Nhiều người vẫn cho rằng rượu bia là nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương gan. Vì vậy, những người không uống hoặc ít sử dụng đồ uống có cồn thường chủ quan, cho rằng mình ít có nguy cơ mắc các bệnh lý về gan.
Tuy nhiên, rượu bia không phải yếu tố duy nhất ảnh hưởng đến sức khỏe của cơ quan này. Chế độ ăn uống thiếu khoa học, thói quen ít vận động, ngủ không đủ giấc hay sinh hoạt thiếu điều độ cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ tích tụ mỡ trong gan.
Theo TS.BS Jaya Agarwal, Cố vấn kiêm Phó Giáo sư Khoa Phẫu thuật Tiêu hóa tại Bệnh viện Amrita (Ấn Độ), có 5 thói quen hằng ngày nhiều người dễ mắc phải nhưng có thể gây bất lợi cho sức khỏe gan, ngay cả khi họ không uống rượu bia.
1. Thường xuyên ăn tối muộn rồi đi ngủ ngay
Ăn tối muộn, đặc biệt là ăn no ngay trước giờ đi ngủ, là thói quen không có lợi cho quá trình chuyển hóa của cơ thể. Tình trạng này càng đáng lưu ý nếu diễn ra thường xuyên và đi kèm với chế độ ăn dư thừa năng lượng, ít vận động.
Khi ăn một bữa lớn vào cuối ngày rồi nhanh chóng nằm xuống nghỉ ngơi, cơ thể có thể gặp khó khăn hơn trong việc điều hòa đường huyết và chuyển hóa chất béo. Về lâu dài, những yếu tố này có thể góp phần làm tăng nguy cơ tích tụ mỡ trong gan.
Để hạn chế nguy cơ, mỗi người nên duy trì giờ ăn tối tương đối ổn định, tránh ăn quá no và không nên dùng những bữa ăn nhiều năng lượng sát giờ đi ngủ.
2. Uống nhiều nước ép trái cây đóng hộp
Nước ép trái cây thường được lựa chọn vì nhiều người cho rằng đây là thức uống tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, không phải sản phẩm nào có nguồn gốc từ trái cây cũng là lựa chọn phù hợp nếu được sử dụng thường xuyên với số lượng lớn.
Một số loại nước ép đóng hộp chứa lượng đường bổ sung đáng kể. Ngay cả những sản phẩm không thêm đường cũng có thể chứa hàm lượng đường tự nhiên cao, trong khi lượng chất xơ thường thấp hơn so với trái cây nguyên quả.
Việc tiêu thụ quá nhiều đường, đặc biệt là fructose, có thể làm tăng lượng năng lượng dư thừa và góp phần thúc đẩy quá trình tích tụ chất béo trong gan.
Vì vậy, thay vì thường xuyên sử dụng nước ép đóng hộp, mỗi người nên ưu tiên ăn trái cây tươi nguyên quả. Cách này giúp bổ sung chất xơ, đồng thời hạn chế việc hấp thụ quá nhiều đường trong thời gian ngắn.
3. Tập thể dục chưa đủ và ngồi quá lâu trong ngày
Duy trì thói quen tập thể dục là điều cần thiết, nhưng một buổi tập ngắn mỗi ngày chưa chắc đã bù đắp được những tác động bất lợi của việc ngồi liên tục trong nhiều giờ.
Đây là tình trạng khá phổ biến ở những người làm việc văn phòng hoặc thường xuyên sử dụng máy tính. Sau khi tập luyện, họ vẫn có thể dành phần lớn thời gian còn lại trong ngày để ngồi tại bàn làm việc, xem điện thoại hoặc nghỉ ngơi ít vận động.
Lối sống tĩnh tại có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hòa đường huyết, độ nhạy insulin và quá trình chuyển hóa chất béo. Đây đều là những yếu tố có liên quan đến nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Bên cạnh việc duy trì lịch tập luyện, mỗi người nên chủ động đứng dậy, đi lại và vận động nhẹ sau những khoảng thời gian ngồi lâu. Việc tăng cường hoạt động thể chất trong sinh hoạt hằng ngày cũng góp phần cải thiện sức khỏe chuyển hóa.
4. Ngủ không đủ giấc
Giấc ngủ có vai trò quan trọng đối với quá trình phục hồi và điều hòa hoạt động của cơ thể. Không chỉ ảnh hưởng đến tinh thần và khả năng tập trung, việc ngủ không đủ giấc còn có thể tác động đến hormone, đường huyết và quá trình chuyển hóa năng lượng.
Nếu thường xuyên chỉ ngủ khoảng 5 tiếng mỗi đêm có thể làm gián đoạn nhịp sinh học, ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát cảm giác đói, no và làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Những thay đổi này có thể liên quan đến tình trạng kháng insulin và tích tụ chất béo trong gan. Do đó, thiếu ngủ kéo dài không chỉ khiến cơ thể mệt mỏi mà còn có thể gây bất lợi cho sức khỏe gan.
Người trưởng thành thường được khuyến nghị ngủ ít nhất 7 tiếng mỗi đêm. Duy trì giờ ngủ ổn định, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi đi ngủ và tạo không gian nghỉ ngơi phù hợp là những cách giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ.
5. Chủ quan cho rằng người gầy không thể mắc gan nhiễm mỡ
Một quan niệm nhiều người vẫn mắc phải là chỉ người thừa cân hoặc béo phì mới có nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ. Tuy nhiên, cân nặng bình thường hay vóc dáng mảnh mai không đồng nghĩa với việc gan hoàn toàn khỏe mạnh.
Trên thực tế, một số người có chỉ số khối cơ thể (BMI) bình thường vẫn có thể bị tích tụ mỡ trong gan. Tình trạng này có thể liên quan đến chế độ ăn uống, ít vận động, kháng insulin, rối loạn chuyển hóa hoặc yếu tố di truyền.
Đáng chú ý, lượng mỡ nội tạng và những bất thường về chuyển hóa không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ qua cân nặng hay hình dáng bên ngoài. Vì vậy, chỉ dựa vào vóc dáng để đánh giá nguy cơ mắc bệnh gan có thể khiến nhiều người bỏ qua những dấu hiệu cần được kiểm tra.
Gan đảm nhiệm nhiều chức năng thiết yếu, từ chuyển hóa chất dinh dưỡng, dự trữ năng lượng đến xử lý các chất được đưa vào cơ thể. Vì vậy, bảo vệ gan không chỉ đơn thuần là hạn chế rượu bia mà còn đòi hỏi sự điều chỉnh trong chế độ ăn uống và sinh hoạt hằng ngày.
Duy trì chế độ ăn cân bằng, hạn chế đồ uống nhiều đường, tăng cường vận động và ngủ đủ giấc là những việc làm có lợi cho sức khỏe chuyển hóa nói chung và sức khỏe gan nói riêng.
Đặc biệt, gan nhiễm mỡ có thể tiến triển trong thời gian dài mà không gây ra triệu chứng rõ ràng. Vì vậy, ngay cả những người không uống rượu bia, không thừa cân cũng không nên chủ quan. Việc duy trì lối sống lành mạnh và kiểm tra sức khỏe định kỳ, nhất là khi có yếu tố nguy cơ, sẽ giúp phát hiện sớm những bất thường và có hướng xử lý phù hợp.
Nguồn: The Times of India.
Hân Ly
