Tiểu buốt sau quan hệ nhưng không dám nói thật với bác sĩ. Đau rát hậu môn kéo dài nhưng chỉ khai là "khó chịu thông thường". Đó không phải những trường hợp hiếm gặp, mà đang phản ánh một thực tế đáng lo ngại: nhiều nam giới có quan hệ tình dục đồng giới (MSM) vẫn ngần ngại chia sẻ thông tin về đời sống tình dục khi đi khám bệnh, khiến các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs) có nguy cơ bị bỏ sót hoặc điều trị không đúng hướng.
Theo TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health, trong bối cảnh các bệnh lây truyền qua đường tình dục đang có xu hướng diễn biến ngày càng phức tạp, việc người bệnh che giấu thông tin vì sợ bị kỳ thị đang trở thành một rào cản lớn đối với công tác chẩn đoán và điều trị.
Tiểu buốt sau quan hệ nhưng không dám khai nguy cơ
Anh T. (26 tuổi), một nam giới đồng tính, đến khám tại bệnh viện công vì tình trạng tiểu buốt, ngứa rát niệu đạo xuất hiện sau một lần quan hệ tình dục không sử dụng biện pháp bảo vệ.
Tại phòng khám đông người, khi được hỏi: "Có quan hệ với bạn gái không?", anh lúng túng. Trong đầu xuất hiện hàng loạt câu hỏi: Nếu nói mình quan hệ với nam giới thì sao? Bác sĩ có thay đổi thái độ không? Người khác có nghe thấy không?
Cuối cùng, anh chỉ trả lời chung chung rằng mình "có quan hệ". Cuộc khám diễn ra nhanh chóng nhưng khi ra về, anh vẫn cảm thấy bất an vì đã không dám nói ra yếu tố quan trọng nhất liên quan đến nguy cơ bệnh tật.
Một trường hợp khác là M. (20 tuổi), tìm đến cơ sở y tế vì đau rát vùng hậu môn sau quan hệ. Tuy nhiên, do lo ngại phải công khai xu hướng tính dục, anh chỉ mô tả triệu chứng một cách mơ hồ.
Khi bác sĩ hỏi có bị táo bón hay bệnh trĩ hay không, M. chỉ trả lời nửa vời và không đề cập đến việc có quan hệ qua đường hậu môn. Kết quả, hướng tư vấn chủ yếu tập trung vào các bệnh lý hậu môn thông thường thay vì đánh giá đầy đủ nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Thiếu một chi tiết, bác sĩ có thể bỏ sót nhiều bệnh nguy hiểm
Theo bác sĩ Duy, thông tin về hành vi tình dục không phải là câu chuyện đời tư để phán xét mà là dữ liệu y khoa quan trọng.
"Cùng một triệu chứng tiểu buốt nhưng nếu xảy ra sau quan hệ tình dục không bảo vệ, bác sĩ cần nghĩ đến nhiều nguyên nhân khác nhau như viêm niệu đạo, lậu, Chlamydia, Mycoplasma genitalium hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác", bác sĩ Duy cho biết.
Đặc biệt, với những người có quan hệ bằng miệng hoặc qua đường hậu môn, việc lấy mẫu xét nghiệm chỉ từ nước tiểu có thể chưa đủ. Bác sĩ cần xác định chính xác vị trí phơi nhiễm để chỉ định xét nghiệm phù hợp.
Tương tự, đau hậu môn ở nhóm MSM không chỉ đơn thuần là dấu hiệu của bệnh trĩ hay táo bón. Đây có thể là biểu hiện của viêm hậu môn - trực tràng, herpes sinh dục, giang mai, nhiễm HPV hoặc nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục khác.
"Nếu người bệnh không cung cấp đầy đủ thông tin, việc chẩn đoán có thể đi lệch hướng. Khi đó, nguy cơ bỏ sót bệnh, điều trị chậm trễ hoặc lây nhiễm cho bạn tình sẽ tăng lên", bác sĩ Duy nhấn mạnh.
Theo một nghiên cứu của Tang và cộng sự công bố năm 2017 trên tạp chí Sexually Transmitted Infections, hơn 80% nam giới có quan hệ tình dục đồng giới tại Trung Quốc được khảo sát cho biết họ chưa từng tiết lộ xu hướng tính dục với nhân viên y tế. Điều này cho thấy rào cản giao tiếp giữa người bệnh và nhân viên y tế vẫn tồn tại khá phổ biến.
Bệnh không chỉ khó chữa vì virus hay vi khuẩn
Theo các chuyên gia, thách thức trong phòng chống STIs hiện nay không chỉ đến từ tác nhân gây bệnh mà còn xuất phát từ tâm lý e ngại, mặc cảm và sợ bị kỳ thị của người bệnh.
Nỗi lo ấy không chỉ xuất hiện trong phòng khám mà còn bắt đầu từ hành lang bệnh viện đông đúc, những câu hỏi mang tính mặc định như "đã có bạn gái chưa?", hay nỗi sợ thông tin cá nhân bị người khác vô tình nghe thấy.
Trong khi đó, các vấn đề liên quan đến sức khỏe tình dục thường cần thời gian trao đổi kỹ lưỡng và một môi trường đủ riêng tư để người bệnh cảm thấy an toàn.
Bác sĩ Duy cho rằng một phòng khám thân thiện với cộng đồng LGBT không nhất thiết phải có những khẩu hiệu lớn. Điều quan trọng nằm ở cách tiếp cận chuyên môn.
Thay vì hỏi "có quan hệ với bạn gái không?", nhân viên y tế có thể hỏi: "Bạn có quan hệ với nam, nữ hay cả hai? Thông tin này được bảo mật và giúp chúng tôi tư vấn chính xác hơn".
Chỉ một thay đổi nhỏ trong cách đặt câu hỏi cũng có thể giúp người bệnh cởi mở hơn, từ đó nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị.
Tạo môi trường an toàn để người bệnh dám nói thật
Một báo cáo của tổ chức Stonewall năm 2018 cho thấy khoảng 14% người LGBT tại Anh từng trì hoãn hoặc tránh tiếp cận dịch vụ y tế vì lo ngại bị phân biệt đối xử. Có tới 19% người được khảo sát cho biết họ chưa từng công khai xu hướng tính dục với bất kỳ nhân viên y tế nào khi đi khám.
Các chuyên gia cho rằng để kiểm soát hiệu quả các bệnh lây truyền qua đường tình dục trong cộng đồng, bên cạnh nâng cao nhận thức của người bệnh, hệ thống y tế cũng cần xây dựng môi trường khám chữa bệnh tôn trọng sự khác biệt, bảo đảm tính riêng tư và bảo mật thông tin.
"Người bệnh LGBT không cần được đối xử đặc biệt. Họ cần được đối xử đúng, với sự tôn trọng, kín đáo, không phán xét và có chuyên môn phù hợp", bác sĩ Duy nhận định.
Theo bác sĩ, khi người bệnh cảm thấy an toàn, họ sẽ sẵn sàng chia sẻ trung thực về các hành vi nguy cơ. Chỉ khi có đầy đủ thông tin, bác sĩ mới có thể đưa ra chẩn đoán chính xác, điều trị hiệu quả và ngăn chặn nguy cơ lây lan bệnh trong cộng đồng.
Trong cuộc chiến với các bệnh lây truyền qua đường tình dục, đôi khi rào cản lớn nhất không phải là vi khuẩn hay virus, mà chính là nỗi sợ khiến người bệnh không dám nói thật về sức khỏe của mình.
Ngọc Minh
