Virus Shamonda vốn chủ yếu lây nhiễm trên gia súc, cừu, dê và một số động vật khác. Ca nhiễm đầu tiên ở người vừa được ghi nhận tại Pháp, song Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhận định đây là trường hợp đơn lẻ và hiện chưa có nguy cơ rộng hơn đối với cộng đồng.
Theo thông tin được công bố ngày 22/10, bệnh nhân nhiễm virus Shamonda tại Pháp đã tử vong. WHO cho biết cơ quan này đang phối hợp với giới chức Pháp để theo dõi tình hình và sẽ cập nhật thông tin khi có thêm dữ liệu.
Hiện các nhà chức trách vẫn cần tiến hành điều tra để xác định chính xác con đường lây nhiễm, đồng thời làm rõ liệu virus có phải là nguyên nhân gây tử vong hoặc góp phần khiến bệnh nhân tử vong hay không.
Virus chủ yếu ảnh hưởng đến gia súc
Virus Shamonda lần đầu được phát hiện trên gia súc tại Nigeria vào năm 1965. Ngoài gia súc, virus này cũng từng được ghi nhận ở cừu, dê, ngựa và lạc đà không bướu alpaca.
Theo Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH), động vật nhiễm virus có thể xuất hiện các triệu chứng như sốt, tiêu chảy và giảm sản lượng sữa. Virus cũng có khả năng gây ra những bất thường bẩm sinh ở bê sơ sinh.
Virus Shamonda thường được ghi nhận ở gia súc, nhưng cũng từng xuất hiện ở cừu, dê, ngựa và lạc đà không bướu alpaca (Ảnh: Jérôme Chabanne/Hans Lucas/AFP/Getty Images)
Phần lớn các trường hợp nhiễm Shamonda trước đây được ghi nhận tại châu Phi và Nhật Bản. Tuy nhiên, virus này gần đây đã xuất hiện tại châu Âu.
Trong mùa hè năm nay, virus được phát hiện trên gia súc tại miền Nam nước Đức và Thụy Sĩ. Sau đó, các trường hợp nhiễm ở động vật tiếp tục được ghi nhận tại một số quốc gia Tây Âu khác, gồm Áo, Bỉ và Pháp.
Việc virus xuất hiện tại nhiều khu vực ở châu Âu khiến hoạt động giám sát dịch bệnh trên động vật trở nên đáng chú ý hơn, dù mức độ nguy hiểm đối với con người hiện vẫn chưa được xác định đầy đủ.
Virus lây truyền qua vết đốt của côn trùng nhỏ
Virus Shamonda lây truyền sang động vật thông qua vết đốt của côn trùng thuộc chi Culicoides. Đây là nhóm côn trùng nhỏ có hình dáng tương tự ruồi. Theo WHO, cần có thêm nghiên cứu để xác định chính xác những loài côn trùng có khả năng truyền virus.
Hiện chưa có bằng chứng cho thấy virus lây trực tiếp từ động vật này sang động vật khác, ngoại trừ khả năng truyền từ con mẹ nhiễm bệnh sang bào thai trong thời kỳ mang thai.
Shamonda thuộc nhóm virus Orthobunyavirus, nằm trong phân nhóm Simbu. Nhóm này còn bao gồm virus Schmallenberg, một tác nhân gây bệnh trên động vật nhai lại.
Theo WOAH, các đợt bùng phát bệnh do những virus thuộc nhóm này gây ra thường có tính chu kỳ, gắn với sự biến động theo mùa của quần thể côn trùng truyền bệnh. Tuy nhiên, quy luật dịch bệnh tại châu Âu có thể khác với những khu vực virus lưu hành từ lâu.
Nguy cơ đối với con người được đánh giá ở mức thấp
Giới chức Pháp nghi ngờ bệnh nhân có thể đã bị một con côn trùng mang virus đốt. Tuy nhiên, giả thuyết này vẫn cần được xác minh thông qua điều tra dịch tễ và các xét nghiệm liên quan.
Theo Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh châu Âu (ECDC), bệnh nhân vốn đang được điều trị một căn bệnh nghiêm trọng, khiến người này dễ bị nhiễm trùng hơn so với người bình thường.
Thông tin trên là yếu tố cần được xem xét khi đánh giá diễn biến bệnh, song chưa đủ để kết luận virus Shamonda trực tiếp gây ra cái chết của bệnh nhân.
WOAH lưu ý rằng khả năng lây nhiễm sang người có sự khác biệt giữa các loại virus thuộc nhóm Bunyavirus. Do đó, việc đánh giá nguy cơ cụ thể cần được thực hiện để xác định những biện pháp an toàn sinh học và kiểm soát phù hợp khi xử lý mẫu bệnh phẩm trong phòng thí nghiệm.
WHO hiện duy trì liên lạc với các cơ quan chức năng Pháp và theo dõi sát tình hình. Theo đánh giá ban đầu của tổ chức này, đây là trường hợp đơn lẻ và chưa có dấu hiệu cho thấy virus đang tạo ra nguy cơ rộng hơn đối với cộng đồng.
Việc giám sát virus còn hạn chế
Một trong những khó khăn trong quá trình theo dõi virus Shamonda là việc báo cáo ca bệnh chưa mang tính bắt buộc trên phạm vi quốc tế.
WOAH khuyến khích các quốc gia tự nguyện thông báo những trường hợp phát hiện virus. Tuy nhiên, do không phải mọi trường hợp đều được báo cáo, dữ liệu hiện có có thể chưa phản ánh đầy đủ phạm vi lưu hành của mầm bệnh.
Việc xác định động vật nhiễm virus cũng cần dựa vào xét nghiệm trong phòng thí nghiệm, bởi các biểu hiện như sốt, tiêu chảy và giảm sản lượng sữa có thể tương tự triệu chứng của nhiều bệnh khác.
Hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu hoặc vaccine phòng virus Shamonda. Các nhà khoa học vẫn cần nghiên cứu thêm về khả năng lây nhiễm sang người, cơ chế gây bệnh và những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ đối với sức khỏe con người.
Dù ca nhiễm đầu tiên ở người tại Pháp thu hút sự chú ý, các đánh giá ban đầu của WHO vẫn cho thấy nguy cơ đối với cộng đồng ở mức thấp. Việc tiếp tục điều tra trường hợp này sẽ giúp làm rõ hơn khả năng virus vượt qua hàng rào giữa động vật và con người, cũng như những biện pháp cần thiết để giám sát mầm bệnh trong thời gian tới.
Nguồn: CNN
Phạm Trang
