Nhưng khi doanh nghiệp đứng sau lời hứa ấy gặp vấn đề, thứ khách hàng mất đi đôi khi không chỉ là tiền.
Bán nhà để mua một cuộc sống trên biển
Lanette Canen và Johan Bodin từng nghĩ mình đã tìm được cách sống lý tưởng. Thay vì sở hữu một căn nhà cố định, cặp đôi 56 tuổi biến cabin trên du thuyền Villa Vie Odyssey thành nơi ở lâu dài, thức dậy ở những thành phố khác nhau và dành phần lớn thời gian lênh đênh trên biển.
Họ lên tàu từ tháng 10/2024, sau khi bán một doanh nghiệp để mua cabin với giá khoảng 100.000 USD. Mỗi tháng, cặp đôi tiếp tục chi khoảng 3.500 USD cho các khoản phí liên quan đến cuộc sống trên tàu.
Lanette vẫn điều hành công việc kinh doanh thay kính ô tô từ trên Odyssey. Hai người thậm chí lập một kênh YouTube để ghi lại cuộc sống mà họ từng tin có thể kéo dài nhiều năm.
Nhưng sáng 27/10, giấc mơ ấy bất ngờ kết thúc.
Hai người nhận được thông báo rằng cư dân phải rời tàu tại Sihanoukville, Campuchia. Họ chỉ có khoảng 8 tiếng để thu dọn cuộc sống đã xây dựng trên tàu suốt gần 2 năm.
Với Lanette, đây không đơn giản là kết thúc một chuyến du lịch. Cô phải rời khỏi nơi mình đã gọi là nhà và cộng đồng mà mình đã gắn bó trong suốt thời gian dài.
Sihanoukville vốn chỉ là một điểm dừng trong hành trình của Odyssey. Không ai nghĩ đây sẽ là nơi cuộc sống trên biển của họ bất ngờ dừng lại.
Lanette và Johan không phải những người duy nhất đặt cược vào mô hình sống đặc biệt này.
Paul và Lynn Montoya, một cặp vợ chồng Mỹ ở Wyoming, cũng từng tin Villa Vie Odyssey có thể trở thành ngôi nhà mới của họ sau khi nghỉ hưu.
Để thực hiện kế hoạch, họ bán nhà và ô tô, sau đó chi khoảng 179.000 USD để mua một cabin trên tàu. Mỗi tháng, hai người tiếp tục trả khoảng 6.000 USD cho các chi phí sinh hoạt.
Kế hoạch ban đầu là sống trên Odyssey trong hành trình vòng quanh thế giới kéo dài nhiều năm. Nhưng sau khoảng 17 tháng, chuyến đi của họ cũng kết thúc tại Campuchia.
Điểm khác biệt của những cư dân này là họ không mua một chuyến nghỉ dưỡng. Họ mua trước một lối sống.
Đồ đạc, công việc, tài chính và các mối quan hệ xã hội đều được đưa lên tàu. Vì thế, khi Odyssey dừng hoạt động, thứ họ mất đi không chỉ là một kỳ nghỉ.
Đó là một nơi ở và kế hoạch sống trong nhiều năm tới.
Paul cho biết những dấu hiệu bất ổn đã xuất hiện trước khi công ty chính thức thông báo dừng hoạt động. Lịch trình liên tục thay đổi, Internet có lúc bị gián đoạn, chất lượng đồ ăn giảm và cư dân được đề nghị đóng thêm tiền để hỗ trợ chi phí nhiên liệu.
Dù vậy, cú dừng đột ngột vẫn khiến nhiều người bất ngờ.
Khi một “giấc mơ trả trước” gặp trục trặc
Villa Vie Odyssey là một ví dụ cực đoan nhưng không phải trường hợp duy nhất của một mô hình tiêu dùng ngày càng quen thuộc: trả tiền hôm nay để đổi lấy một phiên bản cuộc sống tốt hơn trong tương lai.
Một cabin trên du thuyền hứa hẹn nhiều năm được đi khắp thế giới. Một gói hội viên phòng tập hứa hẹn một cơ thể khỏe mạnh sau hàng trăm buổi tập. Một thẻ nghỉ dưỡng dài hạn hứa hẹn những kỳ nghỉ đều đặn trong nhiều năm.
Điểm chung là khách hàng thường phải trả tiền trước, đôi khi là một khoản rất lớn, để đổi lấy quyền sử dụng một dịch vụ trong tương lai.
Khi mọi thứ vận hành đúng như cam kết, đây có thể là một cách tiết kiệm hoặc đơn giản hóa cuộc sống. Nhưng khi doanh nghiệp gặp khủng hoảng, mô hình thay đổi hoặc dịch vụ bị dừng, khách hàng có thể trở thành bên chịu phần lớn cú sốc.
Với Odyssey, vấn đề nằm ở chi phí vận hành, đặc biệt là nhiên liệu.
Theo công ty, chi phí nhiên liệu trung bình trước đây vào khoảng 1.800 USD/cabin mỗi tháng. Tại một số khu vực ở châu Á, con số này tăng lên khoảng 6.000-8.000 USD.
Villa Vie Residences cho biết đã tìm cách giảm tốc độ tàu, dành nhiều thời gian hơn tại cảng và thực hiện các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu. Tuy nhiên, những giải pháp này vẫn không đủ để bù đắp khoản chi phí tăng mạnh.
Ngày 27/10, công ty thông báo tạm dừng hoạt động. Khi đó, trên tàu có khoảng 203 hành khách và 156 thành viên thủy thủ đoàn.
Hàng trăm người vì thế phải rời khỏi con tàu từng được xem là nhà của họ.
Không phải ai cũng cho rằng mình đã mua nhầm
Điều thú vị là sau cú sốc, không phải tất cả cư dân đều xem khoản tiền đã bỏ ra là một sai lầm.
Lanette và Johan dự định ở lại Sihanoukville khoảng một tuần, sau đó tới Phnom Penh rồi tiếp tục hành trình qua Việt Nam, Bali và Thái Lan. Họ không còn Odyssey, nhưng vẫn muốn duy trì lối sống du mục mà mình đã quen trong gần 2 năm.
Paul và Lynn cũng nói rằng dù chuyến đi kết thúc sớm hơn rất nhiều so với dự định, họ không hoàn toàn hối tiếc. 17 tháng trên biển đã đưa họ tới những nơi trước đây chưa từng nghĩ sẽ đặt chân đến, đồng thời mang lại những mối quan hệ và trải nghiệm khó có được nếu chỉ sống trong một căn nhà cố định.
Có lẽ đó cũng là nghịch lý của những “giấc mơ trả trước”: giá trị của một trải nghiệm không nhất thiết biến mất chỉ vì hợp đồng kết thúc sớm, nhưng rủi ro tài chính thì vẫn ở lại với người đã trả tiền.
Từ một cabin trên du thuyền đến một tấm thẻ hội viên, người tiêu dùng ngày càng có nhiều cách để trả tiền trước cho một phiên bản cuộc sống mà họ mong muốn. Câu hỏi chỉ là: nếu lời hứa ấy không kéo dài được như dự tính, ai sẽ là người trả giá cho giấc mơ đã mua?
Nguồn: The Japan Times, The Independent, ABC News Australia
Minh Ngọc
