Biên bản cuộc họp ngày 16 và 17/6 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), công bố ngày 8/7, xác định giá hàng hóa lõi, tức nhóm hàng không tính biến động mạnh của thực phẩm và năng lượng, đã tăng so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu do tác động của thuế quan và áp lực giá liên quan tới AI. Đây là lần đầu tiên Fed đưa yếu tố AI vào nhóm nguyên nhân trực tiếp gây lạm phát, thay vì chỉ nhắc tới AI như một động lực năng suất trong tương lai.
Trụ sở Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tại Washington - Ảnh: Fed
Theo biên bản, phần lớn thành viên Fed cho rằng nhu cầu xây dựng hạ tầng AI tiếp tục duy trì áp lực tăng giá lên các sản phẩm công nghệ và giá điện. Giới giao dịch tài chính gọi hiện tượng này là "chipflation" (kết hợp của từ "chip" và từ "lạm phát" - inflation), ám chỉ chi phí chip bán dẫn phục vụ trung tâm dữ liệu tăng vọt rồi lan sang giá điện, vật liệu xây dựng và cả thị trường lao động vốn đã eo hẹp nhân lực. Nghiên cứu của chi nhánh Fed tại Richmond cho thấy giá thiết bị đóng cắt điện và tuabin phục vụ trung tâm dữ liệu đã tăng ở mức hai chữ số mỗi năm, gần bằng giai đoạn thiếu hụt nguồn cung do đại dịch trước đây.
Ảnh chụp từ trên cao khu phức hợp trung tâm dữ liệu AI mới của Microsoft tại Mt Pleasant, Wisconsin - Ảnh: Internet
Sự việc đặt tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh vào thế khó xử. Trước khi được bổ nhiệm, ông từng lập luận trí tuệ nhân tạo cuối cùng sẽ giúp giảm lạm phát nhờ năng suất tăng lên, tạo dư địa để Fed hạ lãi suất. Nhưng tại cuộc họp đầu tiên trên cương vị Chủ tịch ngày 17/6, Fed giữ nguyên lãi suất ở biên độ 3,5 đến 3,75%, đồng thời loại bỏ tín hiệu về khả năng cắt giảm lãi suất trong năm nay. Trong biểu đồ dự báo lãi suất mà 18 thành viên tham gia đưa ra, 9 người dự đoán sẽ có ít nhất một lần tăng lãi suất trước cuối năm, 6 trong số đó dự đoán tăng hai lần liên tiếp mỗi lần 0,25 điểm phần trăm, đảo ngược hoàn toàn so với dự báo hồi tháng 3. Fed cũng nâng dự báo lạm phát PCE, thước đo lạm phát Fed theo dõi sát nhất, lên 3,6% vào cuối năm nay, từ mức 2,7% dự báo trước đó, đồng thời nâng cả dự báo cho năm 2027.
Kevin Warsh phát biểu tại cuộc họp báo đầu tiên trên cương vị Chủ tịch Fed, ngày 17/6 - Ảnh: Fortune
Nhiều quan chức Fed công khai nhắc tới AI như một rủi ro lạm phát thực sự. Beth Hammack, Chủ tịch chi nhánh Fed tại Cleveland, nhận định các tập đoàn công nghệ lớn gần như sẵn sàng trả bất kỳ mức giá nào để có được thiết bị trung tâm dữ liệu, khiến áp lực giá khó hạ nhiệt. Lisa Cook, Thống đốc Fed, cho biết bà sẵn sàng ủng hộ tăng lãi suất nếu quá trình giảm lạm phát kỳ vọng không diễn ra đúng tiến độ. Alberto Musalem, Chủ tịch chi nhánh Fed tại St. Louis, người tự nhận đang dùng 6 công cụ AI khác nhau trên điện thoại và lạc quan về công nghệ này, vẫn cho rằng việc trông chờ vào năng suất AI trong tương lai để giải quyết lạm phát ngay lúc này là rủi ro. Nick Ruck, Giám đốc công ty nghiên cứu LVRG Research, nhận định làn sóng đầu tư hạ tầng AI đang đẩy lạm phát lên cao thông qua nhu cầu bán dẫn, năng lượng và trung tâm dữ liệu, ngay cả khi nó hứa hẹn mang lại năng suất trong tương lai.
Áp lực giá từ AI không chỉ nằm ở lớp hạ tầng vĩ mô. Avery Shenfeld, chuyên gia kinh tế trưởng của CIBC, ghi nhận thêm một lớp áp lực khác ở cấp độ doanh nghiệp: kết quả triển khai AI cho nhân viên hiện nay khá trái chiều, một số công ty tiết kiệm được thời gian, số khác lại thấy lợi ích đó bị xóa bỏ bởi chi phí sử dụng token AI ngày càng tăng, đúng với làn sóng "đốt token" từng phổ biến khắp Thung lũng Silicon nửa đầu năm 2026.
CIBC dự báo Fed sẽ không tăng lãi suất trong năm nay, dù nhận định này còn phụ thuộc nhiều vào dữ liệu tăng trưởng và lạm phát sắp tới. Trên thị trường dự đoán Polymarket, xác suất Fed tăng lãi suất ít nhất một lần trong năm 2026 hiện ở mức 59%. Cuộc họp tiếp theo của Fed diễn ra trong hai ngày 28 và 29/7, quyết định lãi suất công bố lúc 14h giờ miền Đông nước Mỹ, tức rạng sáng 30/7 giờ Việt Nam.
Thế Duyệt
