Mỗi lần mở LinkedIn hay mạng xã hội, không ít dân văn phòng lại bắt gặp những bài đăng thông báo thăng chức, chuyển sang công ty mới, nhận giải thưởng hay khoe vừa mua nhà, kết hôn. Những cột mốc ấy đôi khi khiến nhiều người tự hỏi liệu mình có đang đi quá chậm trên con đường sự nghiệp?
Theo các chuyên gia, trong thời đại mọi thành tựu đều được cập nhật từng giây, áp lực so sánh bản thân với đồng nghiệp hay bạn bè gần như khó tránh khỏi. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là chạy theo tốc độ của người khác mà là học cách tự định nghĩa thành công theo giá trị của chính mình.
“Mình sai ở đâu mà không được như người ta?”
Shania Tsing (27 tuổi) đang làm việc trong lĩnh vực tổ chức sự kiện, thừa nhận cô từng nhiều lần hoài nghi về những lựa chọn trong công việc của bản thân khi nhìn bạn bè lần lượt đạt được những cột mốc đáng mơ ước.
Không ít bạn bè bằng tuổi Tsing đã mua được nhà, đi công tác bằng khoang thương gia và chi tiêu khá thoải mái. Khi chứng kiến điều đó, Tsing không khỏi tự hỏi: Mình đã sai ở đâu mà lại không được như họ? Cảm giác này càng rõ rệt hơn khi ngày càng nhiều bạn bè kết hôn, mua nhà hoặc tổ chức những đám cưới xa hoa. Mỗi lần lướt mạng xã hội hay nghe người thân kể về những buổi tiệc tân gia trong căn hộ cao cấp, cô đều có chút chạnh lòng.
Trước đó, Tsing làm kỹ sư kinh doanh với mức thu nhập tốt hơn, nhưng cô nhận ra bản thân không hạnh phúc khi chỉ mải mê theo đuổi tiền bạc. Cuối cùng, cô quyết định chuyển sang lĩnh vực tổ chức sự kiện dù phải chấp nhận mức lương thấp hơn. Dù hài lòng với công việc hiện tại, những câu hỏi từ bạn bè và người thân về việc "đáng lẽ ở tuổi này phải đạt đến vị trí nào rồi" vẫn khiến cô thêm áp lực.
"Đôi khi điều đó vẫn ảnh hưởng đến tôi, nhất là khi mọi người thắc mắc vì sao tôi vẫn ở vị trí này sau từng ấy năm đi làm. Dường như vẫn luôn tồn tại một cột mốc vô hình rằng đến một độ tuổi nhất định, thì bạn phải có chức danh này, vị trí này mới được xem là thành công" - Tsing chia sẻ.
Theo các chuyên gia tư vấn tâm lý, việc so sánh bản thân với người khác là điều rất phổ biến. Điều đáng nói là cảm giác ấy không đơn thuần xuất phát từ sự ghen tị. Thứ khiến nhiều người bất an hơn là nỗi lo liệu bản thân có đang đi đúng tiến độ của cuộc sống hay không.
Con người thường so sánh mình với những người có độ tuổi, hoàn cảnh hoặc xuất phát điểm tương đồng vì đây là nhóm dễ trở thành "thước đo" nhất. Theo thời gian, nhiều người bắt đầu dựa vào các dấu mốc bên ngoài để đánh giá mình có thành công hay không, thay vì tự xây dựng tiêu chuẩn riêng.
Stella Ong - Chuyên gia tư vấn tâm lý lâm sàng tại LightingWay Counselling and Therapy, cho biết xu hướng này xuất phát từ nhu cầu muốn biết rằng bản thân vẫn đang "ổn". Tuy nhiên, áp lực ấy ngày càng lớn hơn khi các nền tảng như LinkedIn giúp thành tích của người khác xuất hiện liên tục ngay trước mắt.
LinkedIn giống như 1 MXH thu nhỏ hơn là 1 nền tảng tìm việc
Theo Stella, việc thường xuyên tiếp xúc với những hình ảnh về thăng chức, mua nhà hay cuộc sống sang trọng có thể dần khiến mọi người xem đó là tiêu chuẩn bình thường, từ đó vô thức tạo áp lực lên chính mình.
Angie Lim (34 tuổi) - Một nhà sáng tạo nội dung, cũng cho rằng việc cập nhật sự nghiệp theo thời gian thực khiến cảm giác so sánh trở nên khó tránh hơn nhiều so với trước đây.
Nếu như trước kia LinkedIn chủ yếu là nơi kết nối nghề nghiệp và tìm kiếm cơ hội việc làm thì hiện nay, theo cô, nền tảng này đôi lúc giống như một "Facebook phiên bản công sở", nơi liên tục xuất hiện thông báo thăng chức, đổi việc hay đạt thành tích mới.
"Mở LinkedIn ra là thấy bạn bè được thăng chức, nhận vị trí mới hoặc chuyển công ty. Điều đó khiến bạn luôn có cảm giác đang được nhắc nhở về việc người khác đã đi xa đến đâu" - Lim nói.
Dẫu vậy, Stella cho rằng bản thân việc so sánh không phải lúc nào cũng tiêu cực. Nếu xuất phát từ mong muốn học hỏi, thành công của người khác hoàn toàn có thể trở thành nguồn cảm hứng. Vấn đề chỉ xuất hiện khi việc so sánh trở thành nỗi ám ảnh, khiến một người liên tục suy nghĩ, mất động lực hoặc dành quá nhiều thời gian kiểm tra LinkedIn và mạng xã hội thay vì tập trung vào mục tiêu của chính mình.
Những gì bạn thấy trên LinkedIn có thể không phải toàn bộ sự thật
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng những gì xuất hiện trên LinkedIn chưa chắc đã phản ánh đầy đủ thực tế.
Connie Low - Chuyên gia huấn luyện nghề nghiệp tại Tyson Jay, cho biết cũng giống nhiều nền tảng mạng xã hội khác, LinkedIn thường chỉ thể hiện phiên bản mà mỗi người muốn người khác nhìn thấy. Chức danh công việc giữa các công ty và ngành nghề có thể rất khác nhau nên việc so sánh đôi khi không có nhiều ý nghĩa.
Công ty tư vấn nhân sự toàn cầu Robert Walters từng ghi nhận tại Singapore, số lượng vị trí mang các chức danh như "Manager" hay "Director" dành cho những người chỉ có khoảng hai năm kinh nghiệm đã tăng 24% trong năm 2023. Đây là hiện tượng được gọi là "lạm phát chức danh", khi tên gọi công việc nghe rất ấn tượng nhưng chưa chắc phản ánh đúng trách nhiệm, mức độ cấp bậc hay thu nhập thực tế.
Theo Connie Low, nhiều doanh nghiệp hiện cũng tạo ra các danh hiệu trung gian hoặc những lần "thăng chức nhỏ", khiến quá trình phát triển nghề nghiệp trên mạng xã hội trông nhanh và hoành tráng hơn thực tế.
Bà cũng ước tính, dựa trên kinh nghiệm làm nhân sự và dữ liệu tham chiếu từ các tổ chức như ADP, rằng chỉ khoảng 10% nhân viên được thăng chức trong mỗi năm. Điều đó đồng nghĩa phần lớn người lao động không tăng cấp nhanh như những gì họ thường hình dung.
Stella Ong cho rằng mỗi người có thể bắt đầu bằng việc thay đổi câu hỏi dành cho chính mình. Thay vì băn khoăn liệu mình có đang chậm hơn người khác hay không, hãy tự hỏi liệu bản thân có đang tiến gần hơn tới những điều thực sự quan trọng với mình và con đường hiện tại có phù hợp với giá trị, sở thích của bản thân hay không.
Connie Low cũng khuyến khích người lao động chủ động trao đổi với quản lý, người cố vấn hoặc những đồng nghiệp nhiều kinh nghiệm để có cái nhìn khách quan hơn về điểm mạnh, điểm yếu và những kỹ năng cần bổ sung cho bước tiến tiếp theo. Nếu muốn hiểu rõ vị trí của mình trên thị trường lao động, họ cũng có thể trao đổi với các chuyên gia tuyển dụng để biết mức lương, cấp bậc và cơ hội phù hợp với năng lực hiện tại.
Ngoài ra, việc ghi lại những thành tựu của chính mình theo thời gian cũng là một thói quen hữu ích. Không chỉ giúp thuận lợi hơn khi đánh giá hiệu suất hoặc tìm việc, điều này còn nhắc mỗi người nhớ rằng bản thân cũng đã tiến xa hơn rất nhiều so với điểm xuất phát.
Với Shania Tsing, điều giúp cô dần vượt qua áp lực so sánh là nhận ra thành công không chỉ được đo bằng chức danh hay những gì người khác nhìn thấy trên mạng xã hội.
"Tôi nhận ra điều quan trọng nhất là được hạnh phúc với công việc của mình. Văn hóa công ty tốt, đồng nghiệp tuyệt vời và việc được làm điều mình yêu thích giúp tôi biết trân trọng những gì mình đang có" - Cô nói.
(Nguồn: CNA)
Ngọc Linh
