Theo ghi nhận tại Bệnh viện Da liễu Trung ương, năm vừa qua, số lượt khám vì các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) lên tới khoảng 15.000, trong đó riêng sùi mào gà (bệnh lý liên quan trực tiếp đến HPV) chiếm khoảng 13.000 lượt khám, tương đương hơn 10.000 bệnh nhân. Đáng chú ý, xu hướng nhiễm HPV gia tăng rõ rệt ở nam giới, người trẻ và nhóm nam quan hệ đồng giới (MSM).
TS.BS Trịnh Minh Trang, Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học và Hợp tác quốc tế, phụ trách Phòng khám chuyên đề các bệnh lây truyền qua đường tình dục, cho biết: “HPV là một nhóm virus rất phổ biến, chủ yếu lây qua tiếp xúc da và niêm mạc khi quan hệ tình dục. Không chỉ quan hệ sinh dục truyền thống, mà cả quan hệ hậu môn và quan hệ bằng miệng đều có thể là con đường lây nhiễm”.
So với trước đây, lứa tuổi nhiễm HPV đang có xu hướng trẻ hóa. “Chúng tôi đã tiếp nhận những trường hợp dưới 15 tuổi đến khám vì nhiễm HPV. Một phần do các bạn trẻ tiếp cận y tế sớm hơn, nhưng điều này cũng phản ánh thực tế hoạt động tình dục bắt đầu ở độ tuổi ngày càng sớm”, TS.BS Trang nói.
Đáng lo ngại, trong nhóm MSM, nhiều bệnh nhân đến khám cùng lúc mắc nhiều bệnh lây truyền qua đường tình dục như sùi mào gà, giang mai, thậm chí HIV. Việc đồng nhiễm không chỉ làm phức tạp quá trình điều trị mà còn làm tăng nguy cơ biến chứng lâu dài, đặc biệt là các tổn thương tiền ung thư và ung thư.
HPV không chỉ gây sùi mào gà
HPV có hàng trăm tuýp khác nhau. Các tuýp nguy cơ thấp như HPV 6 và 11 thường gây sùi mào gà với biểu hiện rõ ràng, dễ nhận biết. Trong khi đó, các tuýp nguy cơ cao như 16, 18, 31, 52, 58… lại âm thầm tích hợp vào tế bào biểu mô trong thời gian dài, có thể dẫn đến ung thư cổ tử cung, ung thư hậu môn, hầu họng và một số ung thư sinh dục khác.
“Quá trình này diễn ra trong nhiều năm. Ban đầu người bệnh hầu như không có triệu chứng. Chỉ khi tổn thương đã tiến triển thành ung thư, các dấu hiệu bất thường như chảy máu âm đạo, đau hoặc sụt cân mới xuất hiện, lúc đó thường đã muộn”, TS.BS Trang phân tích.
Thực tế tại phòng khám, không ít trường hợp chỉ được phát hiện tổn thương cổ tử cung khi bác sĩ thăm khám bằng mỏ vịt, nhận thấy hình thái bất thường và chỉ định xét nghiệm.
Bao cao su không bảo vệ tuyệt đối
Một trong những hiểu lầm phổ biến là dùng bao cao su có thể phòng tránh hoàn toàn HPV. Theo các bác sĩ, bao cao su giúp giảm nguy cơ, nhưng không bảo vệ tuyệt đối, bởi virus có thể lây qua vùng da và niêm mạc không được che phủ như quanh bộ phận sinh dục, hậu môn.
“Chỉ cần có hoạt động tình dục, dù an toàn đến đâu, nguy cơ lây nhiễm vẫn tồn tại. Vì vậy, tầm soát định kỳ là chìa khóa để phát hiện sớm các tuýp nguy cơ cao”, TS.BS Trang nhấn mạnh.
Theo khuyến cáo của các chuyên gia, nhóm nguy cơ trong khoảng 30–35 tuổi trở lên nên bắt đầu xét nghiệm HPV định kỳ, bởi đây là giai đoạn virus có thể đã tích lũy trong cơ thể nhiều năm. Nếu kết quả bình thường, có thể kiểm tra lại sau 3 năm. Với nhóm nguy cơ cao – như người có nhiều bạn tình, MSM, hoặc người suy giảm miễn dịch – tần suất kiểm tra nên rút ngắn, khoảng 6 tháng/lần.
Việc tầm soát sớm giúp phát hiện các tuýp HPV nguy cơ cao và những biến đổi tiền ung thư, từ đó can thiệp kịp thời trước khi bệnh tiến triển.
Hiện nay, chưa có thuốc đặc trị loại bỏ hoàn toàn HPV khỏi cơ thể. Các biện pháp điều trị chủ yếu nhằm xử lý tổn thương và triệu chứng. “Hệ miễn dịch của mỗi người chính là vũ khí quan trọng nhất để đào thải virus. Một lối sống lành mạnh, dinh dưỡng hợp lý, ngủ đủ giấc và tránh các yếu tố làm suy giảm miễn dịch sẽ giúp cơ thể kiểm soát HPV tốt hơn”, TS.BS Trang khuyến cáo.
Bên cạnh đó, tiêm vắc xin phòng HPV, đặc biệt là loại phòng 9 tuýp, được xem là biện pháp dự phòng hiệu quả, giúp cơ thể tạo kháng thể chống lại các tuýp nguy cơ cao, giảm nguy cơ mắc sùi mào gà và ung thư liên quan đến HPV.
Ngọc Minh
