Trên chiếc ghế đá trong khu dân cư, một bà cụ hết lần này đến lần khác mở điện thoại xem ảnh con trai. Gặp ai, bà cũng kể con mình giỏi giang thế nào, đã mua nhà ở thành phố lớn, thu nhập mỗi năm bao nhiêu. Mỗi lần nhắc đến con, nụ cười lại nở trên gương mặt đầy nếp nhăn.
Nghe chuyện, ai cũng xuýt xoa khen bà có phúc, nuôi được người con thành đạt. Nhưng chẳng ai biết, tối hôm trước, đầu gối đau đến mức không thể đứng dậy, bà vẫn phải một mình vịn tường, lần từng bước vào bếp lấy nước uống.
Gọi điện cho con, vừa nghe con nói: "Mẹ ơi, con đang họp", bà lập tức nuốt ngược câu hỏi "Con có thể về với mẹ một chuyến không?" vào trong, rồi đổi thành: "Không có gì đâu, con cứ làm việc đi".
Đó chính là một kiểu "bất hiếu mới" đang âm thầm diễn ra trong nhiều gia đình.
Nó không đi kèm những trận đòn, lời mắng chửi hay sự bỏ mặc về tiền bạc. Thậm chí, con cái còn chuyển tiền rất đúng giờ, quà cáp dịp lễ Tết không thiếu thứ gì. Nhìn từ bên ngoài, mọi thứ đều chỉn chu, cha mẹ cũng tự hào về con, gặp ai cũng khoe con có năng lực, có địa vị. Thế nhưng, khi cánh cửa nhà khép lại, phía sau vẻ ngoài thành đạt ấy lại là sự cô quạnh mà người già không biết giãi bày cùng ai.
Kiểu bất hiếu "khoác" lên mình một chiếc áo rất đỗi đàng hoàng
Trước đây, nhắc đến con cái bất hiếu, người ta thường nghĩ ngay đến những biểu hiện rõ ràng: không cho cha mẹ ăn uống đầy đủ, không chu cấp tiền bạc, cha mẹ đau ốm cũng chẳng ai chăm sóc. Còn kiểu bất hiếu ngày nay lại khoác lên mình một chiếc áo rất đỗi đàng hoàng.
Con cái có chỗ đứng ở thành phố lớn, thu nhập tốt, mỗi tháng đều đặn gửi tiền về quê. Đến lễ Tết, quà biếu, thực phẩm chức năng, quần áo cũng được gửi về đầy đủ. Cha mẹ ở quê trò chuyện với họ hàng, hàng xóm thường tự hào kể: "Con trai tôi làm quản lý ở Thâm Quyến", "Con gái tôi mua được nhà ở Thượng Hải". Những lời ấy khiến họ cảm thấy nở mày nở mặt.
Nhưng sự vẻ vang ấy được đánh đổi bằng điều gì?
Một người phụ nữ bị ngã, gãy mắt cá chân. Bà tự gọi cấp cứu 120, tự làm thủ tục nhập viện. Người con chuyển cho mẹ nhiều tiền nhưng không thể trở về. Gặp ai, bà vẫn kể con trai đã mua nhà ở thành phố lớn, lương cao thế nào. Chỉ có điều, khi nhắc đến con, gương mặt bà không còn vẻ vui tươi, mà phảng phất một nỗi trống trải.
Một cụ ông 89 tuổi phải tự ký giấy đồng ý phẫu thuật trong phòng cấp cứu lúc 3 giờ sáng. Các con đang ngủ ở Australia. Hàng xóm đều ngưỡng mộ vì ông có những người con thành đạt, nhưng trong thời khắc sinh tử, ông lại phải một mình đối diện với mọi chuyện, ngay cả một người để bàn bạc cũng không có.
Tiền đã đến, nhưng người không đến. Quà đã đến, nhưng những lời hỏi han thì không.
Nhiều người con luôn có một phép tính trong đầu: Mỗi tháng mình đều gửi tiền, lễ Tết cũng mua quà, chưa bao giờ để cha mẹ thiếu thốn vật chất, như vậy chẳng lẽ vẫn chưa được gọi là hiếu thảo?
Nhưng trong cuốn sổ của cha mẹ, thứ được ghi lại chưa bao giờ chỉ là những khoản tiền chuyển đến. Đó là lần gần nhất cả nhà cùng ngồi ăn một bữa cơm, lần gần nhất có người kiên nhẫn nghe họ nói hết một câu chuyện, hay lần gần nhất khi đau ốm có người ở bên giường bệnh, rót cho một cốc nước.
Một cuộc khảo sát theo dõi kéo dài 5 năm của Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc) cho thấy, những người con có trình độ học vấn cao, sự nghiệp phát triển tốt thường chỉ về nhà trung bình 1,7 lần mỗi năm, phần lớn tập trung vào dịp Tết. Trong khi đó, những người con sống gần cha mẹ có thể về thăm hơn 8 lần mỗi năm.
Một khảo sát năm 2025 của Viện Khoa học xã hội Trung Quốc cũng được bài viết trích dẫn cho biết, trong nhóm người trên 60 tuổi, 67,3% cho biết tổng thời gian gặp mặt con cái trực tiếp trong một năm chưa đến 7 ngày.
Ở chiều ngược lại, 62,7% người cao tuổi thường kể với người khác về thành công của con cái, nhưng 58,4% lại cảm thấy mình bị con cái bỏ quên về mặt tình cảm. Sự tự hào và nỗi cô đơn có thể cùng tồn tại trong một người cha, người mẹ. Không phải họ không nhận ra khoảng cách giữa mình và con, mà đôi khi họ không muốn thừa nhận điều đó.
Con cái càng thành đạt, cha mẹ càng muốn giữ thể diện. Hàng xóm hỏi thăm, họ có thể kể vanh vách về mức lương, chức vụ, căn nhà của con. Nhưng khi thực sự bị ngã, bị bệnh hay đơn giản là nhớ con, câu trả lời qua điện thoại vẫn chỉ là: "Bố mẹ vẫn khỏe, con đừng lo".
Đôi khi, ba chữ ấy chỉ vì cha mẹ sợ con phải xin nghỉ làm, sợ con vội vàng mua vé tàu xe về nhà, sợ kể hết mọi chuyện lại khiến con mất ngủ.
Còn một kiểu bất hiếu khác...
Không chỉ có sự xa cách về địa lý, một kiểu bất hiếu khác còn thể hiện trong cách con cái đối xử với cha mẹ khi ở gần nhau.
Có người mang hết những ấm ức ngoài xã hội về nhà rồi trút lên cha mẹ. Họ xem gia đình như nơi chứa đựng mọi cảm xúc tiêu cực, cứ thế than phiền, cáu gắt rồi bỏ đi. Ở nơi làm việc, họ có thể nhẹ nhàng, lịch sự với cấp trên và khách hàng, nhưng về nhà lại dễ dàng gắt gỏng với cha mẹ chỉ vì một câu nói không vừa ý, chê bố mẹ "không hiểu chuyện", "lắm lời", "lạc hậu".
Có người nhờ cha mẹ chăm cháu, làm việc nhà thì coi đó là điều đương nhiên. Nếu ông bà làm chưa đúng ý, họ sẵn sàng trách móc, thậm chí nặng lời. Cha mẹ vừa phải làm người giúp việc không công, vừa phải chịu sự xét nét của con cái.
Khi cần người trông con, cha mẹ là "phúc phần". Đến khi đứa trẻ đi học mẫu giáo, ông bà không còn cần thiết nữa, họ lại nhận được câu nói: "Mẹ về quê nghỉ ngơi một thời gian đi". Chiếc vali được kéo ra, khóa kéo lên xuống mấy lần, như thể người già cũng hiểu rằng mình đã đến lúc phải rời đi.
Con cái đã độc lập về kinh tế, thậm chí có thể chu cấp ngược lại cho cha mẹ, nhưng trong cách ứng xử vẫn xem bố mẹ là nơi an toàn tuyệt đối, những người sẽ luôn bao dung, luôn tha thứ và không bao giờ rời bỏ mình. Họ quên mất cha mẹ cũng là những con người bình thường, có nhu cầu được lắng nghe, được trân trọng, chứ không chỉ tồn tại để thực hiện những chức năng như chăm cháu, nấu cơm hay hỗ trợ con cái.
Một phần khoảng cách ấy cũng đến từ việc hai thế hệ đang sống trong những thực tế rất khác nhau.
Cha mẹ từng trải qua những năm tháng khó khăn nên quan niệm về thành công thường rất cụ thể: Có một công việc tử tế, mua được nhà ở thành phố, thu nhập ổn định, như vậy đã là thành đạt.
Họ không biết rằng tiền thuê nhà ở các đô thị lớn có thể chiếm tới một phần ba thu nhập, không biết có những người phải tăng ca đến khuya, bắt taxi về nhà cũng phải cân nhắc từng đồng. Đằng sau vẻ ngoài tưởng như sung túc của con cái đôi khi chỉ là một cuộc sống bình thường được duy trì bằng rất nhiều nỗ lực.
Con cái không phải không muốn chia sẻ. Nhưng sau một vài lần kể chuyện, cha mẹ không tin hoặc càng nghe càng lo lắng. Dần dần, chúng chọn cách im lặng. Không nói không có nghĩa là không có chuyện gì, mà chỉ là những tủi thân, mệt mỏi đã được giấu kín.
Cha mẹ cũng có những điều không nói với con. Họ không kể đầu gối đã đau suốt nửa tháng, những miếng cao dán vẫn được giấu dưới đáy ngăn kéo đầu giường. Họ không nói nhà hàng xóm tuần nào cũng có con về ăn cơm, còn chuông cửa nhà mình đã cả tháng không reo. Họ cũng chẳng kể rằng điện thoại được đặt sẵn ba chiếc báo thức: một chiếc nhắc uống thuốc, một chiếc nhắc khóa cửa và một chiếc để buổi sáng gửi tin nhắn "Chúc con một ngày tốt lành".
Cả hai phía đều đang cố chịu đựng, đều nghĩ rằng đối phương không biết mình đang phải trải qua điều gì. Khoảng cách cứ thế lớn dần qua từng ngày.
Cha mẹ thực ra không đòi hỏi quá nhiều
Suy cho cùng, pháp luật có thể quy định nghĩa vụ chu cấp, nhưng không thể đo đếm được một người con khi về nhà có thực sự ngồi xuống trò chuyện với cha mẹ hay chỉ nằm trên ghế sofa, chăm chú lướt điện thoại.
Trong các vụ án liên quan đến nghĩa vụ phụng dưỡng, việc chăm sóc cha mẹ không chỉ dừng lại ở hỗ trợ kinh tế, mà còn bao gồm chăm sóc trong sinh hoạt và an ủi về tinh thần. Thế nhưng, sự quan tâm về tinh thần không thể được đo bằng một con số hay thay thế bằng lịch sử giao dịch ngân hàng.
Để tháo gỡ tình trạng này, thực ra không nhất thiết phải nghỉ việc để trở về quê sống cùng cha mẹ, cũng không cần ngày nào cũng phải có mặt bên cạnh họ.
Khi gọi video, đừng lúc nào cũng vội vàng nói "Con đang bận". Hãy dành thêm một chút thời gian hỏi bố mẹ hôm nay đã làm gì. Khi hướng dẫn cha mẹ sử dụng điện thoại, đừng cau có vì họ chậm hiểu. Hãy nhớ lại ngày xưa, bố mẹ đã kiên nhẫn dạy bạn cách cầm đũa, cách ăn uống suốt bao nhiêu năm.
Mỗi lần về nhà, hãy thử đặt điện thoại xuống, thực sự lắng nghe những câu chuyện của bố mẹ về con mèo dưới tầng, chỉ số huyết áp hôm nay hay cái đầu gối lại đau. Có thể đó đều là những chuyện bạn đã nghe nhiều lần, nhưng với cha mẹ, việc có người chịu ngồi nghe vẫn luôn rất quan trọng.
Cha mẹ thực ra không đòi hỏi quá nhiều. Đôi khi, điều họ cần chỉ là con cái dành ra 10 phút, đối xử với họ như một người đang muốn trò chuyện, chứ không phải một nhiệm vụ cần hoàn thành cho xong.
Những người cha, người mẹ thường xuyên tự hào khoe con cái thành đạt với mọi người, có lẽ điều họ muốn khoe không chỉ là mức lương hay căn nhà của con. Đằng sau những lời kể ấy còn là mong muốn được tin rằng mình đã nuôi dạy một người con hiếu thảo, rằng dù con ở xa đến đâu, tình cảm gia đình vẫn còn nguyên vẹn.
Đừng để sự tự hào ấy cuối cùng chỉ còn là một câu chuyện mà cha mẹ phải tự kể đi kể lại với người ngoài, trong khi chính căn nhà của mình lại ngày càng vắng tiếng con.
Hiểu Đan
Theo Sohu
