Khi trời trở lạnh, tuần hoàn máu ngoại vi thường giảm, các cơ quan nội tạng phải làm việc nhiều hơn để duy trì thân nhiệt. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, đây cũng là giai đoạn gan và thận chịu áp lực lớn hơn trong quá trình chuyển hóa và đào thải chất độc.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo, chế độ ăn giàu chất xơ, chất béo lành mạnh và chất chống oxy hóa có vai trò quan trọng trong việc duy trì chức năng gan, thận và hệ miễn dịch, đặc biệt ở người cao tuổi và những người có bệnh nền mạn tính.
Trong bối cảnh đó, một số thực phẩm quen thuộc, dễ tìm cho thấy hiệu quả rõ rệt nếu được bổ sung hợp lý trong mùa lạnh.
Mè đen
Mè đen là một trong những loại thực phẩm vừa rẻ tiền vừa bổ dưỡng. Mè đen chứa nhiều acid béo không bão hòa, vitamin E, canxi và chất chống oxy hóa. Những chất này có vai trò hỗ trợ sức khỏe xương khớp, duy trì độ ẩm của da.
Đặc biệt, loại thực phẩm này giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru hơn vào mùa lạnh. Đây là thời điểm cơ thể dễ bị táo bón do giảm uống nước và ít vận động. Khi được rang chín và xay thô, mè đen tiêu hóa dễ hơn, có thể thêm vào cháo, sữa chua hoặc ngũ cốc để tăng lượng dinh dưỡng trong bữa sáng.
Mè đen là một trong những loại thực phẩm vừa rẻ tiền vừa bổ dưỡng.
Hạt dẻ
Hạt dẻ là thực phẩm đặc trưng của mùa lạnh, giàu tinh bột, vitamin nhóm B và chất xơ. Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), các nguồn tinh bột tự nhiên đi kèm chất xơ giúp cung cấp năng lượng ổn định và có lợi cho sức khỏe tim mạch.
Với người lớn tuổi, hạt dẻ hấp hoặc hầm mềm không chỉ dễ nhai, dễ tiêu mà còn giúp duy trì thân nhiệt tốt hơn trong mùa lạnh.
Một số nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy vitamin nhóm B trong hạt dẻ tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng, giúp hạn chế cảm giác mệt mỏi kéo dài.
Tuy nhiên, chuyên gia dinh dưỡng lưu ý, người mắc đái tháo đường hoặc rối loạn chuyển hóa nên kiểm soát lượng hạt dẻ tiêu thụ để tránh nạp quá nhiều tinh bột trong một bữa ăn.
Khoai mỡ
Khoai mỡ cũng là thực phẩm phù hợp trong mùa lạnh nhờ chứa nhiều chất nhầy tự nhiên (mucin), vitamin và khoáng chất. Mucin có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày, hỗ trợ tiêu hóa, rất hữu ích với những người dễ đầy bụng hoặc khó tiêu khi thời tiết thay đổi.
Khoai mỡ mềm, dễ ăn, lại cung cấp carbohydrate chậm hấp thu, giúp duy trì năng lượng ổn định. Các món như canh khoai mỡ, khoai mỡ hấp hay khoai mỡ hầm xương đều phù hợp cho người lớn tuổi.
Hạt óc chó
Nhiều người quen gọi hạt óc chó là “hạt bổ não”, nhưng thực tế loại hạt này còn có lợi cho thận và tinh khí. Hạt óc chó giàu omega-3 và vitamin E, giúp tóc bóng khỏe, da dẻ đỡ khô ráp trong mùa lạnh.
Mỗi ngày ăn vài hạt như món ăn vặt, hoặc cho vào món xào, món canh đều rất thơm béo.
Nhiều người quen gọi hạt óc chó là “hạt bổ não”, nhưng thực tế loại hạt này còn có lợi cho thận và tinh khí.
Bông cải xanh
Bên cạnh các món giàu năng lượng, trong mùa lạnh, cơ thể vẫn cần bổ sung đủ rau xanh để hỗ trợ chức năng gan và tiêu hóa. Bông cải xanh là một trong những loại rau có giá trị dinh dưỡng cao, giàu vitamin C, folate, chất xơ. Đặc biệt, bông cải xanh chứa nhiều hợp chất sulforaphane, đóng vai trò hỗ trợ hệ miễn dịch và khả năng chống oxy hóa.
Khi chế độ ăn mùa lạnh có xu hướng nhiều đạm và chất béo hơn, bông cải xanh giúp giảm cảm giác nặng bụng, hỗ trợ quá trình chuyển hóa và giảm nguy cơ viêm mạn tính mức độ thấp. Để giữ được dưỡng chất, bông cải xanh nên được chần nhanh hoặc xào nhẹ.
