Khi con đi học, bên cạnh niềm vui và kỳ vọng về hành trình trưởng thành của con, cha mẹ cũng phải đối mặt với không ít áp lực tài chính. Từ học phí, học thêm, ngoại ngữ đến tiền ăn uống, sách vở, quần áo và các khoản sinh hoạt hằng ngày, mỗi tháng lại thêm nhiều khoản phải lo.
Mới đây, bảng chi tiêu viết tay của một bà mẹ ở TP.HCM đã khiến nhiều phụ huynh giật mình. Theo bảng kê, gia đình có hai con, một học lớp 9 và một học lớp 2. Các khoản học tập trong tháng 10 gồm 1,8 triệu đồng học phí lớp 9, 3 triệu đồng học thêm lớp 9, 2,3 triệu đồng học phí lớp 2 và 1 triệu đồng học tiếng Anh cho con lớp 2. Tổng cộng, riêng bốn khoản này đã là 8,1 triệu đồng.
Cộng các khoản, người mẹ ghi tổng chi tiêu tháng 10 là 23,8 triệu đồng. Bên cạnh đó, gia đình còn có khoản 5 triệu đồng dành cho sách vở và quần áo đầu năm học. Đây là khoản chi không hẳn xuất hiện đều đặn mỗi tháng, nhưng vẫn tạo thêm áp lực đáng kể khi bước vào năm học mới.
Điều khiến người mẹ băn khoăn là tỷ lệ chi phí giáo dục trong tổng thu nhập gia đình. Theo chia sẻ, tiền học của các con đã chiếm hơn một nửa thu nhập, khiến việc cân đối những nhu cầu khác trở nên khó khăn. Người mẹ thậm chí cho biết nhìn vào bảng chi tiêu mà không dám ốm, cũng chẳng dám nghĩ đến chuyện ăn chơi, giải trí.
Cần cân nhắc kĩ!
Nhiều phụ huynh bày tỏ sự đồng cảm với tâm sự của bà mẹ này. Có người cho biết gia đình cũng đang phải dành một khoản lớn cho việc học của con, nhất là khi mỗi đứa trẻ ở một cấp học khác nhau. Một phụ huynh có ba con chia sẻ tiền học của các con đã lên tới 16-17 triệu đồng mỗi tháng, chưa tính những khoản phát sinh về ăn uống và sinh hoạt.
Một số ý kiến nhìn nhận áp lực hiện nay không chỉ đến từ học phí. Giá nhà ở, điện nước, xăng xe và các chi phí thiết yếu đều cần được tính đến, trong khi thu nhập của nhiều gia đình không tăng tương ứng. Vì thế, dù cha mẹ muốn dành điều kiện học tập tốt cho con, việc duy trì ngân sách ổn định vẫn là bài toán không dễ.
Tuy nhiên, cũng có quan điểm cho rằng gia đình nên xem xét lại những khoản học thêm, học ngoại ngữ hoặc các hoạt động chưa thực sự cần thiết. Người mẹ sau đó giải thích con lớn đang học lớp 9, chuẩn bị thi vào lớp 10 trong bối cảnh tỷ lệ cạnh tranh cao; việc chưa rõ phương án thi khiến gia đình vẫn phải duy trì việc học các môn.
Thực tế, không thể chỉ nhìn vào một bảng chi tiêu để kết luận khoản nào là lãng phí hay gia đình nào đang chi tiêu thiếu hợp lý. Mỗi nhà có điều kiện, mục tiêu học tập và hoàn cảnh khác nhau. Với một học sinh cuối cấp đang chuẩn bị cho kỳ thi chuyển cấp, nhu cầu học tập có thể khác với một đứa trẻ ở bậc tiểu học. Những khoản chi tưởng như có thể cắt giảm đôi khi lại gắn với lựa chọn và kỳ vọng riêng của cha mẹ.
Dẫu vậy, có một điểm đáng suy nghĩ: khi tiền học của con chiếm quá nửa thu nhập, đến mức cha mẹ không dám đi khám bệnh, không dám dành tiền cho những nhu cầu thiết yếu của bản thân, gia đình có thể đang rơi vào tình trạng mất cân bằng tài chính. Giáo dục quan trọng, nhưng một kế hoạch học tập chỉ thực sự bền vững khi nằm trong khả năng chi trả của gia đình.
Cha mẹ dành nhiều tiền cho con không đồng nghĩa với việc phải đáp ứng mọi lớp học hay mọi chương trình bổ trợ. Điều cần thiết là phân biệt đâu là khoản học tập thiết yếu, đâu là lựa chọn có thể điều chỉnh; môn học nào con thực sự cần hỗ trợ, hình thức học nào phù hợp với năng lực và mục tiêu của con. Nếu có thể, gia đình nên trao đổi với con để thống nhất ưu tiên thay vì mặc định càng học nhiều thì kết quả càng tốt.
Một gia đình không thể chăm lo cho tương lai của con bằng cách liên tục bào mòn sức khỏe và sự an tâm của cha mẹ. Bởi chi phí giáo dục không chỉ được tính bằng số tiền đóng mỗi tháng, mà còn cần được đặt trong tổng thể đời sống gia đình. Con có điều kiện học tập là điều đáng quý, nhưng cha mẹ cũng cần có khoản dự phòng khi ốm đau, có thời gian nghỉ ngơi và một mức sống đủ ổn định để đồng hành cùng con trên chặng đường dài.
Hiểu Đan
