Khối u dưới da chứa ấu trùng dài 7 cm
Bệnh nhân là anh T.M.Đ (40 tuổi, Hà Nội), trước đó không có vấn đề sức khỏe đáng chú ý. Khoảng một tháng trước khi đến bệnh viện, anh tình cờ phát hiện một khối bất thường dưới da ở mặt trong đùi trái.
Khối này không gây đau, đôi khi chỉ ngứa nhẹ. Bên cạnh đó, anh Đ thỉnh thoảng xuất hiện những cơn đau bụng không rõ nguyên nhân. Lo lắng trước tổn thương bất thường, anh đến bệnh viện thăm khám.
Kết quả siêu âm vùng mặt trong đùi trái cho thấy một khối giảm âm, kích thước khoảng 3,2 x 4 cm. Các bác sĩ tiến hành phẫu thuật lấy bỏ tổn thương và phát hiện bên trong có một ấu trùng màu trắng, dẹt, dài khoảng 7 cm, nghi là ấu trùng sán nhái.
Mẫu bệnh phẩm sau đó được gửi phân tích bằng phương pháp sinh học phân tử. Kết quả xác định ký sinh trùng thuộc giống Spirometra.
Tại Phòng khám Ký sinh trùng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, các bác sĩ không ghi nhận ở người bệnh những yếu tố phơi nhiễm thường gặp như: ăn thịt sống, thực phẩm chưa được nấu chín kỹ hoặc sử dụng thịt động vật đắp lên vùng da tổn thương.
Tuy nhiên, anh Đ cho biết hơn một tháng trước từng đi tắm suối cùng bạn bè. Trong quá trình bơi lội, anh có thể đã vô tình uống phải nước suối.
Có thể nhiễm ký sinh trùng từ nguồn nước không an toàn
PGS.TS Lê Trần Anh, Phòng khám Ký sinh trùng, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết bệnh ấu trùng sán nhái là một bệnh ký sinh trùng do ấu trùng của sán thuộc giống Spirometra gây ra.
Con người có thể nhiễm ấu trùng khi uống phải nước có chứa các loài giáp xác nhỏ như Cyclops mang ấu trùng hoặc ăn phải các vật chủ chứa ấu trùng nhưng chưa được nấu chín.
Một con đường lây nhiễm khác là sử dụng mô của các loài động vật như ếch, nhái để đắp lên vùng da tổn thương hoặc mắt theo một số tập quán dân gian.
Sau khi xâm nhập vào cơ thể, ấu trùng có khả năng di chuyển qua các mô và đến nhiều vị trí khác nhau. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào vị trí cũng như số lượng ấu trùng.
Ở mô dưới da và cơ, ấu trùng có thể tạo thành các khối hoặc nốt tổn thương, đôi khi có tính chất di động, gây ngứa, sưng, đau hoặc viêm tại chỗ. Do triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng, người bệnh dễ chủ quan và bỏ qua.
Đáng lưu ý, nếu ấu trùng di chuyển đến vùng mắt, người bệnh có thể xuất hiện sưng phù mi mắt, đau nhức, chảy nước mắt và tổn thương các cấu trúc của mắt, thậm chí ảnh hưởng đến thị lực.
Trong những trường hợp hiếm gặp, ấu trùng có thể di chuyển vào hệ thần kinh trung ương, gây các biểu hiện như đau đầu, co giật, rối loạn ý thức, yếu liệt hoặc những triệu chứng thần kinh khác.
Khối u dưới da bất thường không nên tự điều trị
Theo chuyên gia, một đặc điểm khiến bệnh dễ bị bỏ sót là thời gian từ khi nhiễm đến khi xuất hiện triệu chứng có thể kéo dài. Vì vậy, những khối hoặc nốt bất thường dưới da không rõ nguyên nhân cần được kiểm tra, đặc biệt khi tổn thương có tính chất di chuyển, tái xuất hiện hoặc kèm theo ngứa, đau.
Người bệnh không nên tự ý chích, nặn hoặc sử dụng các phương pháp dân gian để xử lý những tổn thương này.
Việc điều trị phụ thuộc vào vị trí và mức độ tổn thương. Với trường hợp của anh Đ., tổn thương khu trú tại một vị trí và có thể phẫu thuật lấy bỏ ấu trùng. Đây là phương pháp có thể mang lại hiệu quả triệt để và người bệnh thường không cần sử dụng thêm thuốc chống ký sinh trùng.
Trong trường hợp tổn thương xuất hiện ở nhiều vị trí hoặc nằm tại những vị trí nguy hiểm, không thể phẫu thuật, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị bằng thuốc chống ký sinh trùng tùy từng trường hợp.
PGS.TS Lê Trần Anh khuyến cáo người dân không nên chủ quan trước những khối hoặc nốt bất thường dưới da xuất hiện không rõ nguyên nhân.
Để phòng nhiễm ấu trùng sán nhái cũng như các bệnh ký sinh trùng khác, người dân cần sử dụng nguồn nước sạch, uống nước đã được đun sôi hoặc xử lý an toàn; không ăn thịt ếch, nhái, rắn và các loại động vật khác khi còn sống hoặc chưa được nấu chín kỹ.
Đặc biệt, tuyệt đối không sử dụng thịt hoặc các bộ phận của động vật sống để đắp lên vết thương hở, vùng da tổn thương hoặc mắt theo các phương pháp dân gian truyền miệng. Khi xuất hiện tổn thương bất thường hoặc nghi ngờ nhiễm ký sinh trùng, người dân nên đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.
Ngọc Minh
