Apple đang thử nghiệm chip DRAM của ChangXin Memory Technologies trên các thiết bị dự kiến bán tại thị trường nội địa Trung Quốc. Thông tin này được tờ Financial Times dẫn nguồn từ hai người thân cận với vấn đề tiết lộ, và ngay lập tức thu hút sự chú ý của giới công nghệ lẫn chính giới ở cả hai bờ Thái Bình Dương.
Không chỉ dừng lại ở việc thử nghiệm, Apple còn đang vận động hành lang Washington để chính phủ Mỹ cho phép sử dụng sản phẩm của CXMT rộng rãi hơn trong chuỗi cung ứng của mình.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh nhạy cảm khi Mỹ đang liên tục siết chặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ bán dẫn nhằm hạn chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc, và mối quan hệ giữa Apple với các nhà cung cấp Trung Quốc ngày càng trở thành vấn đề địa chính trị được soi xét kỹ lưỡng.
Đây không phải lần đầu Apple tìm đến nhà cung cấp chip nhớ Trung Quốc. Năm 2022, công ty từng thăm dò khả năng tương tự và đã vấp phải phản ứng gay gắt từ các nhà lập pháp Mỹ, trong đó có Thượng nghị sĩ Marco Rubio, người hiện đang giữ chức Ngoại trưởng Mỹ. Lần này, bất chấp bối cảnh địa chính trị còn căng thẳng hơn so với ba năm trước, Apple vẫn tiến hành thử nghiệm, cho thấy áp lực thực tế từ thị trường Trung Quốc đang đè nặng lên các quyết định chuỗi cung ứng của công ty.
CXMT hiện là nhà sản xuất DRAM lớn thứ tư thế giới, chỉ xếp sau SK Hynix, Samsung Electronics và Micron Technology. Công ty chiếm khoảng 11% công suất sản xuất wafer DRAM toàn cầu, con số này dự kiến tăng lên 15% vào năm 2028 khi các dây chuyền sản xuất mới tại Hefei, Thượng Hải và Bắc Kinh đi vào hoạt động. Với ít nhất 15 cổ đông nhà nước nắm giữ 36% cổ phần, CXMT được xem là trụ cột trong chiến lược xây dựng chuỗi cung ứng AI tự chủ của Bắc Kinh.
Dù CXMT đang mở rộng công suất nhanh chóng, các nhà phân tích cho rằng nguồn cung chip Trung Quốc khó có thể tràn ngập thị trường trong ngắn hạn vì gần như toàn bộ sản lượng hiện tại đã được đặt trước. Ray Wang, chuyên gia phân tích chip nhớ tại SemiAnalysis, nhận định rằng có một quan niệm sai lầm phổ biến khi cho rằng chip nhớ Trung Quốc sẽ rẻ hơn đáng kể và sẽ ồ ạt tràn vào thị trường, nhưng thực tế công suất đang cực kỳ hạn chế và ngay cả khi CXMT mở rộng, tình trạng thiếu cung sẽ còn kéo dài ít nhất hai năm tới.
Tuy nhiên, mối lo dài hạn của ngành lại là một kịch bản khác. Các đối thủ nước ngoài lo ngại sẽ chứng kiến sự lặp lại của những gì đã xảy ra với pin mặt trời và xe điện, khi nhiều năm đầu tư được nhà nước Trung Quốc hậu thuẫn dẫn đến dư thừa công suất, giá giảm mạnh và các đối thủ nước ngoài bị bóp nghẹt dần.
Một thách thức lớn hơn đang chờ CXMT ở phía trước là thị trường HBM, tức bộ nhớ băng thông cao, loại chip nhớ đắt giá và quan trọng nhất trong các hệ thống AI hiện đại. CXMT vẫn đang ở giai đoạn đầu trong mảng này và còn khoảng cách rất lớn so với ba nhà sản xuất dẫn đầu. Việc bị cấm mua máy EUV của ASML đang khiến chi phí sản xuất HBM của CXMT cao hơn đáng kể so với các đối thủ, đồng thời kéo thấp tỷ lệ thành phẩm trong quá trình sản xuất.
Cả Apple lẫn CXMT đều từ chối bình luận về thông tin trên khi được hỏi. Chính phủ Mỹ cũng chưa đưa ra phản hồi chính thức về nỗ lực vận động hành lang của Apple.
Nguyễn Hải
