Suốt hơn một thập kỷ, James Howells tìm mọi cách để đào bãi rác Docksway ở xứ Wales nhằm lấy lại chiếc ổ cứng có thể mở khóa 8.000 Bitcoin.
“Kho báu” nằm dưới bãi rác
Một bãi rác ở Newport, xứ Wales đã trở thành tâm điểm của một trong những câu chuyện thất lạc Bitcoin nổi tiếng nhất thế giới. Đâu đó bên dưới những lớp rác được đổ xuống, phủ vật liệu và nén chặt qua nhiều năm là một chiếc ổ cứng laptop 2,5 inch. Với James Howells, món đồ nhỏ bé ấy có thể là chìa khóa mở lại khối tài sản 8.000 Bitcoin mà ông đã mất quyền truy cập hơn một thập kỷ trước.
Câu chuyện bắt đầu từ năm 2009, khi Bitcoin vẫn còn là một thử nghiệm công nghệ ít người biết đến. Howells, một kỹ sư CNTT tại Newport, bắt đầu khai thác đồng tiền số này từ rất sớm và cho biết đã đào được khoảng 8.000 BTC.
Sau đó, Howells ngừng đào Bitcoin. Dữ liệu cần thiết để truy cập số tiền, bao gồm private key, được lưu trên một ổ cứng. Cần lưu ý rằng 8.000 Bitcoin không thực sự được “chứa” trong ổ cứng: chúng vẫn được ghi nhận trên blockchain, còn chiếc ổ cứng lưu dữ liệu cần thiết để Howells kiểm soát chúng.
Đến năm 2013, trong lúc dọn dẹp thiết bị máy tính, chiếc ổ cứng bị bỏ nhầm vào rác và cuối cùng được đưa đến bãi chôn lấp Docksway của thành phố Newport.
Một món đồ từng chẳng mấy ai nghĩ là đặc biệt từ đó trở thành “kho báu” được săn tìm suốt hơn một thập kỷ.
Khi Bitcoin tăng giá mạnh, giá trị 8.000 BTC cũng vọt lên hàng trăm triệu USD và có thời điểm được truyền thông định giá gần 1 tỷ USD. Tuy nhiên, số tiền thực tế thay đổi liên tục theo giá Bitcoin.
Điều Howells cần tìm giữa núi rác khổng lồ lại chỉ là một ổ cứng laptop màu đen và bạc, kích thước khoảng 2,5 inch.
Howells không chấp nhận bỏ cuộc. Trong nhiều năm, ông liên tục đề nghị Newport City Council cho phép mình tìm kiếm chiếc ổ cứng. Theo những kế hoạch từng được công bố, Howells cho rằng ông đã thu hẹp được khu vực cần tìm và có thể phải xử lý khoảng 100.000-110.000 tấn rác.
Đây không còn là kế hoạch một người cầm xẻng đi “bới rác”. Howells từng xây dựng một đội ngũ gồm các chuyên gia về khai quật, quản lý chất thải và phục hồi dữ liệu. Kế hoạch được truyền thông quốc tế mô tả còn bao gồm camera, hệ thống nhận diện vật thể sử dụng trí tuệ nhân tạo và máy móc tự động nhằm phân loại lượng rác khổng lồ.
Ông cũng tìm kiếm nguồn vốn từ các nhà đầu tư và đề nghị chia một phần tài sản nếu tìm lại được Bitcoin. Năm 2021, Howells từng đưa ra một đề xuất trị giá hàng chục triệu USD nhằm thuyết phục chính quyền cho phép tiến hành cuộc tìm kiếm.
Nhưng câu trả lời từ Newport City Council vẫn là không. Một trong những lý do quan trọng là vấn đề môi trường. Việc đào hàng chục nghìn tấn chất thải đã được chôn lấp trong nhiều năm có thể gây ra những rủi ro đáng kể và hoạt động của bãi rác chịu sự điều chỉnh của giấy phép môi trường.
Cuộc tranh chấp cuối cùng được đưa ra tòa. Tháng 1/2025, High Court tại Anh bác yêu cầu của Howells, cho rằng vụ kiện không có triển vọng thực tế thành công nếu tiếp tục xét xử.
Phán quyết cũng tạo ra một nghịch lý đặc biệt của câu chuyện. Theo quy định pháp luật được tòa áp dụng, vật thể được đưa đến cơ sở xử lý chất thải trong quá trình sử dụng cơ sở này thuộc về cơ quan quản lý chất thải. Điều đó đồng nghĩa chiếc ổ cứng nằm dưới bãi rác thuộc Newport City Council.
Trong khi đó, hội đồng thành phố không tuyên bố mình sở hữu 8.000 Bitcoin.
Nói cách khác, Howells cho rằng Bitcoin là của mình, nhưng chiếc ổ cứng chứa “chìa khóa” cần để tiếp cận chúng lại không còn thuộc quyền sở hữu của ông. Có tiền cũng chưa đủ để đào nó lên.
Sau phán quyết, Howells thậm chí từng tính tới phương án mua khu bãi rác. Nhưng kế hoạch này cũng không đi đến kết quả. Sau hơn một thập kỷ theo đuổi, ông cho biết đã từ bỏ kế hoạch khai quật Docksway, dù chưa từ bỏ những nỗ lực nhằm khai thác quyền lợi mà ông cho rằng mình có đối với số Bitcoin.
Phía trên “kho báu” Bitcoin sắp trở thành dự án điện mặt trời
Trong lúc Howells ngày càng xa cơ hội đào xuống Docksway, phía trên mặt đất lại chuẩn bị diễn ra một cuộc chuyển đổi hoàn toàn khác.
Tháng 7/2026, Cyson Cymru, thay mặt Newport City Council, công bố gói thầu liên quan đến việc thiết kế, cung cấp, lắp đặt và đưa vào vận hành một trang trại điện mặt trời kết hợp hệ thống lưu trữ pin tại Docks Way Landfill Site.
Theo hồ sơ đấu thầu trên Sell2Wales, dự án dự kiến có hệ thống điện mặt trời với công suất tối đa khoảng 1,1 MWp, kết hợp hệ thống pin lưu trữ năng lượng công suất 2 MWh. Giá trị hợp đồng được ước tính khoảng 2,7 triệu bảng Anh chưa bao gồm VAT.
Hạn cuối nhận hồ sơ dự thầu là ngày 17/8/2026. Kế hoạch tận dụng Docksway cho năng lượng tái tạo thực tế đã được chuẩn bị từ nhiều năm trước. Các tài liệu của Newport City Council cho thấy những nghiên cứu khả thi và khảo sát liên quan đến dự án điện mặt trời tại khu vực bãi chôn lấp cũ đã được tiến hành từ giai đoạn 2021-2022.
Docksway vì thế đang đứng trước một chương mới. Một khu đất từng được dùng để chôn rác có thể được tận dụng để tạo ra năng lượng tái tạo và lưu trữ điện.
Trớ trêu thay, ở đâu đó bên dưới nó vẫn có thể tồn tại chiếc ổ cứng mà Howells đã dành hơn một thập kỷ và hàng loạt kế hoạch trị giá hàng triệu USD để tìm kiếm.
Câu chuyện cũng tạo ra một sự đối lập khó tưởng tượng khi Howells bắt đầu “đào” Bitcoin bằng máy tính từ năm 2009. Gần hai thập kỷ sau, chìa khóa để tiếp cận số Bitcoin ấy có thể vẫn nằm dưới một bãi rác đang chuẩn bị được tận dụng để sản xuất điện.
Từ một ổ cứng bị vứt nhầm, Docksway đã trở thành địa điểm gắn với một trong những kho Bitcoin thất lạc nổi tiếng nhất thế giới. Howells biết tương đối rõ mình cần tìm thứ gì và tin rằng có thể xác định khu vực nó nằm; ông từng có nhà đầu tư, công nghệ và kế hoạch để tìm kiếm. Thứ ông không có là quyền đào bãi rác lên.
Khi Docksway bước sang một công năng mới, chiếc ổ cứng 2,5 inch cùng “chìa khóa” mở 8.000 Bitcoin có thể vẫn nằm đâu đó dưới những lớp chất thải đã được chôn lấp suốt nhiều năm. Còn câu chuyện về nó, có lẽ sẽ tiếp tục được nhắc đến mỗi khi người ta nói về những tài sản kỹ thuật số từng bị đánh mất.
Nguồn: The New York Times, Sell2Wales, The Guardian
Minh Ngọc
