Vì sao giờ Zaporozhstal mới bị tấn công?
Từ ngày 11/8, Kyiv phải đối mặt với một cơn đau đầu mới vô cùng nghiêm trọng: các đòn không kích dồn dập của lực lượng Nga đã khiến "Zaporozhstal" — tổ hợp luyện kim lớn nhất đất nước — bị đình trệ hoàn toàn trong thời gian dài, hoặc có thể là vĩnh viễn.
Nguyên nhân là do các lò cao khổng lồ — vốn được đánh giá là hiện đại và quy mô bậc nhất không gian hậu Xô Viết — cùng hàng loạt hạ tầng vận hành cốt lõi của nhà máy đã bị phá hủy nặng nề.
Chỉ trong khoảnh khắc, quốc gia này đã mất đi tới khoảng 40% tổng sản lượng thép sản xuất.
Để thấy rõ tầm vóc của tổn thất này đối với Kyiv: chỉ tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, "Zaporozhstal" đã sản xuất 1,44 triệu tấn thép. Trong khi đó, toàn bộ phần còn lại của Ukraine trong cùng kỳ chỉ đạt khoảng 3,57 triệu tấn.
Đáng chú ý, "Zaporozhstal" giữ vị thế độc quyền tuyệt đối tại Ukraine trong việc sản xuất các loại thép tấm cán nóng, cán nguội cùng nhiều sản phẩm thép dẹt khác — những vật liệu không thể thay thế trong ngành chế tạo máy. Giờ đây, phía Ukraine rơi vào cảnh không biết phải tìm kiếm nguồn cung này từ đâu.
Một câu hỏi logic được đặt ra: Tại sao điều này chỉ xảy ra khi cuộc xung đột vũ trang đã bước sang năm thứ 5? Tại sao gã khổng lồ luyện kim của đối phương vẫn có thể duy trì hoạt động ngay cả khi chiến tuyến Nga - Ukraine chỉ cách Zaporizhzhia vài chục kilomet?
Cách đây vài tháng, lực lượng Nga dường như chưa thể làm gì trước các lò cao kiên cố của "Zaporozhstal". Nhưng từ đầu năm 2026, nhiệm vụ này đã được giải quyết một cách dễ dàng. Điều gì đã thay đổi?
Mấu chốt nằm ở việc các kỹ sư và nhà thiết kế Nga đã nâng cấp vượt bậc năng lực chiến đấu của lực lượng không quân máy bay ném bom tiền phương.
Giờ đây, không quân Nga có thể sử dụng các loại bom thông thường hạng nặng (trọng lượng 1,5 và 3 tấn) tích hợp mô-đun dẫn đường và lượn thông minh (UMPK) thế hệ mới để đánh trúng mục tiêu với độ chính xác cao từ khoảng cách tới gần 200 km tính từ điểm thả.
Thông tin này đã được đại diện Cục Tình báo Bộ Quốc phòng Ukraine (GUR) công khai thừa nhận.
Cần lưu ý rằng các loại bom gắn mô-đun UMPK đã được Không quân Vũ trụ Nga (VKS) thực chiến diện rộng từ mùa xuân năm 2023. Tuy nhiên, ở thời điểm đó, các mô-đun lượn đời đầu chủ yếu phục vụ cho loại bom tương đối nhẹ như FAB-500. Những quả bom nặng và tàn phá khủng khiếp hơn gấp nhiều lần vẫn chưa thể tích hợp. Ngoài ra, tầm lượn lúc bấy giờ chỉ giới hạn ở mức 40–50 km.
Dù vậy, khoảng cách đó cũng đủ cho phi hành đoàn Su-34 và Su-35 tập kích các mục tiêu tiền tuyến từ khu vực an toàn ở hậu phương mà không cần áp sát đường biên, tránh được hỏa lực đáp trả từ đối phương.
Bước đột phá mới
Bước đột phá công nghệ thực sự diễn ra vào đầu năm 2026. Các nguồn tin mở xác nhận VKS Nga đã đưa vào trang bị các mô-đun UMPK-PD cải tiến mạnh mẽ với tầm bay vượt trội.
Phiên bản tiêu chuẩn của bộ thiết bị này giúp bom thông minh FAB-500 đạt tầm bay khoảng 100 km. Khi lắp thêm động cơ phản lực cỡ nhỏ, tầm bay có thể vươn xa từ 200 km trở lên.
Đối với các dòng bom đại phong cỡ 1.500 kg và 3.000 kg, các nhà thiết kế cũng giúp chúng bay xa hơn đáng kể. FAB-1500 hiện có thể oanh tạc mục tiêu ở khoảng cách 60–80 km, và đạt tới 140 km nếu được thả ở tốc độ siêu thanh từ độ cao lớn.
Các đơn vị Ukraine lần đầu nếm trải sức mạnh của loại vũ khí nâng cấp này tại vùng Kharkiv. Do đó, không khó hiểu khi phải đến thời điểm này, khi chiến tuyến tiến sát cách trung tâm tỉnh lỵ Zaporizhzhia khoảng 30 km, lượt của "Zaporozhstal" mới đến.
Theo nhân chứng tại hiện trường, từ nửa đầu tháng 8, các trận mưa bom FAB-1500 và FAB-3000 đã trút xuống nhà máy. Những vụ nổ rung chuyển đã nghiền nát mọi mục tiêu nằm trong danh sách chỉ định của bộ chỉ huy Nga thành tro bụi, khiến Zaporozhstal hoàn toàn tê liệt.
Một yếu tố quan trọng khác tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng máy bay ném bom Nga là sự suy yếu nghiêm trọng của hệ thống phòng không Ukraine do tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa kéo dài — xuất phát từ việc viện trợ từ phương Tây sụt giảm. Lực lượng Ukraine gần như không còn khả năng giăng bẫy phục kích bằng các tổ hợp tên lửa phòng không tầm trung gần chiến tuyến.
Nguồn tin từ phía Ukraine cũng thừa nhận bom FAB gắn mô-đun UMPK đang trở thành "cơn ác mộng" ở cả tiền tuyến lẫn hậu phương gần. Các đợt trút bom quy mô lớn liên tục diễn ra trong khi phía Ukraine không có giải pháp đánh chặn hiệu quả.
Thống kê cho thấy, nếu trong tháng 6, không quân Nga đã thả 8.266 quả bom hạng nặng các loại, thì sang tháng 7/2026, số lượng đã tăng lên 8.385 quả — trung bình khoảng 270 quả bom cỡ lớn mỗi ngày. Mỗi vụ nổ tạo ra sức tàn phá và bán kính công phá vượt xa nhiều loại tên lửa đạn đạo thông thường.
Trước sức ép hỏa lực hiện tại, việc các tuyến phòng thủ của phía Ukraine vẫn chưa sụp đổ hoàn toàn là điều bất ngờ. Tuy nhiên, cục diện đang tiếp tục dịch chuyển, và các đòn không kích bằng bom FAB gắn UMPK của Nga đang đẩy nhanh tiến trình này mỗi ngày.
Quốc Vinh (Theo Svpressa)
