Ông N (62 tuổi) có tiền sử tăng huyết áp và đái tháo đường tuýp 2, từng mắc zona ở một bên sườn. Dù các tổn thương ngoài da đã lành từ lâu, ông vẫn thỉnh thoảng xuất hiện những cơn đau buốt, nhói tại vùng da từng mắc bệnh. Những cơn đau này ảnh hưởng đến giấc ngủ và các hoạt động thường ngày.
Trường hợp của ông N cho thấy ảnh hưởng của một bệnh lý không phải lúc nào cũng chấm dứt khi những biểu hiện bên ngoài đã thuyên giảm. Đặc biệt, ở người cao tuổi có nhiều bệnh nền, việc chủ động phòng ngừa, nhận diện sớm nguy cơ và điều trị kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ sức khỏe, hạn chế biến chứng.
Triệu chứng dễ bị nhầm là dấu hiệu tuổi già
Theo các chuyên gia, quá trình lão hóa làm thay đổi khả năng đáp ứng miễn dịch của cơ thể. Trong khi đó, người cao tuổi thường có thể đồng thời mắc nhiều bệnh mạn tính, khiến nguy cơ gặp biến chứng khi mắc bệnh tăng lên, quá trình điều trị và hồi phục cũng có thể khó khăn hơn.
ThS.BS Trịnh Thị Bích Hà, Phó Trưởng khoa Lão - Chăm sóc giảm nhẹ, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cảnh báo ở người cao tuổi (người trên 60 tuổi) một số biểu hiện như: mệt mỏi, suy giảm thể lực hoặc triệu chứng nhiễm trùng ban đầu đôi khi dễ bị xem là những thay đổi thông thường do tuổi tác.
Tâm lý chủ quan này có thể khiến người bệnh chậm thăm khám, bỏ qua thời điểm cần được đánh giá và can thiệp. Đáng lưu ý, ở người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh thận hoặc bệnh hô hấp mạn tính, một đợt nhiễm trùng có thể khiến tình trạng bệnh vốn đang ổn định trở nên khó kiểm soát hơn.
Đối với bệnh zona, bác sĩ Hà lưu ý, những cơn đau có thể tiếp diễn ngay cả khi tổn thương trên da đã lành. Một số người bệnh bị đau kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ, khả năng vận động và các hoạt động thường ngày.
Khi đi kèm nhiều bệnh nền, những ảnh hưởng này có thể làm suy giảm thể trạng và chất lượng cuộc sống, nhất là ở người cao tuổi vốn đã có những hạn chế nhất định về sức khỏe.
TS.BS Nguyễn Huy Luân, Trưởng Đơn nguyên Tiêm chủng, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết zona xảy ra khi virus varicella-zoster, tác nhân gây bệnh thủy đậu, tái hoạt động sau một thời gian tồn tại tiềm ẩn trong cơ thể.
Bệnh thường biểu hiện bằng các bóng nước phân bố dọc theo đường đi của dây thần kinh, kèm cảm giác đau, rát. Khi xuất hiện tổn thương nghi ngờ zona, người bệnh cần giữ vệ sinh, tránh tự chọc vỡ bóng nước, che phủ vùng tổn thương phù hợp và đi khám sớm.
Việc điều trị bằng thuốc kháng virus thường mang lại hiệu quả tốt hơn khi được bắt đầu sớm, đặc biệt trong những ngày đầu xuất hiện tổn thương.
Người cao tuổi cần lưu ý cả nguy cơ nhiễm RSV
Bên cạnh zona, các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cũng là vấn đề cần quan tâm trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Trong đó, virus hợp bào hô hấp (RSV) là tác nhân không nên xem nhẹ.
Dù thường được biết đến nhiều ở trẻ nhỏ, RSV vẫn có thể gây bệnh ở người trưởng thành. Những biểu hiện ban đầu như ho, sốt, sổ mũi dễ bị nhầm lẫn với các bệnh nhiễm trùng hô hấp thông thường.
Tuy nhiên, ở người lớn tuổi hoặc người có bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường, bệnh thận, nhiễm RSV có thể tiến triển thành bệnh đường hô hấp dưới, gây viêm phổi và làm tăng nguy cơ nhập viện.
Trước những nguy cơ này, các chuyên gia nhấn mạnh việc chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cần được thực hiện thường xuyên, phù hợp với thể trạng và bệnh lý của từng người.
Bên cạnh tái khám đúng hẹn, tuân thủ điều trị và kiểm soát tốt bệnh nền, người cao tuổi cần chú trọng chế độ dinh dưỡng, duy trì vận động, bảo đảm giấc ngủ và quan tâm đến sức khỏe tinh thần. Đặc biệt, khi cơ thể xuất hiện những thay đổi bất thường, người bệnh nên đi khám thay vì mặc nhiên cho rằng đó là biểu hiện của tuổi già.
Tiêm chủng cũng là một trong những biện pháp dự phòng cần được quan tâm. Việc lựa chọn vắc xin phù hợp cần dựa trên độ tuổi, bệnh nền, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và các khuyến cáo chuyên môn.
Người cao tuổi, đặc biệt là những người đang mắc nhiều bệnh mạn tính hoặc sử dụng nhiều loại thuốc, nên chủ động trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và tư vấn, thay vì tự trì hoãn tiêm chủng vì lo ngại tình trạng bệnh sẵn có.
Bác sĩ Hà nhấn mạnh, mục tiêu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi không chỉ là kiểm soát bệnh tật mà còn duy trì thể chất, tinh thần và khả năng thực hiện các hoạt động thường ngày.
Kiểm soát tốt bệnh nền, nhận diện sớm những thay đổi bất thường và thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp sẽ góp phần hạn chế nguy cơ biến chứng, bảo vệ chất lượng cuộc sống. Bởi ở tuổi cao, sống khỏe còn là khả năng tiếp tục tự chăm sóc bản thân, duy trì những sinh hoạt quen thuộc và tận hưởng cuộc sống một cách chủ động.
Ngọc Minh
