên thể hiện cuộc sống quá thiếu thốn hoặc quá tằn tiện. Điều quan trọng là giúp con hiểu rằng gia đình sống tiết kiệm, biết trân trọng giá trị lao động nhưng vẫn đủ khả năng lo cho việc học hành và những kế hoạch dài hạn. Khi trẻ có cái nhìn đúng về hoàn cảnh gia đình, các em sẽ dễ dàng yên tâm học tập và định hướng tương lai hơn.
Hiểu Đan
