Hãng thông tấn AP (Mỹ) đưa tin, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki vào ngày 19/6 cho biết sẽ tước bỏ huân chương nhà nước cao quý nhất của Ba Lan đối với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vì quyết định của nhà lãnh đạo Ukraine đặt tên một đơn vị quân đội theo tên một tổ chức bán quân sự của Ukraine bị cáo buộc tàn sát người Ba Lan trong Thế chiến II.
Vào năm 2023, ông Zelensky từng được Tổng thống Ba Lan lúc bấy giờ Andrzej Duda trao tặng Huân chương Đại bàng trắng vì những đóng góp của ông cho an ninh, sự kiên cường và bảo vệ nhân quyền.
Nhưng giờ đây, quyết định đó sẽ bị bãi bỏ sau khi Tổng thống Zelensky ban hành sắc lệnh vào ngày 26/5/2026, đặt tên một đơn vị quân sự thuộc Lực lượng Đặc nhiệm Ukraine theo tên UPA - Quân Kháng chiến Ukraine - lực lượng hoạt động trong những năm 1940 và 1950 và bị Ba Lan cáo buộc gây ra các vụ thảm sát hàng loạt.
“Đối với phần lớn xã hội Ba Lan, Quân Kháng chiến Ukraine trên hết vẫn là một tổ chức chịu trách nhiệm về những tội ác tàn bạo chống lại công dân Cộng hòa Ba Lan trong Thế chiến II”, Tổng thống Ba Lan Nawrocki cáo buộc trong bài phát biểu dài 13 phút trên mạng xã hội. Ông Nawrocki cho biết quyết định thu hồi huân chương với Tổng thống Zelensky không có nghĩa là sự hỗ trợ của Ba Lan dành cho Ukraine trong cuộc xung đột với Nga sẽ giảm đi.
Tuần tới, Ba Lan sẽ đăng cai một sự kiện lớn về tái thiết Ukraine sau xung đột, và ông Zelensky dự kiến sẽ tham dự.
Sắc lệnh của Tổng thống Zelensky nêu rõ việc đặt tên này nhằm khôi phục truyền thống lịch sử của quân đội Ukraine và ghi nhận thành tích của đơn vị được đặt tên trong việc bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ và độc lập của Ukraine.
Theo AP, UPA là một tổ chức bán quân sự chiến đấu giành độc lập cho Ukraine chống lại cả quân đội Đức Quốc xã và Liên Xô. Nhưng tổ chức này bị cáo buộc ở Ba Lan về tội giết hại hàng chục nghìn người Ba Lan trong Thế chiến II, phần lớn ở các vùng Volhynia và Đông Galicia bị Đức Quốc xã chiếm đóng.
Năm 2016, Quốc hội Ba Lan đã công nhận các tội ác do UPA gây ra là tội diệt chủng.
Người Ukraine cho rằng các lực lượng vũ trang ở cả hai phía, bao gồm UPA và lực lượng ngầm của Ba Lan, đã tham gia vào các cuộc tấn công và trả đũa dẫn đến thương vong dân sự quy mô lớn đối với cả người Ba Lan và người Ukraine.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cũng chỉ trích sắc lệnh mới đây của Tổng thống Ukraine, đồng thời cũng cảnh báo rằng Nga có thể hưởng lợi từ việc hai nước căng thẳng về quá khứ.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha tuyên bố vào ngày 3/6 rằng việc leo thang căng thẳng giữa hai nước không có lợi cho cả người Ukraine lẫn người Ba Lan, đồng thời kêu gọi cả hai bên hạ nhiệt căng thẳng và để những chương nhạy cảm trong lịch sử chung của họ cho các nhà sử học chuyên nghiệp giải quyết.
Ba Lan và Ukraine gần đây đã đạt được tiến triển trong vấn đề tìm kiếm và quy tập hài cốt các nạn nhân người Ba Lan. Cuộc gặp giữa tổng thống hai nước vào tháng 12/2025 tại Warsaw đã báo hiệu sự tiến triển trong việc hòa giải lịch sử.
Duy Nguyễn
Theo AP
