Một công cụ trực tuyến đột phá mang tên Paleolatitude (paleolatitude.org) vừa được nâng cấp, cho phép bất kỳ ai cũng có thể truy tìm hành trình "trôi dạt" vạn dặm của quê hương mình qua hàng trăm triệu năm lịch sử.
Paleolatitude không phải là một ứng dụng bản đồ thông thường. Đây là thành quả nghiên cứu của các nhà khoa học tại Đại học Utrecht (Hà Lan), được thiết kế để giải mã bí ẩn của cổ địa lý. Bằng cách tận dụng các tín hiệu từ tính "hóa thạch" bên trong các khoáng vật, nhóm nghiên cứu có thể xác định chính xác vĩ độ mà một khối đá đã hình thành cách đây hàng trăm triệu năm.
Nhà của bạn nằm đâu vào 320 triệu năm trước?
Tiến sĩ Bram Vaes giải thích: "Đá giống như một chiếc máy ghi âm của Trái đất. Khi hình thành, chúng ghi lại hướng của từ trường tại thời điểm đó, cho phép chúng ta biết được chúng từng nằm gần cực hay sát xích đạo".
Điểm đáng kinh ngạc của mô hình nâng cấp lần này là việc tích hợp dữ liệu về các mảng kiến tạo nhỏ và cả những lục địa đã biến mất. Bạn sẽ được thấy hành trình của Argoland – khối lục địa tách khỏi Úc 155 triệu năm trước và hiện đang "ngủ yên" dưới các vùng cao nguyên của Indonesia, hay Greater Adria – lục địa cổ đại bị nhấn chìm dưới các dãy núi ở Địa Trung Hải.
Lần đầu tiên, người dùng có thể theo dõi cách các khối lục địa bị "gấp nếp" vào các rặng núi hoặc chìm sâu vào lớp manti của Trái đất, tạo nên một cái nhìn ba chiều sống động về sự thay đổi của hành tinh từ thời kỳ chỉ có một đại dương duy nhất mang tên Panthalassa.
Giao diện của công cụ Paleolatitude.
Không chỉ là một công cụ giải trí cho người yêu địa chất, Paleolatitude là "cứu tinh" cho các nhà cổ sinh vật học. Việc biết chính xác một mẫu hóa thạch từng nằm ở đâu về mặt địa lý giúp họ hiểu rõ hơn về mối quan hệ giữa biến đổi khí hậu cổ đại và sự tiến hóa của sinh vật.
"Hiểu biết về quá khứ giúp chúng ta rút ra bài học về khả năng phục hồi của hệ sinh thái ngày nay", tiến sĩ Emilia Jarochowska nhận định. Với Paleolatitude, hành trình của mỗi viên đá xung quanh chúng ta giờ đây đã có một bản đồ chỉ dẫn chi tiết, mở ra cánh cửa nhìn lại quá khứ huy hoàng của hành tinh xanh.
An An - IFL Science
