Apple đã tự huấn luyện một mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) dành riêng cho thị trường Trung Quốc, với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Alibaba, theo 3 nguồn tin am hiểu vấn đề được Reuters trích dẫn hôm 14/8. Đây là lần đầu tiên Apple tự phát triển AI cho một thị trường bên ngoài nước Mỹ, thay vì hoàn toàn dựa vào mô hình của đối tác như cách hãng vẫn làm tại Trung Quốc từ trước tới nay.
Động thái này được mô tả là chiến lược "song hành hai hướng". Apple vẫn giữ tích hợp Qwen của Alibaba cho Siri và Writing Tools như đã công bố, đồng thời bổ sung thêm mô hình do chính Apple huấn luyện, chạy song song để hãng có nhiều quyền kiểm soát hơn với trải nghiệm AI tại thị trường quan trọng thứ 2 thế giới. Việc này đưa Apple trở thành công ty nước ngoài đầu tiên được chính phủ Trung Quốc cho phép triển khai mô hình AI độc quyền của riêng mình tại nước này, thay vì bắt buộc phải dùng hoàn toàn công nghệ nội địa như các hãng Mỹ khác.
Quan hệ Apple - Alibaba trong mảng AI đã hình thành từ tháng 2/2025, khi Chủ tịch Alibaba Joe Tsai công bố hợp tác tại một hội nghị ở Dubai, khiến cổ phiếu Alibaba tăng vọt hơn 9% ngay trong phiên. Ban đầu Baidu mới là đối tác chính, nhưng tới đầu năm 2025, Alibaba đã thế chỗ Baidu làm đối tác chủ lực sau khi mô hình của Baidu không đáp ứng đủ yêu cầu của Apple, còn Baidu chuyển sang vai trò hỗ trợ.
Siri tại Trung Quốc sẽ dùng model Qwen của Alibaba thay vì Gemini như thị trường quốc tế
Quá trình cấp phép kéo dài gần 22 tháng kể từ khi Apple Intelligence ra mắt toàn cầu vào tháng 10/2024. Ngày 15/7, Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc (CAC) chính thức đăng ký Apple Intelligence, xếp Apple cùng nhóm với Huawei, Xiaomi, OPPO, vivo, Samsung và ZTE trong danh sách 7 dịch vụ AI tạo sinh trên thiết bị được duyệt, nhưng CAC không công bố ngày ra mắt cụ thể. Đáng chú ý, Apple là thương hiệu nước ngoài duy nhất có mặt trong danh sách này.
Chỉ vài ngày trước khi tin về mô hình riêng được tiết lộ, Apple từng đăng một hướng dẫn tiếng Trung trên trang hỗ trợ hôm 8/8, giải thích cách người dùng Mac tại Trung Quốc kết nối Qwen với Siri và Writing Tools, yêu cầu máy chạy macOS 26.6 trở lên và đăng nhập tài khoản Qwen riêng. Hướng dẫn này biến mất chỉ một ngày sau đó mà không kèm lý do. Nhà phân tích công nghệ Liu Dingding nói với Global Times rằng việc gỡ trang có thể chỉ là dấu hiệu Apple đang điều chỉnh vài chi tiết kỹ thuật trong lúc quá trình phê duyệt vẫn tiếp diễn, chứ chưa hẳn là thay đổi kế hoạch.
Biểu đồ thị phần smartphone Trung Quốc quý 2/2026, Huawei và Apple là hai hãng duy nhất tăng trưởng
Bối cảnh thị trường cũng lý giải phần nào sự sốt sắng của Apple. Thị trường smartphone Trung Quốc đã giảm 5 quý liên tiếp, riêng quý 2/2026 giảm 4,3% so với cùng kỳ do chi phí linh kiện tăng, nhưng Huawei và Apple là 2 cái tên duy nhất trong top 5 vẫn tăng trưởng, lần lượt khoảng 20% và 25%, nhờ giữ giá ổn định trong lúc đối thủ tăng giá. Doanh thu Apple tại khu vực Đại Trung Hoa quý 2 đạt 20,5 tỷ USD, tăng 28% so với cùng kỳ. Tuy vậy, Huawei vẫn dẫn đầu về tính năng AI trên điện thoại nhờ hệ sinh thái nội địa đã tích hợp sâu, khiến AI trở thành mặt trận cạnh tranh mới mà Apple đang cố thu hẹp khoảng cách.
Phản ứng thị trường chứng khoán khá nhẹ nhàng, cổ phiếu Apple và Alibaba chỉ nhích nhẹ trong phiên 14/8, cho thấy giới đầu tư xem đây là bước đi chiến lược dài hạn hơn là cú hích ngắn hạn. Cả Apple lẫn Alibaba đều chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin này. Apple Intelligence dự kiến ra mắt tại Trung Quốc trong vài tháng tới, thời điểm nhiều khả năng trùng với đợt ra mắt iPhone 18 vào tháng 9/2026.
Thế Duyệt
