6 giờ sáng, Thái Sơn kéo chiếc vali nhỏ ra khỏi căn hộ tại Hà Nội để bắt đầu chuyến công tác tới một tỉnh miền núi phía Bắc. Trước khi xuống nhà, anh mở điện thoại kiểm tra lịch làm việc: Gặp khách hàng vào buổi sáng, khảo sát nhà máy đầu giờ chiều và họp trực tuyến với đối tác vào cuối ngày. Những vạch sóng hiện đầy trên màn hình. Sơn gần như không để ý đến chúng. Cũng giống như hàng triệu người dùng di động khác, anh đã quen với việc kết nối luôn sẵn sàng ở bất cứ đâu.
Là nhân viên kinh doanh thường xuyên di chuyển, "văn phòng" của Sơn có thể là ghế sau ô tô, một quán cà phê ven đường hay phòng chờ giữa hai cuộc hẹn. Báo giá được gửi qua email. Tài liệu được chia sẻ trên nền tảng đám mây. Các cuộc họp diễn ra ngay trên điện thoại. Với anh, kết nối di động không chỉ là phương tiện liên lạc mà đã trở thành một phần của công việc. "Có những ngày tôi gần như làm việc hoàn toàn trên mạng di động. Kết nối ổn định quyết định rất nhiều đến hiệu quả công việc", Sơn chia sẻ.
Cách đó không xa, Nguyễn Thanh An cô sinh viên năm hai tại Hà Nội cũng bắt đầu ngày mới bằng chiếc điện thoại trên tay. Trên đường tới trường, cô xem lại bài giảng được giảng viên đăng từ tối hôm trước, hoàn thiện những ghi chú cho buổi thuyết trình cuối tuần và trao đổi với nhóm bạn về đề tài nghiên cứu. Buổi tối, An tiếp tục tham gia một lớp học kỹ năng trực tuyến trước khi thư giãn bằng những nội dung giải trí trên nền tảng số. Đối với An, Internet hiện diện tự nhiên như điện hay nước. Cô thuộc thế hệ gần như chưa từng trải nghiệm một thế giới không có kết nối.
Khoảng cách 10 năm tuổi giữa Sơn và An cũng phản chiếu hai giai đoạn khác nhau của viễn thông Việt Nam. Sơn sinh năm 1996 đúng năm VinaPhone ra đời, khi điện thoại di động vẫn còn là dịch vụ xa xỉ với phần lớn người dân. Trong khi đó, An sinh năm 2006, thời điểm Internet và điện thoại di động đã dần trở nên phổ biến trong đời sống hàng ngày.
Nếu tuổi thơ của Sơn gắn với những chiếc điện thoại phổ thông và những tấm thẻ cào giấy, thì An lớn lên cùng smartphone, mạng xã hội và các nền tảng số. Khi Sơn học cấp hai, nhắn tin SMS vẫn là hình thức liên lạc phổ biến, còn muốn truy cập Internet phải tìm đến các quán net. Ngược lại, việc học tập trên môi trường số, lưu trữ tài liệu trên đám mây hay sử dụng các công cụ AI đã trở thành điều quen thuộc với An.
Sự khác biệt ấy cũng phần nào phản ánh hành trình phát triển của viễn thông Việt Nam trong ba thập kỷ qua. Khi VinaPhone chính thức ra mắt vào năm 1996, mục tiêu không chỉ là xây dựng thêm một mạng di động mới. Theo Chủ tịch VNPT Tô Dũng Thái, đó còn là quyết tâm xây dựng một hạ tầng thông tin di động do người Việt làm chủ, từng bước làm chủ công nghệ, vận hành mạng lưới và phát triển thị trường bằng chính nguồn lực trong nước.
Từ những ngày đầu với vùng phủ sóng còn hạn chế, điện thoại di động từng bước trở nên phổ biến hơn. Chỉ sau ba năm hoạt động, VinaPhone trở thành mạng di động đầu tiên phủ sóng toàn bộ 61 tỉnh, thành trên cả nước thời điểm đó. Sự xuất hiện của dịch vụ trả trước VinaCard cũng góp phần đưa điện thoại di động đến gần hơn với đông đảo người dân.
Những cột mốc tiếp theo như một triệu thuê bao năm 2002 hay việc tiên phong khai trương dịch vụ 3G năm 2009 không chỉ đánh dấu sự phát triển của một doanh nghiệp viễn thông, mà còn phản ánh quá trình kết nối ngày càng sâu rộng của người Việt với thế giới số.
Giữa năm 2026, Việt Nam có hơn 110 triệu thuê bao băng rộng di động, sóng 4G phủ tới 99,8% dân số và 5G đang được mở rộng tới hàng chục triệu người dùng. Từ công việc, học tập đến giải trí, phần lớn hoạt động hàng ngày đều gắn với kết nối Internet.
Sơn nhớ lại thời điểm bão Yagi ảnh hưởng tới nhiều địa phương miền Bắc năm 2024. Trong lúc nhiều người lo lắng vì liên lạc gián đoạn tại một số khu vực, anh vẫn gọi được về quê để hỏi thăm gia đình. "Cuộc gọi chỉ kéo dài vài phút nhưng khiến tôi yên tâm hơn rất nhiều. Đó là lúc tôi nhận ra giá trị của việc luôn giữ được kết nối", anh kể.
Nhưng phần lớn thời gian, cũng như hàng triệu người dùng khác, Sơn không nghĩ nhiều đến những vạch sóng trên màn hình điện thoại. Bởi kết nối đã trở thành một phần tự nhiên của cuộc sống. Buổi chiều, anh xử lý công việc trên xe trở về Hà Nội. Một báo giá được gửi đi. Một tài liệu dung lượng lớn được chia sẻ cho đồng nghiệp. Cuộc họp cuối ngày vẫn diễn ra đúng lịch dù anh không có mặt tại văn phòng.
Ở phía bên kia thành phố, An cùng nhóm bạn hoàn thiện bài tập trên một tài liệu trực tuyến dùng chung. Các thành viên trao đổi qua nền tảng số, tham khảo dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau và sử dụng các công cụ AI để hỗ trợ nghiên cứu. Những hoạt động tưởng như rất khác nhau ấy lại có một điểm chung: Tất cả đều được xây dựng trên nền tảng kết nối.
Nếu như ba thập kỷ trước, nhu cầu lớn nhất của người dùng là thực hiện các cuộc gọi, thì ngày nay kết nối đã trở thành nền tảng cho học tập, làm việc, kinh doanh và tiếp cận các dịch vụ số. Sự thay đổi của người dùng cũng kéo theo sự thay đổi của nhà mạng. Nếu trong giai đoạn đầu VinaPhone góp phần phổ cập dịch vụ di động tới đông đảo người dân, thì ngày nay vai trò đó đã mở rộng sang kết nối số, phục vụ quá trình chuyển đổi số quốc gia và kiến tạo xã hội số.
Ngoài dịch vụ di động, VinaPhone hiện cung cấp hệ sinh thái số gồm truyền hình MyTV, thanh toán số VNPT Money, chữ ký số từ xa VNPT SmartCA, điện toán đám mây VNPT Cloud cùng nhiều giải pháp phục vụ khách hàng cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp. Các công nghệ mới như 5G, AI, Big Data hay IoT cũng đang từng bước được đưa vào thực tiễn, mở ra những cách thức kết nối mới cho người dùng.
Ba mươi năm sau cuộc gọi đầu tiên, những vạch sóng trên màn hình điện thoại vẫn hiện diện lặng lẽ như một điều hiển nhiên. Nhưng phía sau sự quen thuộc ấy là hành trình không ngừng mở rộng kết nối, đồng hành cùng nhiều thế hệ người Việt trên con đường học tập, làm việc và kiến tạo tương lai số.
Đỗ Huệ
