Thực tế cho thấy, nhiều mô hình trồng rừng đã chuyển hướng từ khai thác ngắn hạn sang phát triển bền vững, gắn sản xuất với bảo tồn. Trong số đó, keo, tre – luồng và quế được xem là ba loại cây lâm nghiệp tạo ra "vàng ròng" cho cả kinh tế lẫn môi trường. Người dân trồng một trong 3 loại cây này giúp có thu nhập ổn định, thậm chí làm giàu bền vững.
Keo
Keo hiện là cây trồng rừng phổ biến nhất tại Việt Nam, chiếm tỷ lệ lớn trong diện tích rừng sản xuất ở nhiều địa phương từ miền Trung đến Đông Nam Bộ. Với chu kỳ sinh trưởng nhanh, chỉ từ 5–7 năm đã có thể khai thác, keo giúp người dân thu hồi vốn sớm, tạo dòng tiền ổn định. Gỗ keo được sử dụng rộng rãi trong sản xuất giấy, ván ép, đồ nội thất và xuất khẩu sang nhiều thị trường.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, keo còn đóng vai trò quan trọng trong cải thiện môi trường. Hệ rễ có khả năng cố định đạm, giúp cải tạo đất bạc màu, trong khi tán cây che phủ bề mặt, hạn chế xói mòn và rửa trôi trên các khu vực đồi dốc.
Nhiều vùng đất trống, đồi trọc đã được "phủ xanh" nhờ các dự án trồng keo quy mô lớn. Đáng chú ý, mô hình trồng keo theo tiêu chuẩn chứng chỉ rừng FSC đang được mở rộng, giúp gỗ Việt Nam đáp ứng yêu cầu về nguồn gốc hợp pháp, bền vững của thị trường quốc tế.
Tre, luồng
Khác với rừng gỗ truyền thống, tre và luồng mang đặc tính sinh trưởng nhanh, có thể khai thác thường xuyên mà không cần chặt hạ toàn bộ rừng. Điều này tạo ra nguồn nguyên liệu ổn định cho các ngành thủ công mỹ nghệ, xây dựng, đồ gia dụng và sản phẩm sinh thái xuất khẩu.
Về môi trường, tre được đánh giá là một trong những loại cây hấp thụ CO₂ hiệu quả, góp phần giảm phát thải khí nhà kính. Hệ rễ chùm giúp giữ đất, chống sạt lở và bảo vệ nguồn nước, đặc biệt ở các khu vực miền núi, ven sông suối.
Nhiều địa phương đã gắn phát triển tre với sinh kế cộng đồng, hình thành các làng nghề và chuỗi giá trị xanh, vừa tạo việc làm, vừa giữ gìn cảnh quan sinh thái.
Quế
Quế là cây lâm nghiệp đa tác dụng, mang lại giá trị kinh tế cao nhờ sản phẩm phong phú như vỏ quế, tinh dầu, dược liệu và gia vị xuất khẩu. Tại các tỉnh như Yên Bái (cũ), Quảng Nam (cũ), Quảng Ngãi, quế đã trở thành cây trồng chủ lực, giúp nhiều hộ dân vươn lên thoát nghèo và làm giàu bền vững.
Trên phương diện môi trường, quế có tán che phủ tốt, phù hợp trồng trên đất dốc, góp phần hạn chế xói mòn, phục hồi đất và bảo vệ rừng đầu nguồn. Mô hình trồng quế theo hướng hữu cơ, kết hợp nông – lâm nghiệp đang được khuyến khích, giúp nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh. Nhiều vùng quế đã xây dựng chỉ dẫn địa lý, tạo thương hiệu riêng trên thị trường quốc tế.
Keo, tre – luồng và quế không chỉ là cây trồng mang lại lợi nhuận, mà còn là "lá chắn xanh" cho môi trường. Việc phát triển các mô hình lâm nghiệp bền vững, gắn với tiêu chuẩn quốc tế, kinh tế tuần hoàn và sinh kế cộng đồng đang mở ra hướng đi dài hạn cho ngành rừng Việt Nam.
Minh Khang
