Các chatbot AI như ChatGPT ngày càng trở thành công cụ quen thuộc trong học tập, công việc và đời sống hằng ngày.
Từ việc tra cứu thông tin, soạn thảo văn bản cho đến hỗ trợ lập trình, AI đang giúp người dùng tiết kiệm đáng kể thời gian và công sức. Tuy nhiên, cùng với sự tiện lợi đó là những rủi ro về quyền riêng tư mà không phải ai cũng nhận thức đầy đủ.
Nhiều người có xu hướng xem chatbot như một trợ lý cá nhân hoặc một người để trò chuyện, sẵn sàng chia sẻ từ thông tin cá nhân, dữ liệu công việc cho đến các vấn đề sức khỏe. Theo các chuyên gia bảo mật, đây có thể là thói quen tiềm ẩn nguy cơ nếu người dùng không hiểu rõ cách dữ liệu được lưu trữ và xử lý trên các nền tảng AI.
Jennifer King, chuyên gia về quyền riêng tư tại Viện AI Stanford (Mỹ), cho rằng người dùng thường cởi mở với chatbot hơn mức cần thiết vì không có cảm giác đang tương tác với một tổ chức hay doanh nghiệp. Tuy nhiên, một khi thông tin đã được gửi lên hệ thống, người dùng sẽ khó kiểm soát hoàn toàn việc dữ liệu đó được lưu trữ hoặc sử dụng như thế nào.
Thực tế, các nền tảng AI từng ghi nhận những sự cố liên quan đến dữ liệu người dùng. Năm 2023, OpenAI xác nhận một lỗi kỹ thuật khiến một bộ phận người dùng ChatGPT có thể nhìn thấy thông tin của người khác, bao gồm tên, địa chỉ email, địa chỉ thanh toán và một phần dữ liệu thẻ thanh toán.
Để hạn chế rủi ro, các chuyên gia khuyến cáo người dùng tuyệt đối không chia sẻ những nhóm thông tin dưới đây với chatbot AI.
Thông tin định danh cá nhân
Đây là nhóm dữ liệu quan trọng nhất cần được bảo vệ. Người dùng không nên cung cấp số căn cước công dân, hộ chiếu, giấy phép lái xe, địa chỉ nhà riêng, số điện thoại hoặc ngày tháng năm sinh đầy đủ.
Ngay cả khi sử dụng AI để hỗ trợ soạn thảo hồ sơ, điền biểu mẫu hoặc chỉnh sửa văn bản, người dùng cũng nên thay thế thông tin thật bằng dữ liệu giả hoặc ký hiệu tạm thời trước khi gửi nội dung lên hệ thống.
Hồ sơ sức khỏe và dữ liệu y tế
Kết quả xét nghiệm, đơn thuốc, hồ sơ điều trị hay các thông tin liên quan đến bệnh án đều thuộc nhóm dữ liệu nhạy cảm.
Nhiều người hiện sử dụng chatbot để giải thích thuật ngữ y khoa hoặc hỗ trợ đọc kết quả khám bệnh. Tuy nhiên, trước khi tải tài liệu lên AI, người dùng nên xóa hoặc che toàn bộ thông tin nhận dạng cá nhân để tránh nguy cơ lộ dữ liệu sức khỏe.
Thông tin tài chính
Số tài khoản ngân hàng, số thẻ tín dụng, mã CVV, mã OTP, thông tin giao dịch hoặc các dữ liệu thanh toán là những thông tin không nên xuất hiện trong bất kỳ cuộc trò chuyện nào với chatbot.
Nếu các dữ liệu này bị lộ hoặc bị khai thác sai mục đích, người dùng có thể đối mặt với nguy cơ mất tiền hoặc trở thành mục tiêu của các hình thức lừa đảo trực tuyến.
Tài liệu nội bộ doanh nghiệp
Không ít nhân viên hiện sử dụng AI để tóm tắt báo cáo, viết email, phân tích dữ liệu hoặc hỗ trợ lập trình. Tuy nhiên, việc tải lên các tài liệu nội bộ như kế hoạch kinh doanh, hợp đồng chưa công bố, dữ liệu khách hàng hoặc mã nguồn sản phẩm có thể tạo ra rủi ro rò rỉ thông tin.
Một trong những vụ việc gây chú ý từng xảy ra vào năm 2023, khi Samsung phải siết chặt việc sử dụng ChatGPT sau khi một số kỹ sư đưa mã nguồn nội bộ lên nền tảng để nhờ AI hỗ trợ xử lý. Sự việc làm dấy lên những lo ngại về bảo mật dữ liệu doanh nghiệp trong thời đại AI phát triển mạnh mẽ.
Thông tin đăng nhập và mã xác thực
Mật khẩu, mã PIN, khóa API, câu hỏi bảo mật hay mã xác thực một lần (OTP) là những dữ liệu cần được giữ kín tuyệt đối.
Trong trường hợp cần AI hỗ trợ kiểm tra mã nguồn hoặc cấu hình hệ thống, người dùng nên xóa toàn bộ thông tin xác thực trước khi gửi nội dung để tránh nguy cơ bị lộ các dữ liệu quan trọng.
Làm gì để bảo vệ quyền riêng tư khi sử dụng AI?
Bên cạnh việc hạn chế chia sẻ thông tin nhạy cảm, người dùng nên tận dụng các tính năng bảo mật mà nền tảng cung cấp. Nhiều chatbot hiện cho phép tắt tùy chọn sử dụng dữ liệu để huấn luyện mô hình AI hoặc sử dụng chế độ trò chuyện tạm thời, giúp cuộc hội thoại không được lưu vào lịch sử tài khoản.
Ngoài ra, việc thường xuyên rà soát và xóa lịch sử trò chuyện cũng là cách giúp giảm lượng dữ liệu được lưu trữ trên hệ thống.
Tham khảo Slashgear
Huỳnh Duy
